T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 619
KARAR NO : 2017 / 655
KARAR TR : 23.10.2017
ÖZET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza sonucu oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R Davacı : G. Sigorta A.Ş. Vekili : Av. B. Ö. Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. N.F.G. (Adli Yargıda) O LAY : Davacı vekilidava dilekçesinde özetle; 22/07/2015 tarihinde müvekkili şirket nezdinde kasko sigortapoliçesi ile sigortalı olan 07 … 03 plaka sayılıaracın tek taraflı maddi hasarlı trafik kazasınakarıştığını, olayla ilgili düzenlenen trafikkazası tespit tutanağında; kaya düşmesinekarşı gerekli önlemi almayan davalı kurumun yolunyapım, bakım, onarımından sorumlu ve olayda kusurlubulunduğunu, müvekkiline sigortalı araçta oluşan hasarnedeniyle sigortalısına 09/10/2015 tarihinde toplam 8.683,25 TL hasartazminatı ödediğini belirterek fazlaya ilişkin haklansaklı kalmak kaydı ile 8.683,00 TL 'nin ödeme tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle harç, yargılama giderleri vevekalet ücreti ile birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır. ANKARA 4. ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 09.02.2017 günve E:2016/269 K:2017/35 sayılı kararı ile “...Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğü, kamu hizmeti sırasındaverdiği iddia olunan zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildir. Olay, idari karar ve eylemlerdendoğan zararlar niteliğinde bulunduğundan, zararınödetilmesi istekleri, 11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılıYİBK kararının 2.bendi hükmünce, tam yargıdavasının konusunu oluşturur. Bu davaların ise 2577Sayılı İYUK' nun 2. maddesi hükmüne göre idarealeyhine, idari yargı yerinde tam yargı davası olarakaçılması gerekmektedir. 2918 Sayılı KTK'nun hukukisorumluluğa ilişkin 85. ve onu izleyen maddelerinde araçişletenin sorumluluğu düzenlenmiş olup, idarenin hizmet kusurundankaynaklanan sorumluluğu bu yasa kapsamı dışındatutulmuştur. Davada, davacıya kaskosigortalı araçta meydana gelen hasarın yola kayadüşmesi sonucu oluştuğu, otoyolun bakımından veonarımından sorumlu davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhinde hizmet kusuruna dayanılarakdava açıldığı...”gerekçesi ile “Yargı yolu bakımından AdliYargının görevsiz olması nedeniyle davanın usuldenReddine,” karar vermiş, taraflarca aleyhineyasa yoluna başvurulmayan karar 30.03.2017 tarihindekesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır. ANTALYA 4. İDAREMAHKEMESİ: 08.09.2017 gün veE:2017/665 sayılı kararı ile “2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu kanunun trafikle ilgilikuralları, şartlan, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığıve bu kanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; 110.maddesinde ise, “İşleteni veya sahibi devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir” kuralına yerverilmiştir. Dosyanın incelenmesinden,davacı şirketin sigortaladığı aracın seyirhalinde iken, yola kaya düşmesi nedeniyle kaza yaparak maddi hasarauğradığından bahisle, araçta meydana gelen vedavacı sigorta şirketince karşılanan hasar bedelinin yasalfaiziyle birlikte rücuan tazmini istemiyle önce Ankara 4. AsliyeHukuk Mahkemesi’nde dava açıldığı; anılanmahkemenin 9.2.2017 tarihli, E:2016/269, K:2017/35 sayılıkararıyla davanın idari yargının görev alanınagirdiği gerekçesiyle usulden reddedildiği; kararın3.3.2017’de kesinleştiği; bunun üzerine Mahkememizdebakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır. Öte yandan; belediyealeyhine idari yargıda açılan başka bir tazminat taleplitam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılıKanun’un 110. maddesinin 1. fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyleyaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011tarihli, E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118,K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararında,"2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesininbirinci fıkrasında, bu Kanundan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir. Başvurunun Mahkeme ’nin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir. ” sonucuna varmıştır. Bu durumda, 2918 sayılıKanun’un 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi nin benzer bir konuda İdareMahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığıyolundaki kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanunmaddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartlan, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim.Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 24.12.2012 tarihli, E:2012/523,K:2012/422 sayılı; 24.10.2016 tarihli, E:2016/500, K:2016/507 (HukukBölümü) kararları dâhil birçok kararı daaynı yöndedir. Açıklanan nedenlerle;Mahkememizin görevine girmeyen ve ilgili adli yargı yerince degörevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın (ve istenmesine rağmen resmitebligat ile gönderilmediğinden UYAP üzerindençıktısı alınan adli yargı dosyaevrakının) 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesiuyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi ne gönderilmesine bu konudaverilecek karara değin davanın incelenmesinin ertelenmesine” karar vermiş, dosya Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Ahmet TevfikERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 23.10.2017 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının, ekindeki adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyleoluştuğu öne sürülen ve sigortalıya ödenenhasar bedelinin davalı idareden rücuan tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu Kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, aynı Kanunun,“Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır: a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek, d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak, e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak, g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespitedilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikiyapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri gözönünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veyaaldırmak, h j) (Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerineaykırı hareket edenler hakkında suç veya cezatutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerindebelirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemekve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.” hükmüne yerverilmiştir. Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafıkkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “... Anayasa Mahkemesi’nin dahaönceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihselgelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir...” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanıngörüm ve çözümü adli yargı yeriningörevine girdiğinden, Antalya 4. İdare MahkemesininBaşvurusunun Kabulü ile Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 09.02.2017 gün ve E:2016/269 K:2017/35 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Antalya 4. İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 09.02.2017gün ve E:2016/269 K:2017/35 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 23.10.2017gününde, Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Birgül KURT KARŞI OY 03.11.2015 tarih ve 29521sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592 sayılı kararındabelirtilmiş olan düşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 23.10.2017 Üye SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy