T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 577
KARAR NO : 2017 / 682
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET :Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi ve manevi zararın davalı idarece tazmini istemiyle istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. Maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : Ö.A.
Vekili :Av. C.T.
Davalı :Gaziantep Büyükşehir Belediyesi
Vekili : Av. D.Ç.
O L A Y :Davacı vekili; müvekkilinin 27 … 2300 Plakalı otomobiliyle12.12.2015 günü sabah 6:00 saatlerinde Gaziantep ili Oğuzeliİlçesi istikametine doğru gitmekte iken D850/14+10 km.ye geldiği sırada, yolda oluşan buzlanma sonucu direksiyon hakimiyetinikaybederek tek taraflı maddi ve yaralamalı trafik kazasıgeçirdiğini; müvekkilinin bu kazada herhangi bir kusurununbulunmadığını; davalı Belediyenin yapım vebakımından sorumlu olduğu karayolunda, yolun yapısını,trafik düzeni ve güvenliğini sağlayamadığını,orta refüj sulama sisteminden yola akan su birikintisinin, yolüzerinde buzlanma oluşturmasının, kazaya nedenolduğunu; müvekkili kaza yaptıktan sonra aynı yerdebeşer dakikalık aralıklarla 2 tane daha aracın kaza yaptığını,bu kazalardan sonra görevlilerin ancak saat 09:00 gibi gelerek yoldatuzlama işlemi yapabildiklerini; 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununda Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkilerininbelirtildiğini, davalı belediyenin, görev ve yetkilerini yerinegetirmeyerek müvekkilinin maddi ve manevi zarar görmesine sebep olduğunuifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 10.000.00TL maddi, 50.000.00TL manevi tazminatın, kazatarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsili istemiyle 25.3.2016 tarihindeadli yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 27.12.2016 gün ve E:2016/130,K:2016/408 sayı ile, “(…) Dosya kapsamı birbütün olarak değerlendirildiğinde: Davacı 12/12/2015tarihinde 27 V 2300 plaka sayılı aracı ile tek taraflı kazagerçekleştirmiştir. Dava konusu talep bu kazada oluşanmaddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
Davacıtemel olarak kazanın yolda oluşan buzlanmadankaynaklandığını, daha önce de aynı yerdebeşer dakika ara ile iki kazanın gerçekleştiğinitrafik düzeni ve güvenliğini sağlama görevinindavalıda olduğunu gerekli işaretlemelere ve uyarılarailişkin görev ve yetkilerini yerine getirmediği iddiasınadayanmıştır.
Davacıtarafın dayandığı ve ileri sürdüğüvakalar hizmet kusuruna ilişkindir. Hizmet kusurundan dolayıaçılan davaların İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanunun 2. maddesi hükmü uyarınca davanıntam yargı davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olup mahkemece kendiliğindendikkate alınması zorunludur. Aynaca HMK’nın 114/1-bmaddesi uyarınca yargı yolu dava şartıdır. Belirtilennedenlerle davanın usulden reddine karar vermek veaşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir. (Benzermahiyetteki Yargıtay 17 HD. nin 10/10/2016 tarih 2016/10799-8727 EKsayılı ilamı, aynı Dairenin 06/06/2016 tarih 2016/6943-6862E K, 26/05/2014 tarih 2014/4025-8371 Esas ve karar sayılı ilamı)
HÜKÜM:
1-Davanınidari yargıda görülmesi gerektiğinden davanınHMK’nın 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolubakımından REDDİNE…” karar vermiş, istinafyoluna başvurulması üzerine Gaziantep Bölge AdliyeMahkemesi 17.Hukuk Dairesince, 7.4.2017 gün ve E:2017/458, K:2017/425sayı ile, davacı vekilinin istinaf başvurusu HMK'nun 353/1-b, 1maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiş; temyiz edilmemesiüzerine görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle (ancak maddi tazminat miktarını10.000,00TL olarak göstermek suretiyle) idari yargı yerinde davaaçmıştır.
GAZİANTEP1.İDARE MAHKEMESİ; 5.7.2017 gün ve E:2017/914 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun1.maddesinde; Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde; bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun,"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde detrafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazişeridi, köprüler ve alanlar karayolu olaraktanımlanmıştır.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; geçici 21. maddesinde ise“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” hükümleri yer almaktadır.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının 12/12/2015 tarihindesaat:06:00 sularında 27 … 2300 plakalı otomobiliyle Gaziantepİli, Oğuzeli İlçesine doğru seyir halindeykenyoldaki buzlanmadan dolayı direksiyon hakimiyetini kaybederekyaralandığı ve aracında maddi hasar oluştuğundanbahisle, idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddia edilerekuğranıldığı ileri sürülen şimdilik10.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 60.000,00 TLtazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığı görülmektedir.
(…)
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu anlaşılmakta olup; karayolunda meydana gelen kazadaidarenin kusurlu olduğundan bahisle açılan işbudavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 30/11/2015tarih ve E: 2015/786, K: 2015/811 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevine girmeyen ve Gaziantep 3.Asliye HukukMahkemesi tarafından da görevsizlik kararı verilen bu davada,görevli mahkemenin belirlenmesi için Gaziantep 3.Asliye HukukMahkemesi'nin E:2016/130, K:2016/408 sayılı dava dosyasınınadı geçen Mahkeme'den temin edilerek, söz konusu dosyanınve iş bu dosyasının 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanun'un19.maddesi hükümleri uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilinceyekadar yargılamanın ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi vemanevi zararın davalı idarece tazmini istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacının 12/12/2015 tarihinde saat:06:00sularında, 27 … 2300 plakalı otomobiliyle Gaziantep İli,Oğuzeli İlçesine doğru seyir halindeyken yoldakibuzlanmadan dolayı direksiyon hakimiyetini kaybederekyaralandığı ve aracında maddi hasar oluştuğu,olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddia edilerekuğranıldığı ileri sürülen zararakarşılık şimdilik, adli yargı yerinde 5.000,00TL,idari yargı yerinde ise 10.000,00 TL maddi; 50.000,00 TL manevitazminatın, olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davalarınaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Gaziantep 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Gaziantep 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 27.12.2016 gün ve E:2016/130,K:2016/408 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 1.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Gaziantep 3.Asliye HukukMahkemesinin, 27.12.2016 gün ve E:2016/130, K:2016/408 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 27.11.2017gününde Üye Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞI OY 03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyoruz. 27.11.2017 ÜYE ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy