T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 707
KARAR NO : 2017 / 754
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : İşçi olarak TEDAŞ’ ta çalışan davacının kendisi yerine başka şahısların davalı idare temsilciliklerine atanmasına dair TEDAŞ Genel Müdürlüğü yönetim kurulu kararına karşı açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.T.
Vekili : Av. N. G.E.
Davalı :TEDAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. E.Y.(Adli Yargıda), Av. S. G. E. (İdari Yargıda)
O L A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin25.08.2012 tarihinde yapılan sözlü sınavdabaşarılı olarak Boğaziçi Elektrikdağıtım A.Ş 'de göreve başlamak üzere 4857sayılı İş Kanuna tabi olarak atanmasınınTEDAŞ Genel Müdürlük Makamının 05.09.2012 tarihve 725 sayılı oluru ile uygun bulunup, 26.09.2012 tarihindeBoğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. GenelMüdürlüğünde çalışmayabaşladığını, kendisi yerine başkaşahısların davalı idare temsilciliklerine atanmasınadair 27.05.2013 gün ve 10-187 sayılı TEDAŞ GenelMüdürlüğü yönetim kurulu kararınıniptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL1.İDARE MAHKEMESİ: 29.07.2016 gün ve E:2016/1141, K:2016/1643 sayıile “…Dava, Boğaziçi Elektrik DağıtımA.Ş' nde 4857 sayılı Kanuna tabi daimi işçistatüsünde görev yapan davacının, sadece genelaydınlatma denetimde çalışma istemiyleyaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddineilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Elektriksektöründeki dağınık yapıyı ortadankaldırmak ve işletme bütünlüğünüsağlamak amacıyla 1970 yılında çıkarılan1312 sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK)kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri vebelediye sınırlan dışında tüm yurttaelektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satışhizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin dahaetkin, daha verimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 1994 yılındaTEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır.
Elektrikdağıtım ve perakende satış sektöründerekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gereklireformların yapılmasını teminen dağıtımbölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrikişletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyleelektrik enerjisi dağıtım hizmetlerininözelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ 2.4.2004 tarihve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek KuruluKararı ile özelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır.
233sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.92.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Karan uyarınca TEAŞ; TürkiyeElektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ(TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde,üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞDevletin genel enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tümiletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletmeplanlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001 tarihindefaaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemiiçinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcutmevzuat ve ana statüsü hükümleriçerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan(EPDK) 13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansıçerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygun olarakfaaliyetlerini yürütmektedir.
YüksekPlanlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılıkararı ile onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.(Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerindeözerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı birİktisadi Devlet Teşekkülüdür." hükmü,21. maddesinde ise, "Bu Ana statüde bulunmayan hususlarda K.H.K.hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır.233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki ”1.Teşebbüsler tüzelkişiliğe sahiptir. 2.Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklıtutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerinetabidir. 3. Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhaleKanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. 4.Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ilesınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgilibakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespitedilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirlenmiştir.
Elektrikdağıtım ve perakende satış sektöründerekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gereklireformların yapılmasını teminen dağıtımbölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki elektrikişletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyleelektrik enerjisi dağıtım hizmetlerininözelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ 2.4.2004 tarihve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek KuruluKararı ile özelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır.
ÖzelleştirmeYüksek Kurulu Karan ile özelleştirme kapsam ve programınaalman TEDAŞ; özelleştirme sürecinde bulunan ve sermayesinintamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresiBaşkanlığı’na ait bir kuruluştur.
5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunundeğiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemelerinin kurulacağı hükmebağlanmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; 25.08.2012 tarihinde yapılansözlü sınavda başarılı olan davacınınBoğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş 'de görevebaşlamak üzere 4857 sayılı İş Kanuna tabi olarakatanmasının TEDAŞ Genel MüdürlükMakamının 05.09.2012 tarih ve 725 sayılı oluru ile uygunbulunduğu, 26.09.2012 tarihinde Boğaziçi ElektrikDağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğündeçalışmaya başladığı, sadece temsilcilikleremrinde genel aydınlatma denetimindeçalıştırılmasına yönelikyaptığı başvurunun 60 günlük sürede cevapverilmemesi üzerine bakılan davanınaçıldığı, bu süreçteçalıştığı kurumun, özelleşmesinedeniyle 28.05.2013 tarihinde Beda Enerji Dağıtım ve PerakendeSatış Hizmetleri A.Ş 'ne devrolduğuanlaşılmaktadır.
Bu durumda,özelleştirme kapsamındaçalıştığı kurum 28.05.2013 tarihinde BedaEnerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş 'nedevrolunan ve davalı idare bünyesinde 4857 sayılıİş Kanununa tabi olarak çalışan davacının,sadece temsilcilikler emrinde genel aydınlatma denetimindeçalıştırılmasına yönelikyaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddineilişkin işleme karşı açtığıdavanın görüm ve çözümü İşMahkemelerinin (Adli Yargı Yerinin) görev alanına girmekte olup,iş bu davanın görev yönünden Mahkememizce incelenmeolanağı bulunmamaktadır” gerekçesiyle davanın2577 sayılı Yasa’nın 15/1-a maddesi uyarıncagörev yönünden reddine dair verdiği karar 14.12.2016tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL26.İŞ MAHKEMESİ: 31.03.2017 gün ve E:2017/6, K:2017/137 sayıile “2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; "İdaridava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı açılan iptal davaları; idariişlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır.
İdare,idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen vetek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta vekural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemelerdışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.
Dosyanınincelenmesinden, başka şahısların davalı idaretemsilciliklerine atanmasına dair 27.05.2013 gün ve 10-187sayılı TEDAŞ Genel Müdürlüğüyönetim kurulu kararının iptali istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda, davalı idarenin kamugücüne dayalı olarak resen aldığı yönetimkurulu kararına karşı açılacak davanıngörüm ve çözüm yerinin idari yargı olduğuaçıktır.
H.M.K.nın 114. Maddesi dava şartlarını düzenlemiş ve114- (1) b) maddesi " Yargı yolunun caiz olması" nıdava şartlarında biri olarak öngörmüştür.
Her ne kadardavacı idare mahkemesinin görevsizlik kararı vermesiüzerine aynı davayı mahkememize de açmış isede; İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının mahkememizibağlayamayacağı, davacının da mahkememizingörevsiz olduğunu iddia ettiği, görev ve adli yargıyolu konusunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve resen dikkatealınması gerektiği açıktır.
Sonuçolarak; davaya konu davacı yerine başka şahıslarındavalı idare temsilciliklerine atanmasına dair 27.05.2013 gün ve10-187 sayılı TEDAŞ Genel Müdürlüğüyönetim kurulu kararının iptali istemiyle açılandavanın idari yargıda görülmesi gerektiği”gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönündenreddine karar vermiş, kararın 08/05/2017 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır.
Oluşanolumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için davacı vekili 11.05.2017 tarihlidilekçeyle Mahkememize başvurmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu dosyanın 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 25/09/2012 tarihli iş sözleşmesiyleBoğaziçiElektrik Dağıtım A.Ş’ de (BEDAŞ) çalışmayabaşlayan davacının, davalının devredilmiş ya dadevredilecek şirketlerde kuracağı temsilciliklerde istihdamedilmesi gerekirken, TEDAŞ Yönetim Kurulunun 27/05/2013 tarih, 10-187sayılı kararıyla kendisi yerine başka kişilerintemsilciliklerde görevlendirildiği ileri sürülerekanılan işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Konuya ilişkin mevzuat hükümlerinebakıldığında;
Olay ve dava tarihlerinde yürürlüktebulunan 5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesininbirinci fıkrasında, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevliolarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.”
25/10/2017tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 5. maddesinde, “İş Mahkemeleri 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununaveya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk BorçlarKanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına…
…Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar.
Davacının da tabi olduğu 4857sayılı İş Kanunu’nun “Amaç veKapsam” başlıklı 1. maddesinin birincifıkrasında, “Bu Kanunun amacı işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemektir.” hükmüne; 2.maddesinin ilk fıkrasında, “Bir iş sözleşmesinedayanarak çalışan gerçek kişiye işçi,işçi çalıştıran gerçek veya tüzelkişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum vekuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasındakurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşverentarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan veolmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiğibirime işyeri denir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Davacı ile BEDAŞarasında imzalanan işe başlamasına esas 25/09/2012 tarihli“Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin” 3.maddesinde; “Gerekli görülen hallerde işçininhaklarına halel getirmeyecek şekilde yapmakta olduğu iş ileilgili veya yapabileceği işe veya başka mahaldeki işyerineişçiyi nakletmeye işveren yetkilidir” 6. maddesinde;“İşbu hizmet akdi TEDAŞ GenelMüdürlüğü ile sendika arasında imzalanan Topluİş Sözleşmesine uygun olarak hazırlanmışbulunduğundan…” hükümleri bulunmaktadır.
Dava dosyalarınınincelenmesinde; TEDAŞ Yönetim Kurulunun 07/06/2012 tarih, 16-200sayılı kararıyla, devredilmiş veya devredilecekişyerlerinde oluşturulacak temsilcilikler emrinde sadece genelaydınlatma denetimlerinde istihdam edilmek üzere, 15 elektrikmühendisi ile 85 elektrik teknikerinin İŞ-KURaracılığıyla gönderilen adaylar arasındamülakat sınavı ile seçilmesine karar verildiği,25.08.2012 tarihinde yapılan mülakat sonucu davacının daaralarında bulunduğu 5 kişinin 4857 sayılı Yasaya tabidaimi işçi sıfatıyla BEDAŞ nezdinde işebaşlamalarının TEDAŞ GenelMüdürlüğünün 05/09/2012 gün ve 725sayılı oluru ile uygun görüldüğü, davacıile BEDAŞ arasında düzenlenen 25/09/2012 tarihli BelirsizTarihli İş Sözleşmesiyle (Sendikalı Personel) BüyükTüketim Müşteriler Müdürlüğü nezdindeişe başladığı, Özelleştirme YüksekKurulunun 10/05/2013 tarih ve 2013/20 sayılı kararıylaBEDAŞ’ ın özelleştirilerek, çalışanpersoneli ile beraber 28/05/2013 tarihinde BE-DA Enerji Dağıtımve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş’ ne devredildiği,davacının devirden bir gün önce kendisi yerine başkakişilerin BE-DA Enerji Dağıtım ve Perakende SatışHizmetleri A.Ş’ de TEDAŞ temsilcisi olarakgörevlendirilmesine dair TEDAŞ Yönetim Kurulunun 27/05/2013tarih, 10-187 sayılı işleminin iptali istemiyle davaaçtığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 128’inci maddesinde devletin,kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekleyükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslive sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlilerieliyle yürütüleceği belirtilmiş, maddede “kamugörevlisi” kavramı tanımlanmayıp, “kamugörevlisi tarafından yapılması gereken görevler”sayılmıştır
Öte yandan, 657 sayılı DevletMemurları Kanununda da “kamu görevlisi” kavramıtanımlanmamış, 4 üncü maddesinde yalnızca kamuhizmetlerinin gördürüldüğü dört grupistihdam şeklinden bahsedilmiş olup, maddenin sonfıkrasında işçiler hakkında bu Kanunhükümlerinin uygulanmayacağı açıkçavurgulanmıştır.
Bir kamu tüzel kişisi tarafındanistihdam edilen kişi, bu göreve kamu hukuku kurallarınagöre idari bir kararla atanmış ise, bu görevli kamugörevlisidir. Örneğin memurlar, idari bir kararla göreveatandıkları için tartışmasız olarak kamugörevlisi kabul edilirler.
Bir kamu tüzel kişisi ile istihdam edilenkişi arasındaki bağ, bir “sözleşme” ilekurulmuş ise, bu bağ “akdi” nitelikte birbağdır. Ancak sadece “ idari sözleşme” ileistihdam edilenler, kamu kurum veya kuruluşuna kamu hukuku bağıile bağlı olduklarından kamu görevlisi olaraknitelendirilirler. Bu bağlamda; kamu tüzel kişisitarafından bir “özel hukuk sözleşmesi” ileistihdam edilen kişilerin kamu görevlisi olarak kabulü mümkündeğildir. Bunlar hizmet akdiyle çalışan ve işhukukuna tabi olarak istihdam edilen işçilerdir.
Buna göre, işçistatüsündeki davacı ile davalı İdare arasındaİş Sözleşmesinden kaynaklanan işçi –işveren ilişkisi bulunduğu; taraflar arasındadüzenlenen iş sözleşmesinde, iş ve işyerideğişikliği hususunun da düzenlendiği gözetildiğinde; uyuşmazlığın,“işçi ve işveren arasında iş akdinden veyaİş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarındandoğan hukuk uyuşmazlıkları” kapsamında adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, İstanbul 26.İşMahkemesinin 31.03.2017 gün ve E:2017/6, K:2017/137 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul26.İş Mahkemesinin 31.03.2017 gün ve E:2017/6, K:2017/137sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 27.11.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
Full & Egal Universal Law Academy