T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 576
KARAR NO : 2017 / 681
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET: Yargı kararı ile tazminle yükümlü tutulan ve tazminatın tamamını ödemiş bulunan davacı tarafından, ödenen tazminattan kusur ve sorumluluğu oranındaki tutarın, olayda sorumlu olduğu ileri sürülen davalı idarelerden rücuen tahsili istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.S. A.Ş.
Vekilleri :Av. M. O., Av.Ö. Ö.
Davalılar :1-İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili :Av. İ. T.Ö.
2 - Bayrampaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. O.P.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili Şirkete sigortalı34… 1710 plaka sayılı aracın 26.04.2013 tarihinde trafikkazasına karıştığını, kazada Ş. Ö.’invefat ettiğini, mirasçıları tarafındanmüvekkili şirket aleyhine Ankara 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin2013/714 E. Sayılı dosyasıyla destekten yoksun kalmatazminatı talepli dava açıldığını; Mahkemece yapılan bilirkişi incelemesinde, söz konusu trafikkazasının meydana gelmesinde davalı belediyenin %25oranında kusurlu olduğu tespit edilmiş olmasınarağmen, anılan Mahkemenin, zararın tamamındanmüvekkili şirketin sorumlu olduğu yönünde kararverdiğini; Müvekkilinin, Mahkeme kararına istinaden Ankara 8.İcra Dairesi’nin 2014/26227 E. sayılı dosyasına20.01.2015 tarihinde 95.755,12-TL ödeme yaptığını;davaya konu trafik kazası nedeniyle, davadan evvel 09.09.2013 tarihindeŞ. Ö.mirasçılarına yapılan 24.766,33-TLödeme ile birlikte toplam 120.521,45-TL ödeme yapılmışolduğunu; TTK.nun 1481. maddesi gereğince, müvekkilişirketin, yapmış olduğu ödeme ilesigortalının haklarına halef olduğunu, zarardan dolayısorumlulara karşı dava açma hakkının müvekkilişirkete geçtiğini; müvekkili şirketçeödenen tazminatın %25 kusura isabet eden 30.130,36-TL'sınınödenmesine ilişkin davalılara gönderilen rücuyazılarına cevaben ödeme yapılmayacağıbildirildiğinden, işbu davanın açılmasızaruretinin doğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere; toplam 30.130,36-TL'sınınödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birliktedavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline kararverilmesi istemiyle 4.6.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL12.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 3.11.2015 gün ve E:2015/241,K:2015/434 sayı ile, “(…) Dava; İdare'nin hizmet kusurusebebiyle meydana gelen zararın tazmini istemine ilişkindir.
Mahkememizceön inceleme aşamasında dosyanın incelenmesinde; davacıtarafça davalı belediyelerin hizmet kusuruna dayalı olaraktazminat istemine ilişkin olarak davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Davanınniteliği itibarıyla; İdare'nin hizmet kusuru sebebiyle zarariddiasına dayalı tazminat isteminde 2577 Sayılı Yasanın2.maddesi gereğince; İdari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları ve İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtemel olanlar tarafından açılantam yargı davalarına bakmakla görevli mahkemelerin aynıKanun'un 3. Maddesi uyarınca İdare Mahkemesi olduğu kuralabağlandığından, iş bu davaya bakmakla İdariYargı yeri görevli olmakla, dava dilekçesinin görevnedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davadilekçesi içeriği ve dosya kapsamına göre davakonusu kazada, davalı Belediyelerin hizmet kusuruna dayalı olaraktazminat isteminde bulunmakla, 2918 Sayılı Yasanın 10.maddesinin, 2577 Sayılı Yasanın 2. maddesi uyarınca butür uyuşmazlıkların idari yargı yerinde tam yargıdavası olarak çözümlenmesi gerektiğinden;
6100Sayılı HMK 114-115 maddesi gereğince dava dilekçesiningörev nedeniyle usulden reddine…” karar vermiş, temyizedilmesi üzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesince, 18.2.2016gün ve E:2015/19031, K:2016/1916 sayı ile onanan kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 6.İDAREMAHKEMESİ; 23.3.2017 gün ve E:2016/1043 sayı ile,“(…)13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 10. maddesinde; "Bu Kanunla belediyelere verilengörevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafikbirimleri ile işbirliği yapılarak yürütülüra) Kuruluş Her belediye başkanlığı bünyesinde,hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğukurulur. b) Görev ve yetkiler; 1. Yapım ve bakımındansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3.Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil edenengelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecekşekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yolyapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklifedilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitimtesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun vebu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmak." hükmüne yer verilmiştir.
AynıKanunun 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değiş k 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de,“Bu Kanunun 110. maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı sigorta şirketitarafından, Karayolları Zorunlu Mali Sigorta Poliçesi ilesigortalı 34 … 1710 plakalı aracın, 26.04.2013 tarihindekarıştığı trafik kazası sonucunda, Şe.Ö.in vefatı nedeniyle mirasçılarına 95,755,12 TL ödendiği,yapılan bu ödemede dayalı idarelerin kusuru oranındahesaplanan 30.130,36TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek enyüksek avans faizi ile birlikte rücuan davalı idarelerdentahsili istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918 sayılıKanunun 110. maddesinin birinci fıkrasının, iptali istemiyleBursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvurulan üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: (…) (Any. Malinin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı:28954,1.136-147.)
Anayasa’nın158. maddesinin son fıkrasında; “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine girenbir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158. maddesiuyarınca, yargı organları bakımından uyulmasızorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda;2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevsizliğine, İstanbul 12. AsliyeHukuk Mahkemesinin E:2015/241 sayılı dosyasınıngönderilmesinin istenilmesine, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca, görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar davanın esasınınincelenmesinin ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,yargı kararı ile tazminle yükümlü tutulan vetazminatın tamamını ödemiş bulunan davacıtarafından, ödenen tazminattan kusur ve sorumluluğuoranındaki tutarın, olayda sorumlu olduğu ileri sürülendavalı Belediye Başkanlıklarından rücuen tahsiliisteminden ibarettir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacı şirkete 0001 0210 06104040 numaralıKarayolu motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası ilesigortalı 34 … 1710 plaka sayılı aracın 26.04.2013tarihinde trafik kazasına karıştığı; kazadaŞ. Ö.in vefat ettiği, mirasçılarıtarafından davacı şirket aleyhine Ankara 9. Asliye TicaretMahkemesinde, E:2013/714 sayı ile destekten yoksun kalma tazminatıistemli dava açıldığı; 26.11.2014 tarihindesonuçlanan K:2014/487 sayılı kararda, olayda davalısigorta şirketinin sorumlu olduğu kanaatinevarıldığı gerekçesiyle, davacılarındavasının kabulüne karar verildiği; bakılandavanın davacısı olan davacı şirket tarafından;müvekkili şirketin, Mahkeme kararına istinaden Ankara8.İcra Dairesinin 2014/26227 E. Sayılı dosyasına 20.01.2015tarihinde 95.755,12-TL ödeme yaptığını, davaya konutrafik kazası nedeniyle davadan evvel de 09.09.2013 tarihinde Ş.Ö. mirasçılarına yapılan 24.766,33-TL ödeme ilebirlikte toplam 120.521,45-TL ödeme yapılmış olduğunu;oysa Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde, sözkonusu trafik kazasının meydana gelmesinde davalı belediye'nin%25 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiş olmasınarağmen, Mahkemece, zararın tamamından müvekkilişirketin sorumlu olduğu yönünde karar verildiğiniifade ederek; esasen, davalı Belediye Başkanlıklarınında %25 sorumluluğu bulunduğu halde, davacı sigorta şirketitarafından tamamı ödenen sigorta tazminatından %25 kusuraisabet eden 30.130,36-TL'sının rücuen tahsili istemiyle adlive idari yargı yerlerinde davalarınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bubağlamda, bakılan rücu davasına konu asıl alacakdavasının görüldüğü Ankara 9. Asliye TicaretMahkemesince davalı idareler yönünden idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıverilmemiştir. Bilirkişi Raporunda saptanan kusur ve sorumlulukoranları esas alınarak davanın konusu bakımındanayrım yapılmayıp zararın idare hukuku ilkelerine göreidari yargı yerinde saptanmasının gerekeceği yolunda bir görevsizlikkararı verilmediğine ve hükmolunan tazminat da tamamenödenmiş olduğuna göre, olayda 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde belirtilen"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" kapsamında, zarar görentarafından açılmış bir dava yoktur.
Öteyandan, ortada, Devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait akitten,haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlardışındaki alacakların tahsil usulünüdüzenleyen 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun kapsamına giren bir kamu alacağıda bulunmamaktadır.
Belirtilen tüm bu hususlaragöre, tam yargı davası niteliği taşımayan vekonusu bir kamu alacağı olmayan rücu davasının,Borçlar Kanunu hükümlerine göre adli yargı yerinceçözümlenmesi gerekmektedir. Açıklanannedenlerle, İstanbul 6.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile İstanbul 12.Asliye Hukuk Mahkemesinin 3.11.2015 günve E:2015/241, K:2015/434 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul6.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul12.Asliye Hukuk Mahkemesinin 3.11.2015 gün ve E:2015/241, K:2015/434sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27.11.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy