T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/702
KARAR NO : 2017/749
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. C.M.E.
Davalı : Sandıklı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Y.A.
O L A Y
:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketesigortalı bulunan 03 LS 383 plakalı araç ile 1.4.2012tarihinde seyir halinde iken Ece Mahallesi, Ziya Gökalp Caddesindeşehir merkezi yönünde Doğa Apartmanı önüneaçılan su çukuruna aracın düşmesi neticesisigortalı aracın hasarlandığını, kazanınoluşumunda su çukurunun çevresinde önlem alınmadığını,yeterli uyarıcı işaretleme yapılmadığını,yolun toprak kısmının çökmesi ile hasarınoluştuğunun tespit edildiğini, araçta 8.151,15-TL hasaroluştuğunu, hasar miktarının sigortalıya 16.7.2012tarihinde müvekkili şirketçe ödendiğini ilerisürerek, 8.151,15-TL maddi tazminatın ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSARİDARE MAHKEMESİ: 9.8.2012 gün veE:2012/674, K:2012/686 sayı ile, davacı sigorta şirketitarafından sigortalanan aracın seyir halinde ikenyaptığı kaza ile ilgili olarak taraflarınsorumluluğunun tespitinde 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu hükümleri uygulanacağından, anılan Kanunhükmü uyarınca uyuşmazlığın görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmüuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara davacı vekili tarafından istinaf talebindebulunulmuştur.
DenizliBölge İdare Mahkemesi: 20.11.2012 gün ve E:2012/812,K:2012/868 sayı ile, mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olupbozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından,itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına, kararvermiş, bu karara davacı vekili karar düzeltme istemindebulunmuştur.
DenizliBölge İdare Mahkemesi: 20.2.2013 gün ve E:2013/173,K:2013/139 sayı ile, Danıştay Dava Daireleri ile İdari veVergi Dava Daireleri Genel Kurullarının temyiz üzerineverdikleri kararlar ile Bölge İdare Mahkemesinin itiraz üzerineverdikleri kararların düzeltme yolu ile yeniden incelenebilmesi, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesindeyazılı nedenlerin varlığı halinde mümkünolup, bu maddede sayılan nedenlerden hiçbirine uymayan karardüzeltme isteminin reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istem ile adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Afyonkarahisar2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.3.2014 gün ve E:2013/176,K:2014/183 sayı ile, 1.4.2012 tarihinde 03 LS 383 plakalı kamyonetile Ece Mahallesi, Ziya Gökalp Caddesinden şehir merkezi istikametineseyir ederken olay mahalline geldiğinde inşaatın önündesu çukuru kazılıp daha sonra toprak dolgu malzemesi ilekapatılan yolun toprak kısmının çökmesinedeniyle aracın ön tekerlerinin saptanarak alt takımlarınazarar vermesi suretiyle oluşan haksız fiilde davalı belediyenin%100 oranında kusurlu olduğu, meydana gelen ve davacı sigortaşirketinin ödediği hasar miktarının tamamındansorumlu olduğu anlaşıldığından, davanınkabulüne karar vermiş, bu karar davacı vekili tarafındanvekalet ücreti yönünden, davalı idare vekilince de esasyönünden temyiz edilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 4.11.2014 gün ve E:2014/18721, K:2014/15096sayı ile, dava, hizmet kusurundan kaynaklanan zararlardan olup, buzararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalıolarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davasıikame edilmesi gerektiği, görev kuralları kamu düzenineilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkatealınmasının zorunlu olduğu, mahkemece, adliyargının yargı yolu bakımından görevsizbulunması nedeniyle dava dilekçesinin görevsizlik nedeniylereddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimdehüküm kurulmasının doğru görülmediğigerekçesiyle davalı vekilinin temyiz itirazlarınınkabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiş, bu kararadavacı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 22.6.2015 gün ve E:2015/6819, K:2015/9006 sayıile, 6100 sayılı HMK.nun geçici 3/2 maddesi delaletiyleHUMK.nun 427/5, 440/III-1 maddesinde öngörülen karardüzeltme parasal sınırı 1.1.2014 tarihinden itibaren11.530,00 TL'na çıkarıldığından mahkemehükmü anılan tarihten sonra incelenmekle karar düzeltmeisteminin reddine karar vermiştir.
Afyonkarahisar2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.10.2015 gün ve E:2015/744,K:2015/726 sayı ile, bozma ilamına uyarak, kamu hizmeti görmekleyükümlü olan belediyeler, kamu hizmeti sırasındaverdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabiolmadığı, kamu tüzel kişilerinin yasalartarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibari ile hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü kanunun 2. Maddesi hükmü uyarıncaİdari Yargı yerine Tam Yargı davası ikame edilmesi gerektiği;görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemecekendiliğinden (re'sen) dikkate alınmasının zorunluolduğu gerekçesiyle, Adli Yargının yargı yolubakımından görevsiz bulunması nedeniyle dava dilekçesiningörevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar davacıvekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 11.5.2016 gün ve E:2016/4638, K:2016/5823 sayıile, somut olayda, mahkemelerinde derdest bulunan dava dosyasındakiyargılamayı durdurmak suretiyle (UMK’nın/1"),yargı yolu uyuşmazlığınınçözümlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekildekarar vermiş olması nedeniyle hükmün bozulmasına kararvermiştir.
AFYONKARAHİSAR2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.12.2016 gün veE:2016/913, K:2016/700 sayı ile, Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." gerekçesi ilehükmün bozulmasına karar verildiğianlaşılmış, usul ve yasaya uygun bozma ilamınauyularak, işbu davaya bakma görevinin idari yargı mahkemelerineait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19/1maddesi gereğince yargı yolu uyuşmazlığıçıktığından görevli merciin belirtilmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğüolumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesiistemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adliyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
I-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyensigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağıbelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafık kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesisonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanıngeçirdiği trafik kazası neticesindehasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde vasıtada maddihasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin sigortalıvasıta sahibine ödendiği, olayın meydana gelişindedavalı idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasarnedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusurnispetine göre faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyledavanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptaliistemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi
üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2., 125. ve 155. maddelerine aykırı değildir.İtirazın reddi gerekir...” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih veE.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı:28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında.Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır/’ denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen karan,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa'nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmaküzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 15.12.2016 gün ve E:2016/913, K:2016/700 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, davanın Afyonkarahisar 2.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 15.12.2016 gün ve E:2016/913, K:2016/700sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 27.11.2017gününde Üyelerden Süleyman Hilmi AYDIN ve Üye TurgayTuncay VARLI’nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
KARŞI OY
3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyoruz.27.11.2017
ÜYE ÜYE
Süleyman HilmiAYDIN Turgay TuncayVARLI
Full & Egal Universal Law Academy