T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 569
KARAR NO : 2017 / 676
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :G.S.A.Ş.
Vekilleri :Av. B.Ö., Av. A.B.
Davalı :Esenyurt Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. G. K.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili Şirkete sigortalı34 … 8783 plaka sayılı aracın, 16.01.2016 tarihindedavalı Belediye'nin tam kusuruyla sebebiyet verdiği maddihasarlı trafik kazasına karıştığını,araçta oluşan hasarın müvekkili şirkettarafından ödendiğini, sigortalının tümhaklarının müvekkili şirkete devir, teslim ve temlik edildiğini,sigortalının haklarına 6102 sayılı TTK.’nun 1472.Maddesi gereğince halef olunduğunu; Maddi Hasarlı TrafikKazası Tespit Tutanağında, Fatih Alıcı idaresindekisigortalı araç ile Onur Koçak idaresindeki 34 … 8785plakalı aracın çarpıştığının, ancakkaza sebebiyetin yoldaki eksik işaretleme olduğunun, dolayısıyla,uyarıcı levha ve trafik işaretlemelerinden sorumlu davalı Belediye'ninasli ve tam kusurlu, her iki araç sürücüsününise kusursuz olduğunun tespit edildiğini; sigortalı aracınhasarına ilişkin olarak tespit edilen toplam 2.151,85-TL hasartazminatının, 10.02.2016 tarihinde müvekkili şirkettarafından ödendiğini; davalıya yapılanmüracaatlardan bir sonuç alınamadığınıifade ederek; fazlaya ilişkin tüm talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydıyla, 2.151,85 TL'nin ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle 7.9.2016 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
BÜYÜKÇEKMECE3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:10.1.2017 gün ve E:2016/459, K:2017/1sayı ile, “(…) Dava; kasko sigorta sözleşmesindenkaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir. Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 13/06/2016 tarih ve 2015/17735 esas 2016/5305 kararsayılı ilamında ve yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun29/06/2016 tarih ve 2014/1163 esas 2016/909 karar sayılıilamında da belirtildiği üzere; belediyelerin deiçerisinde bulunduğu kamu tüzel kişileri, kamu hizmetigörmekle yükümlü bulunmaları nedeniyle kamu hizmetlerisırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı oluşansorumlulukları özel hukuk hükümlerine tabi değildir.Kamu tüzel kişilerinin yasa tarafından kendilerine verilengörev ve yetkileri kullanması sırasında oluşanzararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup,bu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanunun 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarladavalı Esenyurt Belediye Başkanlığının hizmetkusurundan doğan zararından dolayı; İdari YargılamaUsulü Yasası’nın 2/1-b maddesi gereğince idareyekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerektiğinden davacınındavasının görev nedeniyle (yargı yolu) usulden reddinekarar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdakihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacınındavasının görev nedeniyle (yargı yolu) usuldenREDDİNE…” karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL4.İDARE MAHKEMESİ: 3.5.2017 gün ve E:2017/543 sayı ile,“(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulamasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanlar dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Belediye aleyhineidare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tamyargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılıYasanın 110. maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısınavarmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyleyaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08/12/2011gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 08/11/2012 gün veE2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli ikikararı ile; "2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'dan doğansorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir, itiraz başvurusunda bulunan mahkeme iseidare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir. Başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir."kararına varmıştır.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla işbu uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde; 2918 sayılı Yasahükümleri çerçevesinde görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; 16.01.2016 gününde davacışirket tarafından kaskolanan 34 … 8783 plakalı araçile 34 … 8785 plakalı aracın yoldaki işaretlemelerineksikliğinden kaynaklı olarak çarpışmalarısonucu trafik kazasının meydana geldiği, kaza sebebinindavalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklı olduğu iddiaolunarak, kaza sonucu davacı şirketçe ödenen 2.151,85 TLhasar tazminatının, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmaksuretiyle ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyledavalı idareden tahsili istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un Yargı MercilerininUyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları başlıklı19. maddesinde; Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesinveya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisinegelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan biryargı merciinin davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli birkarar ile görevli merciin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurabileceği ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği,yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesinegöndereceği hüküm altına alınmıştır.
Bunagöre, davacı şirket tarafından ödenen 2.151,85 TLhasar tazminatının, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmaksuretiyle ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyledavalı idareden tahsili istemiyle E.2016/459 kayden açılandavada, Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce10.01.2017 tarih ve E. 2016/459, K.2017/1 sayılı karar iledavanın görev nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine,bakılmakta olan işbu dava 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 9. maddesi uyarınca Mahkememizdeaçıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un Yargı Mercilerinin Uyuşmazlık MahkemesineBaşvurmaları başlıklı 19. maddesi uyarıncaiş bu davada görevli yargı kolunun belirlenmesi için davadosyasının Büyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin2016/459 Esas sayılı dosyasının aslı ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, mahkememizin görevsizliğine, iş buuyuşmazlığın çözümü içingörevli yargı kolunun belirlenmesi için dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine…” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararının davalı idarece giderilmesi istemindenibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirket tarafından sigortalı 34… 8783 plakalı araç ile başka bir aracınkarayolunda seyir halindeyken çarpıştıkları,kazanın yoldaki işaretlemelerin noksanlığındankaynaklandığı ve aracın maddi hasara uğramasındauyarıcı levha ve trafik işaretlemelerinden sorumlu davalıBelediye'nin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek, kazasonucu davacı şirketçe sigortalıya ödenen 2.151,85TL hasar bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte rücuen tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine girenbir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, İstanbul 4.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Büyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 10.1.2017gün ve E:2016/459, K:2017/1 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul4.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBüyükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 10.1.2017 günve E:2016/459, K:2017/1 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 27.11.2017 gününde ÜyeSüleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞIOY 03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşüne katılamıyoruz.27.11.2017 ÜYE ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy