T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 371
KARAR NO : 2017 / 520
KARAR TR : 25.9.2017
ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen bayilik ruhsatının; 18 yaşından küçüklere oyun oynatıldığından bahisle, Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca, iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. K.
Vekili : Av. S. U.
Davalı : Gençlik ve SporBakanlığı, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı
Vekili : Av.S. N. S.
O L A Y:Davacı vekili dilekçesinde özetle; Antakya/Hatay, HürriyetCaddesi No…… adresinde faaliyet gösteren müvekkiliadına kayıtlı işyerinde, Spor MüsabakalarınaDayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrasının(i) bendi uyarınca, 18 yaşından küçüklere oyunoynatıldığından bahisle 124018 numaralı bayilikruhsatının iptal edilmesine ilişkin 29.8.2013 günlü30875700-110.05/1604 Olur/sayılı işlemin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA1.İDARE MAHKEMESİ: 27.9.2013 gün ve E:2013/1942, K:2013/1775sayı ile,”(…) 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 2. maddesinde; idari yargının görevalanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla sınırlıolduğu; 14/3-a bendinde; dilekçelerin görev ve yetkiyönünden inceleneceği, aynı Kanun'un 15. maddesinin 3622sayılı Kanunla değişik 1. fıkrasının (a)bendinde de, adli veya askeri yargının görevli olduğukonularda açılan davanın görev yönünden reddinekarar verileceği hükmü yer almaktadır.
Bakılandavanın, idare mahkemesinde görülebilmesi için,davacı ile idare arasında yapılan sözleşmenin biridari sözleşme niteliğinde olması gerekir.
İdarisözleşmeler, idarenin kamusal yetkisine dayanarak kamu hizmetigerekleri için kamu yararı nedeniyle yaptığısözleşmelerdir. Bu tür sözleşmeler idarenin tektaraflı olarak ayrıcalıklı üstün hak veyetkilerini içerirler. Bu nitelikte olmayan sözleşmeler ise,idarenin özel hukuk kurallarına göre akdettiğisözleşmelerdir. Bunlardan doğan uyuşmazlıklar adliyargı mercilerinde görülür ve çözümlenir.
7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde;"Yurtiçinde ve yurtdışında spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisoyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur.10/07/1953 tarihli ve 6132 sayılı At YarışlarıHakkında Kanun, 04/04/1988 tarihli ve 320 sayılı Milli Piyangoİdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamehükümleri ile bu kuruluşlara verilen müşterek bahisile şans oyunları oynatma hak ve yetkileri saklıdır.",2. maddesinin 1. fıkrasında, "TeşkilatBaşkanlığı söz konusu yetkisini bizzatkullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzelkişilerine devredebilir veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebilir." hükümlerine yer verilmiştir.
SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin "Bayinin kurallarauyma zorunluluğu" başlıklı 35. maddesinde; Sabit,gezici ve sanal ortam bayilerinin, bu Yönetmelik hükümlerine veTeşkilat tarafından yürürlüğe konulacak diğeryönetmelik, genelge, talimat ve düzenlemelere uymakla zorunlubulunduğu, "Sabit bayilik ruhsatının iptalibaşlıklı" 24. maddesinin (i) bendinde ise, 18yaşından küçüklere oyun oynatılması veyaikramiye ödenmesi halinde bayilik ruhsatının, idaretarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edileceği hükmebağlanmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden; davalı idare ile davacıarasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamındadavacı adına kayıtlı 124018 sayılı spor toto bayilikruhsatının; 18 yaşından küçük olan AliÇatal isimli şahsa oyun oynatıldığınıntespit edilmesi nedeniyle Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği'nin 24. maddesi gereğince 29.08.2013 tarih ve30875700-110.05/1604 sayılı işlemle iptal edilmesi üzerinebu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacıile davalı idare arasında imzalanan "BayilikSözleşmesi"nin "Cezai Hükümler"başlıklı 2. maddesinin (h) bendinde; bayinin 18yaşından küçük çocuklara oyunoynatamayacağı ve ikramiye ödeyemeyeceği belirtilmiş,8. maddenin (b) bendinde ise; bayinin bu sözleşme maddelerineuymaması halinde bayilik ruhsatının iptal edileceğihükme bağlanmıştır.
Bu durumda;davalı idare ile davacı arasında yapılan bayiliksözleşmesinin, idari sözleşme niteliğitaşımayıp, idarenin özel hukuk alanındagerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkilerdendoğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkindavaların da özel hukuk hükümleri çerçevesindeçözümlenmesi gerekeceği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın görüm ve çözümününadli yargının görevine girdiği sonucunaulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendiuyarınca davanın görev yönünden reddine…”karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Danıştay10.Dairesince, 9.12.2015 gün ve E:2014/620, K:2015/5699 sayı ileonanan karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, bayiliği iptal edilen müvekkilinin, davalıile imzalanan 124018 sayılı Bayilik sözleşmesinin aynenifasına devam ettirilmesine karar verilmesi; Bayii Sözleşmesininiptali nedeniyle zarara uğrayan müvekkili için, fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere, 6100 sayılıYasanın 107. maddesi uyarınca belirlenecek maddi tazminatın,Terminal’in oyunlara kapatılması tarihinden itibarenişletilecek faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
ANKARA16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.1.2017 gün ve E:2016/386, K:2017/6sayı ile, “(…) Dava sözleşmenin aynen ifası vesözleşmenin iptali nedeniyle uğranılan zararlarıtazmininden kaynaklanmaktadır.
Dosyayasunulan Ankara 1. İdare Mahkemesi kararı ve Danıştay 10.İdare Mahkemesi karar suretlerinin incelenmesinde; Ankara 1. İdareMahkemesinin 2013/1942. E sayılı dosyası ile bayilikruhsatının iptali işleminin iptali ve yürütmenindurdurulması talebiyle dava açıldığı,davanın adli yargının görevi gerekçesiylereddedildiğini, Danıştay 10. İdaresinin 09/12/2015 tarih2014/620.E 2015/5699.K sayılı kararı ile Ankara 1.İdareMahkemesi kararının onandığıanlaşılmıştır.
Davada idaremahkemesince taraflar arasındaki sözleşmenin idarisözleşme taşımayıp idarenin özel hukukalanındaki bir hukuksal işlem olması nedeniyle adliyargının görevli olduğundan bahsedilmiş ise dedavalının işlemi 06/05/2013 günlü ve 180-8608sayılı Hatay Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünündavalıya gönderdiği 18 yaşından küçükçocuğun iddia oynadığının tespitinin bildirilmesiüzerine 28/02/2009 gün ve 27155 sayılı resmi gazetedeyayınlanan Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimallive Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 24maddesinin 1 fıkrasının i bendine dayanmaktadır.Davalı idare tarafından yapılan işlem söz konusuyönetmelikten kaynaklı ve Emniyet Güçlerininyaptığı tespite dayanmakta olup özel hukuksözleşmesi hükümlerine değil yönetmeliğedayanmaktadır. Bu nedenle yapılan işlem idari bir işlemolduğundan 2577 sayılı yasanın 2 maddesi uyarınca buişleme karşı idare mahkemesinde dava açılmasıgerektiğinden ve yargı yolu caiz olmadığındanaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-Davaya bakmagörevi idari yargıya ait olduğundan ve yargı yolu caizolmadığından davanın usulden reddine,
2-Kararkesinleştiğinde tarafların talep etmesi halinde dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…” kararvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
Davacıvekilinin talebi doğrultusunda, olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için dosyaMahkememize gönderilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 25.9.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde, “davacınınbayilik ruhsatının iptal edilmesine ilişkin 29.8.2013günlü 30875700-110.05/1604 Olur/sayılı işlemin iptaliistemi” yönüyle olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekteise de; Başkanlıkça idari yargı dosyasının dailgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkinbaşkaca bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayiliksözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen 124018numaralı bayilik ruhsatının; 18 yaşındanküçüklere oyun oynatıldığından bahisle SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin birincifıkrasının (i) bendi uyarınca iptaline ilişkin 29.8.2013günlü 30875700-110.05/1604 olur/sayılı işlemin iptaliistemiyle açılmıştır.
Dava konusuna ilişkinmevzuat hükümleri incelendiğinde; 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü,Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğesahip bir kamu kurumu iken; aynı Kanunun 4. maddesine göreGenel Müdürlüğe bağlı bir birim olan Spor TotoTeşkilat Başkanlığınıntüzelkişiliğinin bulunmadığı; Kanunun 2.maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'dedüzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerinesabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şansoyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki vegörevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı; Başkanlığın ise kendisineait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı vebayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011tarih, 27958-Mük.Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 638 No.lu “Gençlik ve Spor BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname” ileGençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş,görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyleilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Bakanlığa, sporhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış sayılacağı; 2.fıkrasınınc bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının (i) bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncü maddesininikinci fıkrasının (e) bendinin "e) UluslararasıOrganizasyonlar Dairesi Başkanlığı" şeklindedeğiştirildiği ve aynı maddede yer alan "BağlıBirimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı"ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birinci fıkrasınınbirinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışındaspor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahis oyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklıGeçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı;Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmişsayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
638 No.lu KanunHükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler dedikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanun”un 2.maddesinde; TeşkilatBaşkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceğigibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerinedevredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spor müsabakasıüzerine yurt içinde ve yurt dışında sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim vegözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin hertürlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalıbahis ve şans oyunlarına yönelik mevzuata aykırıiş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak,faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; spora dayalı bahis veşans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlarauygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlayacak politikalarbelirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şansoyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetindebulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek vetüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkinesasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasal işlemleriyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemefaaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konudayapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve SporBakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılıKanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”nin spor müsabakalarınadayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterekbahislerin oynatılmasını, oyun çeşitlerini, buoyunlara ait kupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ileuygulama şekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş; “Bayilikruhsatı” başlıklı 14. maddesinde; “Sabitbayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsatalınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygungörülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiğitarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak,Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsatyenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayiliksözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayiliksözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu süreceyürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkacabir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmişsayılır.
(3) Teşkilatçagerekli görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesiyenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatıvermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya TeşkilatBaşkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı bu yetkisini altbirimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzelkişilere birden fazla olarak ve 16 ncı maddede belirtilen kriterlerdahilinde verilebilir. Bu durumda verilen bayiliklerin her türlühukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiyeaittir.”; denilmiş;
Yönetmeliğin16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesişartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabitbayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde“Sabit bayilik teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayikomisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı” 21.maddesinde“Sabit bayiinin adres değişikliği”, 22.maddesinde“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabitbayilik faaliyetinin sürekliliği ve yürütülmesi”ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit bayilikruhsatının iptali” başlığınıtaşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilat tarafındantek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişibayiinin ölmesi halinde mirasçılarından altmışgün içinde bayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatınıhaiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler vemücbir sebepler dışında, her ne sebeple olursa olsunbayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiz toplam onbeş gün oyun oynatmaması,
ç) Teşkilatınizni olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlaroynatması,
d) Teşkilat tarafındanher bayi için belirlenen haftalık hasılat limitininüzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıtdışı olarak bayiinin kendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki ikramiyeödeme taleplerini geri çevirmesi,
g) Bayi olabilmeşartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsat verildikten sonrabu şartlardan herhangi birine sahip olmadığınınanlaşılması,
ğ) Teşkilatınitibarını zedeleyecek veya Teşkilata olan güveninsarsılmasına neden olacak davranış, yayın veyafaaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimatve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veyaBaşbayiinin yetkili personellerine fiili saldırı, hakaret vetehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veyaBaşbayiinin mallarına kasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşındanküçüklere oyun oynatılması veya ikramiyeödenmesi,
j) Yılbaşındanitibaren dörder aylık periyotlardaki asgari haftalıksatış hasılatı ortalamasının YönetimKurulunca belirlenen limitin altında olması,
k) Teşkilattanyazılı izin almadan adresini değiştirmesi veyabayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyunhasılatlarının işlemiş yasal faiziyle birlikte veyagecikme cezalarının tamamının yatırma tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyunhasılatının bir takvim yılı içerisinde beşkez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminatmiktarının süresinde tamamlanmaması,
o) Süreli teminatmektuplarının süresi dolmadan en geç on günönce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışıbahis oynatılması, oynatılmasına aracılıkedilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veya bunların reklamve tanıtımın yapılması,
p) Haklı bir gerekçeolmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir yılsüresince saklanmaması veya iptal edilen biletlerin talep tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde Teşkilata teslimedilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilattarafından belirlenen değerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veyakredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyleoyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafındanbayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilik ruhsatıverilmez.” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, Spor TotoTeşkilat Müdürlüğü ile davacı arasında 20.06.2006tarihinde, 124018 Numaralı Spor Toto Bayilik Sözleşmesiimzalanmıştır.
Söz konusuSözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı FutbolMüsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi HakkındaKanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği, (h)bendinde, bayinin 18 yaşından küçük çocuklaraoyun oynatamayacağı ve ikramiye ödeyemeyeceği; 8.maddenin(b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin başbayiekarşı olan yükümlülükleri de dahil olmaküzere, bayi tarafından iş bu sözleşmenin maddelerineuyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edileceği; (d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi birsebeple iptali halinde sözleşmenin kendiliğindenfeshedilmiş sayılacağı hükmebağlanmıştır.
Uyuşmazlık konususözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde;
İdare, özel hukukkişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiğigibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük veayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiğisözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabiolması ve dolayısıyla bunların yargısal denetimininadli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerindenbirinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikteüstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeleruyarınca, müşterek bahisler ile şans oyunlarıdüzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı’na aitolduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşullarını taşıyanlara devredilebildiğinegöre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genelhizmetin yürütülmesi için yapılan idarisözleşme olduğu açıktır.
Olayda, davacıya ait 124018 numaralıbayilik ruhsatının, Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği'nin 24. Maddesinin birinci fıkrasının (i)bendi uyarınca, 18 yaşından küçüklere oyunoynatıldığından bahisle iptaline ilişkin 29.8.2013günlü 30875700-110.05/1604 olur/sayılı işlemin iptaliistemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarece, kamugücüne dayanılarak tek yanlı düzenlenen bayiliksözleşmesinde yer alan yaptırımlarınuygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğanuyuşmazlığın çözümünde, idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin,hem bayilik sözleşmesine, hem de Spor MüsabakalarınaDayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesisedildiği; İdarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelikhükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisigöz önüne alındığında, sadecesözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeidari yargı yerleri görevli olduğundan; Ankara 1.İdareMahkemesinin 27.9.2013 gün ve E:2013/1942, K:2013/1775 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Ankara1.İdare Mahkemesinin 27.9.2013 gün ve E:2013/1942, K:2013/1775sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.9.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
Full & Egal Universal Law Academy