T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 690
KARAR NO : 2017 / 740
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : Çevre kirliliğine yol açarak bir kısım yaban (av) hayvanının telefine sebep olunduğu gerekçesiyle verilen idari yaptırım kararlarına karşı açılan davanın 4915 sayılı Kanunun 21/3 ve 2872 sayılı Yasanın 25/2 maddelerindeki emredici hükümler gereği İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : P. Kimya San. ve Tic. A.Ş
Vekili : Av. Ö.K.
Davalı :Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Vekili : Av. G.A.(İdari Yargıda)
O L A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; P. Kimya Sanayi veTic. A.Ş. tarafından İzmit Körfezi Dilovası'ndaakaryakıt sızıntısı gerçekleşmesi sonucu 7adet Kara Boyunlu Batağan, 16 adet Karabatak, 1 adet Sakarmeke, 4 adetKüçük Karabatak ve 7 adet Bahri Kuşunun zehirlendiğigerekçesiyle toplam 23.600,00 TL'lik tazminatın ödenmesiiçin idare tarafından tesis edilen, 30.01.2017 gün ve 25573sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BURSA1.İDARE MAHKEMESİ: 28.02.2017 gün ve E:2017/284, K:2017/275 sayıile “11.07.2003 günlü ve 25165 sayılı ResmiGazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 4915sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun“davaların görülmesi” başlıklı 31.maddesinin 08.02.2008 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 5728 sayılı Temel CezaKanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda veDiğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanunun 578. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmış; 5326 sayılı Kabahatler Kanununun19.12.2006 gün ve 26381 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 5560 sayılı ÇeşitliKanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun31. maddesiyle değişik “genel kanun niteliği”başlıklı 3.maddesinde “Bu Kanunun; a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır."hükmü, aynı yasanın idari yaptırımtürleri” başlıklı 16. maddesinin 1.fıkrasında “Kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idaritedbirlerden ibarettir” hükmü ile başvuru yolubaşlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında da“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararmakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tan inden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırım karankesinleşir” hükümleriöngörülmüştür.
Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Bu durumda;yukarıda yer verilen 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 5560sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 3. maddesiuyarınca idari yaptırım kararlarına karşıözel kanununda yargı yoluna ilişkin olarakaçıkça idari yargı merciinde davaaçılabileceğine ilişkin hüküm bulunmasıdurumunda idari yargı yerlerinin, aksi takdirde adli yargı yerleriningörevli olacağı kuşkusuzdur.
Dava konusuuyuşmazlıkla ilgili olarak, 4915 sayılı yasadaaçıkça idari yargı yerlerinin görevliolduğuna ilişkin bir hükmün yer almadığıgörüldüğünden, bakılmakta olan davanın görümve çözümü de adli yargının görevalanı içerisinde yer almaktadır” gerekçesiyle davanın2577 sayılı Yasa’nın 15/1-a maddesi uyarıncagörev yönünden reddine karar vermiş, aleyhine istinafyoluna başvurulan karar İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10.İdare Dava Dairesinin 14.06.2017 gün ve E:2017/1058, K:2017/1114sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple adli yargı yerinde davaaçmıştır.
YALOVA SULHCEZA HÂKİMLİĞİ: 07.06.2017 gün ve D.İş:2017/1938, K:2017/1938 sayı ile “Somut olayda her nekadar Muteriz kendisi hakkında haksız olarak 23.600,00 TL'lik idaripara cezası uygulandığından bahisle itiraz etmişse de,idare tarafından gönderilen cevabi yazı ve ekleriincelendiğinde; Muteriz P. Kimya Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafındanİzmit Körfezi Dilovası'nda akaryakıtsızıntısı gerçekleşmesi sonucu 7 adet karaBoyunlu Batağan, 16 adet Karabatak, 1 adet Sakarmeke, 4 adetKüçük Karabatak ve 7 adet Bahri kuşunun akaryakıttanzehirlendiği gerekçesiyle toplam 23.600,00 TL'lik tazminatıkurumun döner sermaye hesabına ödemesi gerektiğine dairtebligat yapıldığı anlaşılmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/1.maddesinde 'İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.' hükmügereğince Hâkimliğimiz, idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarına yönelikitirazları incelemekle görevlidir. Hâlbuki itiraza konu edilenişlem, idari para cezası niteliğinde olmayıp Muteriz‘in tazminat ödemesi gerektiği, aksi halde mahkememasrafları ile birlikte kendisinden tahsil edileceğini bildiren birnevi ihtarnamedir.
İtirazakonu edilen ihbar yazısı, Hâkimliğimizce incelenebileceknitelikte bir idari yaptırım kararı olmadığındanbaşvurunun reddine karar vermek gerekmiştir”gerekçesiyle İtirazın 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 28/1-b maddesine istinaden Reddine karar vermiş, kararın 08/08/2017tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Oluşanolumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için davacı vekili 20.09.2017 havale tarihlidilekçeyle Mahkememize başvurmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince adli yargı kolu işaret edilerek görevsizlik kararıverildiği halde, Sulh Ceza Mahkemesi kararında açık birgörevsizlik hükmü bulunmadığıgörülmekteyse de, davacının haksız olduğunu ilerisürdüğü idari yaptırım kararınakarşı yargı yolunun açık tutulmasıgerektiği kanaatiyle, Sulh Ceza Mahkemesi kararı “GörevsizlikKararı” mahiyetinde kabul edilerek, Adli ve idari yargı yerleriarasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu dosyanın 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirketeçevre kirliliğine neden olarak bir kısım avhayvanının telef olmasına sebebiyet verdiğigerekçesiyle idare tarafından tahakkuk ettirilen 23.600 TL tazminatistemine ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılmıştır.
Konuya ilişkinmevzuatın incelenmesinde;
4915sayılı Kara Avcılığı Kanunun 21/3 maddesinde:…4 üncü maddenin beşincifıkrası gereğince yaban hayatı koruma ve geliştirmesahaları ile üretme istasyonları ve benzeri sahalarda, bina vetesislerin atıklarının arıtılmadan doğal ortamabırakılması nedeni ile yaban hayatının veyaekosistemin olumsuz yönde etkilenmesine sebebiyet verenlere ve tahripedenlere fiilleri suç oluşturmadığı takdirde9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunuhükümleri uygulanır.
2872sayılı Çevre Kanununun 25. Maddesinde: …İdarî yaptırım kararlarınakarşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içindeidare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açmışolmak idarece verilen cezanın tahsilini durdurmaz. Dosyalarınincelenmesinde; yapılan inceleme ve denetimler sonucu, 17/01/2017tarihinde Yalova ili Altınova ilçesinde bulunan Mahalli ÖnemeHaiz Sulak Alan olan Hersek Lagününe akaryakıtatıklarının karıştığının ve bununneticesinde 27 adet kara Boyunlu Batağan, 16 adet Karabatak, 1 adetSakarmeke, 4 adet Küçük Karabatak ve 7 adet Bahri kuşununtelef olduğunun, davacı P. Kimya Sanayi ve Tic. A.Ş.firması tarafından İzmit Körfezi Dilovası'ndaakaryakıt sızıntısı bulunduğu tespit edilerek,4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve 26/05/2016tarih ve 29723 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Merkez AvKomisyonu Kararları gereğince hesaplanan 23,600,00 TL tazminatödenmesine karar verildiği, yani idareninişlemini 4915 ve 2872 sayılı Yasaların yukarıdaözetlenen hükümleri ışığında gerçekleştirdiğive telef olan av hayvanı başına değerleme yaparak idariyaptırıma hükmettiği görülmektedir. Buna göre 4915 sayılı Yasanın 21/3 ve2872 sayılı Yasanın 25/2 maddelerindeki emredicihükümler uyarınca da açılan davanın,görüm ve çözümünün idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü idari yargıyerinin görevine girdiğinden, Bursa 1. İdare Mahkemesi’nin28.02.2017 gün ve E:2017/284, K:2017/275 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 1.İdare Mahkemesi’nin 28.02.2017 gün ve E:2017/284, K:2017/275sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 27.11.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy