T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 694
KARAR NO : 2017 / 744
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. S. A.Ş.
Vekilleri : Av. A. B. - Av. B.Ö.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
O L A Y
:Davacı vekili; müvekkili şirkete sigortalı 07 … 4824plaka sayılı aracın, 11.01.2017 tarihinde davalınınyapım, bakım, onarım ve işletilmesinden sorumlu olduğuyolda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasınakarıştığını, araçta oluşan hasarnedeniyle 84.526,17-TL hasar tazminat bedelinin müvekkili tarafındanödendiğini, böylelikle müvekkili şirketin TürkTicaret Kanunu'nun 1472. maddesi uyarınca sigortalının haklarınahalef olduğunu; Trafik Kazası Tespit Tutanağında; "Bukazanın oluşumunda 120 metre yol boyunca devam eden yolun buzluolması nedeniyle karayolunun bakım ve onarımında sorumluolan Antalya Karayolları 13. BölgeMüdürlüğüne bağlı 131 Söğütkarayolları bakım evinin kazaları önleyici gerekliönlemleri ve tedbirleri almadığı, yeterli temizlemeve tuzlama çalışması yapılmadığı,2918 sayılı KTK'nın Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileribaşlıklı 7.maddesinin A fıkrasında (Yapımbakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği bakımından gerekli düzenleme veişaretlemek yaparak, önlemleri almak ve aldırmamak)görevini ihmal ettiğinden kusurlu bulunduğu, araç sürücüsününherhangi bir kusurunun olmadığının” tespitedildiğini; ekpertiz raporu ile tespit edilen sigortalı aracınonarım bedeli olan 84.526,17 TL.nin 16.03.2017 tarihindeilgili firma hesabına, müvekkili şirket tarafındansigortalı adına ödendiğini; davalıya yapılanmüracaatlardan bir sonuç alınamadığınıifade ederek; fazlaya ilişkin tüm talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydıyla, 84.526,00-TL'nin ödeme tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle 25.5.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA17.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.6.2017 gün ve E:2017/254,K:2017/269 sayı ile, “(…) 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi gereğince"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davalarının" idare mahkemelerindeaçılması gerektiği, somut olayda ise, davacıtarafın, meydana gelen kaza sonucu kendi sigortalısınaödemiş olduğu miktarı, yolda gerekli bakım veonarımı yapmayan, güvenlik tedbirlerini almayan ve görev vesorumluluğunu usulen yerine getirmediği belirtilen KarayollarıGenel Müdürlüğünün hizmet kusuru olduğundanbahisle, TTK.nun 1472 ve devamı maddeleri gereğince, rücuentazmini talebinde bulunduğu, buna karşın, idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarargörenler tarafından açılacak tam yargıdavalarının, idari yargı mercilerine açılmasıgerektiği ve HMK.nun 114/b- 115/2 maddesi gereğince, yargıyolunun caiz olmasının dava şartı olduğu veyargılamanın her aşamasında ve kendiliğinden mahkemecegöz önünde tutulması gerektiği dikkate alınarak,aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
Açılandavanın yargı yolu bakımından REDDİNE…”karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Ankara5.İdare Mahkemesi,18.8.2017 gün ve E:2017/2061, K:2017/2206 sayıile, davacı şirketin sigortalısının Denizli iliistikametinden Antalya ili istikametine seyir halinde iken Burdur iliÇavdar ilçesinde maddi hasarlı trafik kazasındadavalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle ödenen84.526,00-TL tazminatın davalı idarece ödenmesine kararverilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşıldığından, 2577 sayılı Kanunun 36.maddesinin (b) bendi gereği davanın görüm veçözümünde hizmetin görüldüğüveya eylemin yapıldığı yer olan Burdur ilinin idariyargı yetkisi yönünden bağlı olduğu mahkeme olanIsparta İdare Mahkemesinin yetkili bulunduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle; 2577 sayılıKanunun 14 ve 15/1 -a maddesi uyarınca davanın yetkiyönünden reddine, anılan maddenin 4. fıkrasıuyarınca bu karara karşı temyiz/itiraz yolu kapalıolduğundan dava dosyasının bekletilmeksizin yetkili Ispartaİdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
ISPARTA İDAREMAHKEMESİ; 28.9.2017 gün ve E:2017/1657 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 2.maddesinde, bu Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve karayollarındauygulanacağı ifade edilmiş; aksine bir hüküm yoksa;Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlarile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servisve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerler ile, erişme kontrollükarayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarınınkamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolununbağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsularüzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayoluaraçlarına ayrılan kısımlarında da, Bu Kanunhükümlerinin uygulanacağıöngörülmüş, diğer yandan aynı Kanunun 3.maddesinde de "Geçiş yolu"nun; araçların birmülke girip çıkması için yapılmışolan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmı olaraktanımlanmış, aynı Kanunun 7. ve devamı maddelerindekarayollarının yapım ve bakımdan sorumlu olan idarenin canve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmanın,görev, yetki ve sorumlulukları arasındasayılmıştır.
19.01.2011günlü 27820 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 14. maddesiile değişik 2918 sayılı Kanunun "Görevli veYetkili Mahkeme" başlıklı 110/1. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür."hükmü, 6099 sayılı Kanunun 15. maddesi ile 2918sayılı Kanuna eklenen Geçici 21. maddede ise; "Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."düzenlemesi yer almıştır.
Bakılandavanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nunyukarıda belirtilen 7. maddesi ile davalı idareye verilmişgörev, yetki ve sorumlulukların gereği gibi yerinegetirilmediğinden bahisle açıldığı vesigortalı aracın karayolu üzerinde maddi hasarauğradığı hususları dikkatealındığında, bu doğrultuda 2918 sayılıKanun'dan doğan sorumluluk davası kapsamında bulunduğu veaynı Kanunun yukarıda metni yazılı 110. maddesihükmü uyarınca davanın adli yargınıngörevinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11.04.2016 günlü, E:2016/163,K:2016/110 sayılı kararı da aynı yöndedir.
Açıklanannedenlerle; Mahkememizin görevsizliğine, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için iş bu dosya ile birlikte Ankara 17. Asliye HukukMahkemesi'nin E:2017/254, K:2017/269 sayılı dava dosyasınınmahkemesinden istenerek temininin ardından dosyalarınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadarertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağıbelirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketçe sigortaedilen 07 … 4824 plaka sayılı aracın, 11.01.2017 tarihindeDenizli ili istikametinden Antalya ili istikametine seyir halinde iken Burdurili Çavdar ilçesinde maddi hasarlı trafikkazasına karıştığı; araçtaoluşan hasar nedeniyle 84.526,17-TL.nin davacı şirkettarafından karşılandığı; kazanın, 120 metreyol boyunca devam eden yolun buzlu olması nedeniyle karayolunun bakımve onarımında sorumlu olan davalı İdarenin, kazalarıönleyici gerekli önlemleri ve tedbirleri almaması, yeterlitemizleme ve tuzlama çalışması yapmaması nedeniylemeydana geldiği ileri sürülerek; ödenen 84.526,00-TL hasarbedelinin, davalı idareden rücuen tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Isparta İdare mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara17.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 6.6.2017 gün ve E:2017/254, K:2017/269 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Isparta İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 17.Asliye HukukMahkemesinin, 6.6.2017 gün ve E:2017/254, K:2017/269 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 27.11.2017gününde Üyelerden Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
KARŞI OY
3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580K:2015/592 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşüne katılamıyoruz.27.11.2017
ÜYE ÜYE
SüleymanHilmi AYDIN Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy