T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 365
KARAR NO : 2017 / 660
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : İl Mera Komisyonunca alınan kararın iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde, 4342 sayılı Kanunun 13. maddesindeki açık hüküm uyarınca ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacılar : 1 – YeşilkavakKöyü Muhtarlığı
2 – Akyayla Köyü Muhtarlığı
Vekili : Av. M. B.
Davalı :Gümüşören Köyü Muhtarlığı
O L A Y :Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilleriAkyayla ve Yaşlıkavak Köyü Muhtarlıklarınıntüzel kişiliklerine ait olup kadimden berikullandıklarını iddia ettikleri meraların; kadastroçalışmaları sırasında sehven davalıGümüşören Köyü Muhtarlığısınırlarına dâhil edildiğinden bahisle, müvekkilmuhtarlıklara ait olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
PERVARİASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 03.09.2015 gün ve E:2011/256, K:2015/289sayı ile “Dava, kadastro çalışmalarısırasında köy sınırının, başka köysınırına dâhil edildiği iddiasıylamüdahalenin meni ve yeni sınır tespiti istemine ilişkindir.
DavacılardanAkyayla köyü vekili 04.06.2015 tarihli celsede meni müdahaletaleplerinden şu anda vazgeçtiklerini taleplerinin idaresınırların tespiti olduğunu belirtmiştir, Davalıasil ise meni müdahale talebinden davacının şimdilikvazgeçmesine kabul ettiğini son celsedeki beyanıylabildirmiştir. Bu nedenle mahkememizce davacı Akyaylaköyünün meni müdahale talebi hakkında kararverilmesine yer olmadığına mahkememizce karar verilmiştir.
Davacınınidari sınırların belirlenmesi talebi ise; Öncelikle Mera,bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsızveya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmakamacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkıolan arazi parçasıdır.
Devletinhüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak vekışlaklar özel mülkiyete geçirilemez, amacıdışında kullanılamaz, zamanaşımıuygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılıMera Kanunu m.3,4).
31.05.1965tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kararı ile “...tek başına bir köyeait bulunan mera, yaylak ve kışlakların tümününveya bir parçasının bir başka köysınırı içine alınmış olması halinde,sınır değişikliğinin ikinci köye bir yararlanmahakkı sağlamayacağı ve ilk köyün eskidenolduğu gibi bu yerlerden tek başınayararlanacağı” öngörülmüş olup, bukarar 4342 sayılı Mera Kanununun 29. maddesi ile de yasahükmü haline gelmiştir. Böylece, bir köy ya dabelediye sınırları içinde kalan mera, yaylak vekışlaklar üzerinde bir başka köy veya belediyenin deintifa hakkı olabileceği kabul edilmiş, idari sınırlarınaidiyetin belirlenmesinde önemi olmadığıvurgulanmıştır. İdari sınırlar sadece yetkilimahkemenin saptanmasında önem arz eder.
Ayrıcaköy idari sınırlarının tespitinde genel mahkemeleryetkili değildir. Çünkü köy idarisınırlarının belirlenmesi görevi idari mercilereaittir. (Yargıtay 14.Hukuk Dairesi 2011/14853E,2011/16302 K ve 29.12.2011tarih)
Yapılanyargılama, keşif sonrası alınan bilirkişiraporları ve tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde, davacının meni müdahale talebihakkındaki talebini saklı tutmuş olması nedeniyle bu konudakarar verilmesine yer olmadığına, davacıların idarisınır tespiti ile ilgili talebinin köy idarisınırlarının belirlenmesinde görevin idari mercilereait olduğu” gerekçesiyle davada re'sen İdare Mahkemesigörevli olduğundan açılan davanın davaşartı yokluğundan Usulden Reddine karar vermiş, karar taraflarcatemyiz edilmeksizin 21/01/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerinde davaaçmıştır.
SİİRTİDARE MAHKEMESİ: 05.08.2016 gün ve E:2016/1803, K:2016/956sayı ile “3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Genel olarakgörev" başlıklı 25. maddesinde; kadastro mahkemesinin;taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara,tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesindegösterilecek sair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendirenbenzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlerebakacağı; kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete aituyuşmazlıkları çözümleyebileceği gibi,istek üzerine veraset belgesi de verebileceği düzenlemesi yeralmıştır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumsuz GörevUyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesinde;olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğununileri sürütebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerektiği; buuyuşmazlığın giderilmesi isteminin ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebileceği belirtilmiş, 15. maddesinde ise;olumsuz görev uyuşmazlıklarında davadosyalarının, son görevsizlik kararını verenyargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra, cezadavalarında doğrudan doğruya diğer davalarda isetaraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlikkararını veren yargı merciine ait dava dosyası da teminedilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderileceği vegörevli yargı merciinin belirlenmesinin isteneceğihükmü yer almıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; davanın ilk olarak 08.09.2011tarihinde adli yargı merciinde açıldığı,03.09.2015 tarihinde görevsizlik kararı verildiği, bukararın 21.01.2016 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleşmesiüzerine davacı vekilinin talebi doğrultusunda dosyanınMahkememize gönderildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığınkadastro çalışmaları sonrası yapılan meratespitine ilişkin olduğu görüldüğündendavanın görüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu” Davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Yasasının 15/1 -a. maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş,kararın 30/09/2016 tarihi itibarıyla kesinleştiğianlaşılmıştır.
Oluşanolumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için davacı vekili 19.04.2017 tarihlidilekçeyle Mahkememize başvurmuştur.
Her iki dosyaMahkememizce 2247 sayılı Yasanın 16 ncı maddesiuyarınca görüş alınmak üzere YargıtayCumhuriyet Başsavcısı ile DanıştayBaşsavcısına gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: “25/02/1998 tarih, 4342 sayılı Mera Kanununun1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı; daha önce çeşitlikanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera,yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırlarıntespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleriadına tahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallarauygun bir şekilde kullandırılmasını, bakım veıslahının yapılarak verimliliklerininartırılmasını ve sürdürülmesini,kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini,korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacınındeğiştirilmesini sağlamaktır.” hükmü; 5.maddesinde, “Komisyonca tespit edilecek ihtiyaca göreaşağıda belirtilen yerler mera, yaylak ve kışlakolarak, köylere veya belediyelere tahsis edilir.
a) Kadimdenberi mera, yaylak ve kışlak olarak kullanılan yerler ileaynı amaçla kullanılmak üzere köy veya belediyeleretahsis ya da terk edilen yerler,
b) Devletinhüküm ve tasarrufunda veya Hazinenin mülkiyetinde bulunanarazilerden etüt sonucu mera, yaylak ve kışlak olarakyararlanılabileceği anlaşılan yerler,
c) Mera,yaylak ve kışlak olarak kullanılmak amacıylakamulaştırılacak yerler,
d) Tapukayıtlarında mera, yaylak ve kışlak olarakgörülen ve halen işgal edilen yerler.” hükmü; 6.maddesinde, “Mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit vetahsisi Tarım ve Köyişleri Bakanlığıncayapılır. Bu amaçla valinin görevlendireceği bir valiyardımcısı başkanlığında; Bakanlık ilmüdürü, Bakanlık il müdürlüğündenkonu uzmanı bir ziraat mühendisi, Köy Hizmetleri ilmüdürlüğünden bir ziraat mühendisi,defterdarlıktan veya bulunamaması halinde vali tarafındangörevlendirilecek bir hukukçu, Milli Emlak Müdürlüğündenbir temsilci, Kadastro Müdürlüğünden bir teknikeleman, Ziraat Odası Başkanlığından bir temsilci olmaküzere sekiz kişiden oluşan bir komisyon kurulur. Ayrıca ormaniçi, orman kenarı ve orman üst sınırındabulunan mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisiçalışmalarında, ilgili orman teşkilatından birorman mühendisi, 3083 sayılı Sulama Alanlarında AraziDüzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca reform bölgesiilan edilen alanlarda bulunan mera, yaylak ve kışlaklarıntespit, tahdit ve tahsisi çalışmalarında TarımReformu Teşkilatından bir ziraat mühendisi bu komisyonlardaüye olarak görevlendirilir.
Komisyonlarvalilik onayı ile oluşturulur. Vali yardımcısınınbulunmadığı durumlarda komisyona Bakanlık ilmüdürü veya görevlendireceği konu uzmanı birziraat mühendisi başkanlık eder.
Mera, yaylakve kışlak varlığı ile hayvancılıkpotansiyeli dikkate alınarak ihtiyaç duyulan il merkezi veilçelerde komisyona bağlı olarak çalışacak vetespit, ölçme, harita yapma ve yer göstermeçalışmalarını yapmak üzere "TeknikEkipler" oluşturulur.
(Değişikdördüncü fıkra: 27/05/2004-5178/1 md.) Bu ekipler;Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden birziraat mühendisi, Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünden bir ziraat mühendisi veya teknikeleman, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman,Millî Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, ormaniçi, orman kenarı ve orman üst sınırımeraları ile ilgili olarak bir orman mühendisi, 22.11.1984 tarihli ve3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine DairTarım Reformu Kanununun uygulama alanlarında Tarım ReformuTeşkilatından bir ziraat mühendisi ile meradan yararlananköy ise köyün muhtarı, belediye ise belediye temsilcisi ilekomisyonun teklifi ve valinin onayı ile seçilen iki mahallîbilirkişiden oluşur.
Teknikekipler ilçelerde kaymakamın, illerde komisyonun teklifi ve valininonayı ile oluşturulur. Komisyon ve teknik ekiplerinçalışma usul ve esasları yönetmeliklebelirlenir.” hükmü; 12. maddesinde, “Komisyon, 11 incimaddeye göre belirlenen ihtiyacı karşılayacak miktardamera, yaylak ve kışlaklar ile bunlarla ilgili sulama ve geçityeri olarak tespit edilen alanları halkın ortak olarakyararlanmaları amacıyla, o köy veya belediye tüzelkişiliğine tahsis eder ve tahsis kararı valiliğinonayına sunulur. Bu kararda, tahsis edilen yerin niteliği,miktarı, sınırları, hayvan sulama ve geçit yerleri,tahsis amacı, otlatma kapasitesi, aile işletmelerininbüyükbaş hayvan birimi üzerinden otlatma hakkı veotlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir. İhtiyaçtanfazla çıkan kısım ise, ihtiyaç içindebulunan çevre köy veya belediyelerle hayvancılık yapanözel veya tüzel kişilere kiralanabilir. Ancak kiralama durumutahsis edilen köy ve belediyelerin hayvan sayısına göre her5 yılda yeniden değerlendirilir...." hükmü; 13.maddesinde” Teknik ekiplerce yapılançalışmaların sonuçları komisyonca ilgiliköy ve belediyelerin ilan yerlerinde 30 gün süre ile askıdakalır.
Teknikekiplerin tespit ve tahdit sonuçlarına karşı askıilanı süresi içinde komisyona itiraz edilebilir.
Komisyonyapılan itirazları 60 gün içinde karara bağlar.
Komisyonunitirazları inceleyerek aldığı kararlar ile tahsiskararları, o yerin köy muhtarlığı ile belediyebaşkanlığına, defterdarlık veya malmüdürlüğüne, ilgili ormanmüdürlüğüne ve Tarım ReformuTeşkilatına tebliğ edilir. Ayrıca köy ve belediyelerdeve bunların bağlı olduğu ilçelerdealışılmış araçlarla ilan edilir ve bu konudatutanaklar ve haritalar eklenerek 30 gün süre ile askıyaçıkartılır. Komisyon kararlarına karşı 30günlük askı ilan süresi ve tebligatı gerektirenhallerde tebliğden itibaren 30 günlük süre içindeasliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılan yerlerde ise kadastromahkemesine dava açılabilir.
Dava konusumera, yaylak ve kışlakların kadastro çalışmaalanı dışında kalması halinde kadastro mahkemelerininyetkisi bu alanlarla ilgili davaları da kapsar.
30günlük ilan süresi içinde haklarında davaaçılmayan kararlar kesinleşir ve tapu sicilmüdürlüğüne gönderilerek özel sicilekaydedilir” hükmü getirilmiştir.
Budüzenlemelere göre; bir köy veya belediyesınırları içinde kalan mera, yaylak vekışlaklar üzerinde komisyon tahsis kararı ile intifahakkı olabileceği başka bir deyişle mülkisınırların aidiyetin belirlenmesinde önemiolmadığı açık olup; meralara ilişkinoluşturulan komisyon kararlarına karşı asliye hukuk,kadastro yapılan yerlerde ise kadastro mahkemesine davaaçılabileceği anlaşılmaktadır.
Davadosyalarının incelenmesinden; mera tespitçalışmalarını yürütmek üzereoluşturulan komisyonun düzenlemiş olduğu 25.04.2007 tarihlitutanakta; davalı köy sakinlerinin kadimden berikullandığı mera alanlarının harita üzerindeişaretlendiğinin belirtildiği; Siirt Valiliğinin 30.12.2008tarih ve 6118 sayılı yazısı ile davalı köye aitmera tespit çalışmalarınıntamamladığı belirtilerek, haritaların Pervari KadastroMüdürlüğüne gönderildiği; 23.09.2009 tarihlikadastro tutanağında; bahse konu yerlerin mera vasfı iledavalı köy orta malı olaraksınırlandırılmasınınyapıldığının belirtildiği; bu husustaki ilkdavanın da adli yargıda 08.09.2011 tarihinde açıldığıanlaşılmıştır.
Bu durumda,4342 sayılı Mera Kanunu’nun 5. maddesi kapsamındayapılan inceleme sonucunda, İl Mera Komisyonunca alınankararın iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanunun 13. maddesindekiaçık hüküm uyarınca adli yargı yerigörevli bulunmaktadır”
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI: “25/02/1998 tarih, 4342 sayılıMera Kanununun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde,Kanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsisedilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak,kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti,tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adınatahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun birşekilde kullandırılmasını, bakım veıslahının yapılarak verimliliklerininartırılmasını ve sürdürülmesini,kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini,korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacınındeğiştirilmesini sağlamaktır.’’'hükmüne; “Mera, Yaylak ve Kışlak Olarak TahsisEdilecek Yerler” başlıklı 5.maddesinde, “Komisyoncatespit edilecek ihtiyaca göre aşağıda belirtilen yerlermera, yaylak ve kışlak olarak, köylere veya belediyelere tahsisedilir. / a) Kadimden beri mera, yaylak ve kışlak olarakkullanılan yerler ile aynı amaçla kullanılmak üzereköy veya belediyelere tahsis ya da terk edilen yerler, / b) Devletinhüküm ve tasarrufunda veya Hazinenin mülkiyetinde bulunanarazilerden etüt sonucu mera, yaylak ve kışlak olarakyararlanılabileceği anlaşılan yerler, / c) Mera, yaylak vekışlak olarak kullanılmak amacıylakamulaştırılacak yerler, /d) Tapu kayıtlarında mera,yaylak ve kışlak olarak görülen ve halen işgal edilenyerler.” hükmüne; “Komisyon ve Teknik Ekipler”başlıklı 6. maddesinde, “Mera, yaylak ve kışlaklarıntespit, tahdit ve tahsisi Tarım ve KöyişleriBakanlığınca yapılır. Bu amaçla valiningörevlendireceği bir vali yardımcısıbaşkanlığında; Bakanlık il müdürü,Bakanlık il müdürlüğünden konu uzmanı birziraat mühendisi, Köy Hizmetleri ilmüdürlüğünden bir ziraat mühendisi,defterdarlıktan veya bulunamaması halinde vali tarafındangörevlendirilecek bir hukukçu, Milli EmlakMüdürlüğünden bir temsilci, KadastroMüdürlüğünden bir teknik eleman, Ziraat OdasıBaşkanlığından bir temsilci olmak üzere sekizkişiden oluşan bir komisyon kurulur. Ayrıca orman içi,orman kenarı ve orman üst sınırında bulunan mera,yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisiçalışmalarında, ilgili orman teşkilatından birorman mühendisi, 3083 sayılı Sulama Alanlarında AraziDüzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca reformbölgesi ilan edilen alanlarda bulunan mera, yaylak vekışlakların tespit, tahdit ve tahsisiçalışmalarında Tarım Reformu Teşkilatındanbir ziraat mühendisi bu komisyonlarda üye olarakgörevlendirilir. / Komisyonlar valilik onayı ile oluşturulur.Vali yardımcısının bulunmadığı durumlardakomisyona Bakanlık il müdürü veyagörevlendireceği konu uzmanı bir ziraat mühendisibaşkanlık eder. / Mera, yaylak ve kışlakvarlığı ile hayvancılık potansiyeli dikkatealınarak ihtiyaç duyulan il merkezi ve ilçelerde komisyonabağlı olarak çalışacak ve tespit, ölçme,harita yapma ve yer gösterme çalışmalarınıyapmak üzere "Teknik Ekipler" oluşturulur. / Bu ekipler;Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden birziraat mühendisi, Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünden bir ziraat mühendisi veya teknikeleman, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman,Millî Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, ormaniçi, orman kenarı ve orman üst sınırımeraları ile ilgili olarak bir orman mühendisi, 22.11.1984 tarihli ve3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine DairTarım Reformu Kanununun uygulama alanlarında Tarım ReformuTeşkilatından bir ziraat mühendisi ile meradan yararlananköy ise köyün muhtarı, belediye ise belediye temsilcisi ilekomisyonun teklifi ve valinin onayı ile seçilen iki mahallîbilirkişiden oluşur. / Teknik ekipler ilçelerdekaymakamın, illerde komisyonun teklifi ve valinin onayı ile oluşturulur.Komisyon ve teknik ekiplerin çalışma usul ve esaslarıyönetmelikle belirlenir. ” hükmüne; “Tahsis Kararı”başlıklı 12. maddesinde, “Komisyon, 11 inci maddeyegöre belirlenen ihtiyacı karşılayacak miktarda mera, yaylakve kışlaklar ile bunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olaraktespit edilen alanları halkın ortak olarak yararlanmalarıamacıyla, o köy veya belediye tüzel kişiliğine tahsiseder ve tahsis kararı valiliğin onayına sunulur. Bu kararda,tahsis edilen yerin niteliği, miktarı, sınırları,hayvan sulama ve geçit yerleri, tahsis amacı, otlatma kapasitesi,aile işletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerindenotlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir.İhtiyaçtan fazla çıkan kısım ise,ihtiyaç içinde bulunan çevre köy veya belediyelerlehayvancılık yapan özel veya tüzel kişilerekiralanabilir. Ancak kiralama durumu tahsis edilen köy ve belediyelerinhayvan sayısına göre her 5 yılda yenidendeğerlendirilir. / Ayrıca bu Kanun kapsamına alınmaklabirlikte, ancak ıslah edilmek suretiyle mera olarak kullanılabilecekalanlar, gerekli ıslah işlemlerini taahhüt eden özel vetüzel kişilere kiralanabilir. / Kiralama usul ve esaslarıyönetmelikle belirlenir. / Kiralanacak alanda hayvancılıkiçin gerekli bakım, barınma ve suihtiyaçlarını karşılayacak zorunluhayvancılık tesisleri kurulabilir. Bu tesislerin taban alanı,kiralanacak alanın yüzölçümünün yüzdebirini geçemez. Bu oranı bir katına kadar artırmayaBakanlar Kurulu yetkilidir. Bu tesislerin yapılması vekullanılması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacakyönetmelikle belirlenir hükmüne; “TahsisKararının Tebliği, İlanı, İtirazı veKütüğe Kayıt” başlıklı 13. maddesinde,''Teknik ekiplerce yapılan çalışmalarınsonuçları komisyonca ilgili köy ve belediyelerin ilanyerlerinde 30 gün süre ile askıda kalır. / Teknik ekiplerintespit ve tahdit sonuçlarına karşı askı ilanısüresi içinde komisyona itiraz edilebilir. / Komisyon yapılanitirazları 60 gün içinde karara bağlar. / Komisyonunitirazları inceleyerek aldığı kararlar ile tahsis kararlan,o yerin köy muhtarlığı ile belediyebaşkanlığına, defterdarlık veya malmüdürlüğüne, ilgili ormanmüdürlüğüne ve Tarım ReformuTeşkilatına tebliğ edilir. Ayrıca köy ve belediyelerdeve bunların bağlı olduğu ilçelerdealışılmış araçlarla ilan edilir ve bu konudatutanaklar ve haritalar eklenecek 30 gün süre ile askıyaçıkartılır. Komisyon kararlarına karşı 30günlük askı ilan süresi ve tebligatı gerektirenhallerde tebliğden itibaren 30 günlük süre içindeasliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılan yerlerde ise kadastro mahkemesinedava açılabilir. / Dava konusu mera, yaylak vekışlakların kadastro çalışma alanıdışında kalması halinde kadastro mahkemelerinin yetkisi bualanlarla ilgili davaları da kapsar. / 30 günlük ilansüresi içinde haklarında dava açılmayan kararlarkesinleşir ve tapu sicil müdürlüğünegönderilerek özel sicile kaydedilir. ” hükmüne yerverilmiştir.
Budüzenlemelere göre; meralara ilişkin oluşturulan KomisyonKararlarına karşı asliye hukuk, kadastro yapılan yerlerdeise kadastro mahkemesine dava açılabileceğianlaşılmaktadır.
Davadosyalarının incelenmesinden; mera tespit çalışmalarınıyürütmek üzere oluşturulan komisyonun düzenlemişolduğu 25/04/2007 tarihli tutanakta; davalı köy sakinlerininkadimden beri kullandığı mera alanlarının haritaüzerinde işaretlendiğinin belirtildiği; SiirtValiliğinin 30/12/2008 tarih ve 6118 sayılı yazısı iledavalı köye ait mera tespit çalışmalarınıntamamladığı belirtilerek, haritaların Pervari KadastroMüdürlüğüne gönderildiği; 23/09/2009 tarihlikadastro tutanağında, bahse konu yerlerin mera vasfı iledavalı köy orta malı olaraksınırlandırılmasınınyapıldığının belirtildiği; bu husustaki ilkdavanın da adli yargıda 08/09/2011 tarihindeaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda,4342 sayılı Mera Kanununun 5. maddesinin “b” bendikapsamında yapılan inceleme sonucunda, İl Mera Komisyonuncaalınan kararın iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 13.maddesindeki açık hüküm uyarınca adli yargıyeri görevli bulunmaktadır”
Şeklindegörüş bildirmişlerdir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’ nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, anlaşmazlık konusumera vasıflı taşınmazın kadastro çalışmalarısırasında sehven davalı Muhtarlık sınırlarınadâhil edildiğinden bahisle, davacı muhtarlıklara aitolduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 4342sayılı Mera Kanununun 1. Maddesi;“Bu Kanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarlatahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak,kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti,tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adınatahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun birşekilde kullandırılmasını, bakım veıslahının yapılarak verimliliklerininartırılmasını ve sürdürülmesini,kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini,korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacınındeğiştirilmesini sağlamaktır.” 5. maddesi;“Komisyonca tespit edilecek ihtiyaca göre aşağıdabelirtilen yerler mera, yaylak ve kışlak olarak, köylere veyabelediyelere tahsis edilir. a) Kadimdenberi mera, yaylak ve kışlak olarak kullanılan yerler ileaynı amaçla kullanılmak üzere köy veya belediyeleretahsis ya da terk edilen yerler, b) Devletinhüküm ve tasarrufunda veya Hazinenin mülkiyetinde bulunanarazilerden etüt sonucu mera, yaylak ve kışlak olarakyararlanılabileceği anlaşılan yerler, c) Mera,yaylak ve kışlak olarak kullanılmak amacıylakamulaştırılacak yerler, d) Tapukayıtlarında mera, yaylak ve kışlak olarakgörülen ve halen işgal edilen yerler.” 6. maddesi;“Mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisiTarım ve Köyişleri Bakanlığıncayapılır. Bu amaçla valinin görevlendireceği bir valiyardımcısı başkanlığında; Bakanlık ilmüdürü, Bakanlık il müdürlüğünden konuuzmanı bir ziraat mühendisi, Köy Hizmetleri ilmüdürlüğünden bir ziraat mühendisi,defterdarlıktan veya bulunamaması halinde vali tarafındangörevlendirilecek bir hukukçu, Milli EmlakMüdürlüğünden bir temsilci, KadastroMüdürlüğünden bir teknik eleman, Ziraat OdasıBaşkanlığından bir temsilci olmak üzere sekizkişiden oluşan bir komisyon kurulur. Ayrıca orman içi,orman kenarı ve orman üst sınırında bulunan mera,yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisiçalışmalarında, ilgili orman teşkilatından birorman mühendisi, 3083 sayılı Sulama Alanlarında AraziDüzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca reformbölgesi ilan edilen alanlarda bulunan mera, yaylak vekışlakların tespit, tahdit ve tahsisiçalışmalarında Tarım Reformu Teşkilatındanbir ziraat mühendisi bu komisyonlarda üye olarakgörevlendirilir. Komisyonlarvalilik onayı ile oluşturulur. Vali yardımcısınınbulunmadığı durumlarda komisyona Bakanlık ilmüdürü veya görevlendireceği konu uzmanı birziraat mühendisi başkanlık eder. Mera, yaylakve kışlak varlığı ile hayvancılıkpotansiyeli dikkate alınarak ihtiyaç duyulan il merkezi veilçelerde komisyona bağlı olarak çalışacak vetespit, ölçme, harita yapma ve yer göstermeçalışmalarını yapmak üzere "TeknikEkipler" oluşturulur. Bu ekipler; Bakanlıkil veya ilçe müdürlüğünden bir ziraatmühendisi, Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünden bir ziraat mühendisi veya teknikeleman, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman,Millî Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, ormaniçi, orman kenarı ve orman üst sınırımeraları ile ilgili olarak bir orman mühendisi, 22.11.1984 tarihli ve3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine DairTarım Reformu Kanununun uygulama alanlarında Tarım ReformuTeşkilatından bir ziraat mühendisi ile meradan yararlananköy ise köyün muhtarı, belediye ise belediye temsilcisi ilekomisyonun teklifi ve valinin onayı ile seçilen iki mahallîbilirkişiden oluşur. Teknikekipler ilçelerde kaymakamın, illerde komisyonun teklifi ve valininonayı ile oluşturulur. Komisyon ve teknik ekiplerin çalışmausul ve esasları yönetmelikle belirlenir.” hükmü; 12.maddesinde, “Komisyon, 11 inci maddeye göre belirlenen ihtiyacıkarşılayacak miktarda mera, yaylak ve kışlaklar ilebunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olarak tespit edilen alanlarıhalkın ortak olarak yararlanmaları amacıyla, o köy veyabelediye tüzel kişiliğine tahsis eder ve tahsis kararıvaliliğin onayına sunulur. Bu kararda, tahsis edilen yerinniteliği, miktarı, sınırları, hayvan sulama vegeçit yerleri, tahsis amacı, otlatma kapasitesi, aileişletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerindenotlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir.İhtiyaçtan fazla çıkan kısım ise,ihtiyaç içinde bulunan çevre köy veya belediyelerlehayvancılık yapan özel veya tüzel kişilere kiralanabilir.Ancak kiralama durumu tahsis edilen köy ve belediyelerin hayvansayısına göre her 5 yılda yenidendeğerlendirilir...." 13.maddesi; “Teknik ekiplerce yapılançalışmaların sonuçları komisyonca ilgiliköy ve belediyelerin ilan yerlerinde 30 gün süre ile askıdakalır. Teknikekiplerin tespit ve tahdit sonuçlarına karşı askıilanı süresi içinde komisyona itiraz edilebilir. Komisyonyapılan itirazları 60 gün içinde karara bağlar. Komisyonunitirazları inceleyerek aldığı kararlar ile tahsiskararları, o yerin köy muhtarlığı ile belediyebaşkanlığına, defterdarlık veya malmüdürlüğüne, ilgili ormanmüdürlüğüne ve Tarım ReformuTeşkilatına tebliğ edilir. Ayrıca köy ve belediyelerdeve bunların bağlı olduğu ilçelerdealışılmış araçlarla ilan edilir ve bu konuda tutanaklarve haritalar eklenerek 30 gün süre ile askıyaçıkartılır. Komisyon kararlarına karşı 30günlük askı ilan süresi ve tebligatı gerektirenhallerde tebliğden itibaren 30 günlük süre içindeasliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılan yerlerde ise kadastromahkemesine dava açılabilir. Dava konusumera, yaylak ve kışlakların kadastro çalışmaalanı dışında kalması halinde kadastro mahkemelerininyetkisi bu alanlarla ilgili davaları da kapsar. Hükümleriniiçermektedir. Davadosyalarının incelenmesinden; mera tespitçalışmalarını yürüten komisyoncadüzenlenen 25/04/2007 tarihli tutanakta; davalı köy sakinlerininkadimden beri kullandığı mera alanlarının haritaüzerinde işaretlendiğinin belirtildiği; SiirtValiliğinin 30/12/2008 tarih ve 6118 sayılı yazısı iledavalı köye ait mera tespit çalışmalarınıntamamladığı belirtilerek, haritaların Pervari KadastroMüdürlüğüne gönderildiğigörülmektedir. Yukarıdaözetlenen mevzuat hükümlerine göre; bir köy veyabelediye sınırları içinde kalan meralara ilişkinoluşturulan komisyon kararlarına karşı asliye hukuk,kadastro yapılan yerlerde ise kadastro mahkemesine davaaçılabileceği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, PervariAsliye Hukuk Mahkemesinin 03.09.2015 gün ve E:2011/256, K:2015/289sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Pervari AsliyeHukuk Mahkemesinin 03.09.2015 gün ve E:2011/256, K:2015/289sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 27.11.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy