T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 442
KARAR NO : 2017 / 612
KARAR TR : 23.10.2017
ÖZET: İstinat duvarının, park halinde bulunan, aracın üzerine yıkılması sonucu uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesi kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :T.C.
Vekili :Av. H. Ö.
Davalı :1-Yozgat Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ş.H. Ç.
2-S. S.Yönetimi Adına S. D.(Yalnızca adli yargıda)
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; 25.2.2015 tarihinde davalılara aitistinat duvarının, park halinde bulunan, müvekkiline ait 06 …3761 plakalı araç üzerine yıkılması sonucuaraçta büyük miktarda hasar meydana geldiğini,hasarın kasko sigortasındankarşılandığını, ancak aracın büyükmiktarda değer kaybına uğradığını;davalı tarafın zararı tazminineyanaşmadığını; ayrıca müvekkilininaracın tamiri sırasında iki aya yakın bir sürearacını kullanamamaktan dolayı da ayrıca zararauğradığını; davalılara ait sitenin güneyindeyer alan istinat duvarının iki kısımdanoluştuğunu; 1. Kısımın S. Sitesi Yönetimitarafından yaptırıldığını, 1m ila 2,5 m arasında değişen bir yüksekliğe sahip olduğunu, duvarın güneyinden geçen yolun, S. Sitesinin artıkarsasının belediyeye terki ile sonradan açılmışbir yol olduğunu, bu yolun yapımı sırasındaBelediyenin yolun kod seviyesini yükselttiğini, bu sebeple demevcut duvar üzerine, 1 metreden başlayıp yaklaşık 2metreyi aşan yeni bir duvar ördüğünü; şehiriçi trafiğine açılan bu yolun, YozgatKöprülü Kavşağı’nın yapımısırasında şehirlerarası transit geçişeayrıldığını, ağır tonajlıvasıtaların geçişi sebebiyle, Belediyeninyapmış olduğu duvarda çatlamalar meydana geldiğini; S.Sitesi Yönetiminin, 2010 yılında Yozgat Belediyesinedilekçe vererek duvar çatlakları sebebiyle, duvarıntehlike arz ettiği ve tedbir alınması gerektiğini bildirdiğiniancak belediyenin herhangi bir işlem ve eylem yapmadığını,meydana gelen zarardan davalıların müştereken vemüteselsilen sorumlu olduklarını ifade ederek; fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkilininaracında meydana gelmiş bulunan 1.000,00 TL’lik zararıntazminine karar verilmesi istemiyle 1- Yozgat BelediyeBaşkanlığı ve 2-S. Sitesi Yönetimi AdınaSüleyman Durman’a karşı 9.4.2015 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
Yozgat1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 17.3.2016 gün ve E:2015/217, K:2016/332sayı ile, taraflar arasındaki uyuşmazlığın KatMülkiyeti Kanunu hükümlerinden kaynakladığı, bu KanununEk 1. Maddesi hükmüne göre bu yasadan doğananlaşmazlıkların değerine bakılmaksızın SulhHukuk Mahkemesinde çözülmesinin gerektiği, bu hususunYargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2013/8286 Esas 2013/10196 Kararsayılı ilamında ve 2014/1345 Esas 2014/5650 Kararsayılı ilamlarında da sabit olduğugerekçesiyle; davanın görevsizlik nedeniyle reddine;kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içerisindetaraflardan birinin Mahkemelerine başvurması halinde dosyanıngörevli ve yetkili Yozgat Sulh Mahkemesine gönderilmesine kararvermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiş ve davacıvekilinin talebi üzerine dosya Yozgat Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.
YOZGAT SULHHUKUK MAHKEMESİ; 22.3.2017 gün ve E:2016/308, K:2017/190 sayıile, “(…) Davacı vekili Av. Hamza Özdemir’in08/02/2017 havale tarihli duruşmadaki beyanında; S. Sitesi ileanlaştıklarını, sulh olduklarını, onlarakarşı olan davalarından vazgeçtiklerini beyanetmiştir.
DavalıBelediye Başkanlığı vekilinin 08/02/2017 tarihliduruşmadaki beyanında; S. Sitesi Yönetimi ile anlaşmasağlandığı için davada sadece kendilerininkaldığını, görev yönündenitirazlarının olduğu, idari yargının görevli olduğunubeyan etmiştir.
Dava tazminatdavası olup, davacı vekilinin 08/02/2017 tarihli duruşmada S.sitesine karşı olan davalarından feragat ettiklerini, 22/03/2017tarihli duruşmada Belediye ile anlaşma durumlarınınolduğunu, görevsizlikle dosyanın gönderilmesini talepettiği anlaşılmakla, feragat nedeniyle S. Sitesi Yönetiminekarşı olan davanın reddine, BelediyeBaşkanlığına kaşı olan davanın HMK 114/1-bve HMK 115/2 gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle usuldenreddine ve adli yargının görevsizliğine karar verilerekaşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM;Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacıvekili davalı S. Sitesi Yönetimine karşı davasındanferagat ettiğinden, S. Sitesi Yönetimine karşı olandavanın feragat nedeniyle REDDİNE,
2-DavalıYozgat Belediye Başkanlığına karşı olandavanın HMK 114/1-b ve HMK 115/2 gereğince dava şartıyokluğu sebebiyle usulden REDDİNE, Adli YargınınGÖREVSİZLİĞİNE…” karar vermiş, bukarar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacıvekili tarafından yapılan başvuru sonucu dava dosyasıİdare Mahkemesine gönderilmiş; Yozgat İdareMahkemesi; 18.5.2017 gün ve E:2017/609, K: 2017/781 sayı ile,davacı vekili tarafından yapılan başvuru sonucudosyasının mahkemelerine gönderildiği, ancak davadosyası içinde "idare mahkemesine hitabenyazılmış davanın konusu, sebebi, dayandığıdelilleri gösteren 2577 sayılı kanunun 3. maddesine uygun birdilekçenin" bulunmadığıanlaşıldığından bu haliyle dava dilekçesinin2577 sayılı kanunun 3. maddesine uygun olarakdüzenlenmediği sonucuna ulaşıldığıgerekçesiyle; dava dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1/d bendi uyarınca bukararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) güniçinde 2. ve 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmak üzere reddine karar vermiştir.
Davacıvekili bu kez, ihata duvarının yıkılması sebebiyleoluşan hasardan tamamen belediyenin sorumlu olduğunu, iki kademedenoluşan duvarın ikinci kademesinin belediye tarafındanyapıldığını, sitenin taleplerine rağmen tedbiralınmadığını; diğer taraftan Yozgat merkezköprülü kavşak yapımı sırasında duvarüstü yolun şehirlerarası transit geçişeaçıldığını, ancak bu geçişlersırasında ağır tonajlı araçların yolayaptığı baskılar sebebiyle duvarda çatlamalaroluştuğunu, meydana gelen zararın %76.26’lıkkısmına tekabül eden kısmından doğrudan YozgatBelediyesinin sorumlu bulunduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkilinin aracındameydana gelen hasardan dolayı 11.439.00 TL, aracı kullanamamaktandolayı 1.372.68 TL, açılan davalar sebebiyle yapılan1.067.64 TL masraflar olmak üzere toplam 13.879.32 TL tazminatınödemesine karar verilmesi istemiyle Yozgat BelediyeBaşkanlığına karşı idari yargı yerinde davaaçmıştır.
YOZGATİDARE MAHKEMESİ; 31.5.2017 gün ve E:2017/666 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun“Amaç” başlıklı 1. maddesinde, “Bukanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlamak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemektir.”; “Kapsam”başlıklı 2. Maddesinde ise “Bu Kanun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar. BuKanun, karayollarında uygulanır... denilmek suretiyle 2918sayılı kanunun genel olarak karayollarındauygulanacağı belirlenmiştir.
Ayni kanunun“Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde“….Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasınaaçık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
Karayoluyapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde,yanında, altında veya yukarısındaki ada,ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı, köprü,tünel, menfez ve benzeri yapılardır...” şeklindekidüzenleme ile karayolu ve karayolu yapısının ne olduğuaçıklanmıştır.
"Görevve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde:“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları adli vargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu kanun hükümleri uygulanır..."denilmiştir.
Davadosyası içerisindeki yazılı anlatımlardan vebelgelerden dava konusu olayın meydana geldiği S. Sitesininotoparkındaki duvarın, Yozgat Belediyesinin ve S.SitesiYönetiminin sorumluluğunda olan istinat duvarı olduğu vebunun 2918 sayılı kanunun 3.maddesi kapsamında karayoluyapısı içinde sayılan yerlerdensayıldığı açıktır.
Bu durumda,2918 sayılı yasanın 110. maddesinin karayollarında vekarayolları dışındaki alanlarda kamuya açıkalanlarda, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı vekanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla bir karayolu yapısıolan istinat duvarının davacının aracınınüzerine yıkılması nedeniyle meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan bu davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 23.10.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Yasa’nın 14. maddesinegöre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğununileri sürülebilmesi için davanın “tarafları,konusu ve sebebinin aynı” olması koşulununöngörülmüş bulunması karşısında,adli ve idari yargı yerleri arasında her iki yargı yerinde ortaktaraf olan “Yozgat Belediye Başkanlığı” yönünden görevuyuşmazlığının doğduğu; idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, istinat duvarının, parkhalinde bulunan, 06 … 3761 plakalı aracın üzerineyıkılması sonucu uğranılan maddi zararın tazminiistemiyle açılmıştır.
Davadosyalarının incelenmesinden; davacıya ait 06 … 3761plakalı aracın park yerinde/ park halinde iken, Yozgat Belediyesininve S.Sitesi Yönetiminin sorumluluğunda bulunduğu iddiaedilen istinat duvarının üzerine yıkılmasısonucu araçta büyük hasar meydana geldiği, aracınhasarının kasko şirketince karşılansa dabüyük miktarda değer kaybına uğradığıve tamirinin yaklaşık 2 ay sürmesi nedeniyle aracınkullanılmamasından dolayı zararauğranıldığı ileri sürülerek, ilk olarakYozgat Belediye Başkanlığı ile S. Sitesi YönetimiAdına S. D.’a karşı tazminat davasıaçıldığı; davanın Site yönetimineilişkin kısmından feragat edildiğindenuyuşmazlığın Yozgat Belediye Başkanlığı'nakarşı olan kısmının sürdüğü;konuya ilişkin hazırlanıp 13.1.2016 tarihinde Asliye HukukMahkemesine sunulan Bilirkişi raporunda; “(…)Dava konusuedilen ve yıkılarak araçlara zarar verdiği iddia edilenve en son ilgili Belediye tarafından yapılan mevcut duvarıntamamının Şehir İmar Planı dışında veimar yolu olarak ayrılan kısımda kaldığıanlaşılmıştır.
Yıkılan 61,34 m eski duvarın 16,40 m lik kısmı Siteye ait 1239 ada 1parsel mülkiyet sınırları içerisinde bulunduğu,bu kısmın yıkılan duvarın % 26.74 ü kadarolduğu, 44,93 m uzunluğundaki kısmının da 1239 ada 1parsel mülkiyet sınırı dışında olduğuve % 73,26 lik kısmına tekabül ettiğianlaşılmıştır.
Belediyetarafından yeni yapılan 55,88 m uzunluğundaki duvarın 31,33 m lik kısmı parsel mülkiyetinde kaldığı vetoplam uzunluğun %56,07 lik kısmına tekabül ettiği; 24,55 m lik kısmında parsel mülkiyet ve imar planı dışında imaryolu olarak ayrılan saha içerisinde kaldığı vetoplam uzunluğun %43,93 lük kısmına tekabülettiği ölçüm ve incelemeler sonucuanlaşılmıştır.” görüşüne yerverildiği anlaşılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Belediyealeyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat taleplitam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılıYasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısınavarmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyleyaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün veE:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli ikikararı ile; “2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birincifıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davayabakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılandavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlığakonu olayda ise, kazanın meydana geldiği yerin, yukarıdaanlatımı yapıldığı şekilde bir karayoludeğil, dosya kapsamındaki bilirkişi raporunda anlatımıyapıldığı üzere, bir kısmı konut sitesineait parsel içerisinden, bir kısmı da imar yolundangeçen istinat duvarının yanı olduğu; hasarauğrayan aracın ise, karayolunda seyir halindeolmadığı, olayın istinat duvarının yanındapark halinde iken, duvarın aracın üzerineyıkılması üzerine meydana geldiği ve iddia olunanmaddi zararın tazmini istemi ile dava açıldığıgörülmüştür.
Anayasa’nın125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idaridava türleri arasında sayılmıştır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak, kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları muhtel olanlar tarafından açılacak davalarıngörüm ve çözümünün, iptal ve tam yargıdavaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargıyerine ait olduğu yerleşik yargısal içtihatlarla kabuledilmiş bulunmaktadır.
Olayda da, istinat duvarınınyıkılmasında davalı Belediyenin, tehlike arz ettiğibildirildiği halde gerekli önlemleri almadığındanötürü sözkonusu kazanın meydana geldiğiiddiasının bir hizmet kusuruna, dolayısıyla maddi zararayol açtığı iddiasının tam yargıdavasına konu olabileceği kuşkusuzdur.
Kamuhizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekildeişletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka birnedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığınınyargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 2. maddesinde “idari dava türleri”arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayızarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargıdavası” kapsamında, idari yargı yerlerinceyapılacağı açıktır.
Açıklanannedenlerle, Yozgat İdare Mahkemesinin 31.5.2017 gün ve E:2017/666sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yozgatİdare Mahkemesinin 31.5.2017 gün ve E:2017/666 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 23.10.2017 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy