T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 196
KARAR NO : 2017 / 515
KARAR TR : 25.09.2017
ÖZET: Park halindeki aracın hatalı biçimde çekilerek ceza tahakkuk ettirildiği, ayrıca haksız olarak araç çekme ve park ücreti alındığı iddiasına ilişkin tazminat talebinin ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R Davacı :O.Ö. Davalı :Ankara Valiliği (EmniyetMüdürlüğü) OLAY : Davacı; 12/05/2014 tarihinde%96 oranında özürlü olan kayınpederini 05 … 157plakalı aracı ile Ankara Eğitim ve AraştırmaHastanesinin Ulus Semt Polikliniğinegötürdüğünü, kayınpederini polikliniğebıraktıktan sonra aracını Çankırı Caddesiüzerinde bulunan Yiba Çarşısınınönünde bulunan duraklama/park cebinebıraktığını, 35 dakika sonra geridöndüğünde aracını bıraktığıyerde bulamadığını, aracının Ankara Trafik Vakfı’naait Oto Kurtarma Araçları tarafından çekilerek Kaledibiotoparkına götürüldüğünü ve kendisine78,00 TL araç çekme ve otopark cezası kesildiğini, olayesnasında görevli trafik memuru ilegörüştüğünü, trafik cezasınınkesildiği saatlerde bölgenin protokol yolu olması nedeniyleCumhurbaşkanı geçeceği için aracınınçekildiğinin bildirildiğini, haberi ve bilgisi olmadandavalı İdareye bağlı ekipler tarafından keyfi olarakdüzenlenen idari işlem sonucunda maddi ve manevi zararauğradığını beyanla, kesilen 78 TL araççekme ve otopark ücretinin ayrıca bu ücretin 25 mislinetekabül eden 1.950,00 TL manevi tazminatın davalı idaredentahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 16. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 27.5.2015 gün ve E:2015/97, K:2015/257 sayı ile"Dava, idarenin işlemi nedeniyle uğranılan maddi ve manevizararın tazmini talebi olup idareye karşıaçılmıştır. 2577 SayılıYasanın 2/2 maddesinde, bu dava tam yargı davası olaraktanımlanmış olup, davanın idari yargıdaaçılması gerekmektedir” gerekçesiyle HMK nun114/b maddesinde yargı yolunun caiz olması dava şartıolarak belirtildiğinden, HMK nun 115. maddesi uyarınca yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle davanın Usulden Reddine kararvermiş, karar taraflarca temyiz yoluna başvurulmaksızın08/09/2015 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı bu kez aynıtaleple idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 9. İDAREMAHKEMESİ: 06.11.2016 gün ve E:2015/3354, K:2016/2561 sayı ile“13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun park etmenin yasak olduğu yerler ve hallerbaşlıklı 61.maddesinin (b) fıkrasında;"Taşıt yolu üzerinde park etmenin trafik işaretleriile yasaklandığı yerlerde park edenler, son paragrafındaise, yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafikzabıtasınca kaldırılabilir, yasaklanan yerlerde ve hallerdepark edilmiş olan araçların hangilerinin hangi şartlarda,kaldırılıp götürüleceği,götürülme sırasında zarara ve ziyanauğratılmaması için alınacak önlemler ilekaldırma ve götürme giderlerinin tahsili usul ve esaslarıyönetmelikte gösterilir, kaldırılıpgötürülen araçların giderleri ile verilen ceza,sürücüsü veya sahibince ödenmeden araç teslimedilmez" "Trafik zabıtasının görev ve yetkisınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetleriniyürütmeye ilişkin yetkisi" başlığıaltında düzenlenen 6. maddesinde; "Trafik zabıtası vegenel zabıtanın görev ve yetki sınırı: a)Trafikzabıtası: Trafik zabıtası görevi sırasındakarşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genelzabıta görevi yapmakla da yetkilidir. Mülki idare amirlerince,emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen hallerdışında, trafik zabıtasına genel zabıtagörevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz. b)Genel Zabıta: Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimialmış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmeliktebelirtilen esas ve usullere uygun olarak trafik düzenlemeye ve trafiksuçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir"hükümleri yer almaktadır. 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesinideğiştiren 06/12/2006 günlü, 5560 sayılıYasa'nın 31. maddesinde, "(1) Bu Kanunun; a) İdariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır." denilmiştir. Aynı Kanunun 27.maddesine,5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararma ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle. Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir. 2918 sayılı Kanun'un"Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması"başlıklı Dokuzuncu Kısım'a dâhil "BuKanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri"başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif paracezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgeleringeri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılmasıcezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafikmahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilensulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş;böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle yapılandeğişiklik ile maddenin başlığı,"Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalindeyetki"; şeklinde, madde ise. "Bu Kanunun 6'ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir. Bu Kanunun 51 'inci maddesinin ihlali ve 118 incimaddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındayazılı "100 ceza puanını doldurmak" eyleminedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine buKanunun 6'ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasıveya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararıörnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzeremahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir. Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez ..." denilerek yenidendüzenlenmiştir. 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun "Saklı tutulan hükümler"başlığını taşıyan 19.maddesinde ise"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi, b) İş yerininkapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d)Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veyaseyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır" denilmiştir. 5326 sayılı Kanunun 19.maddesinde, "diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için ehliyetin geri alınması gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalariçinde sayılan yaptırımlardan biri olan "ehliyetingeri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve6495 sayılı Kanunun 20. maddesiyle, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinde yapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde,sürücü belgesi geri alma tutanağının iptaliistemiyle açılan davanın da adli yargı yerindegörüleceği açıktır. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni biryasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe deetkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik karanverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. Kabahatler Kanunu'nun 5560sayılı Kanunla değişik 3.maddesinde: idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı hükmü yeralmaktadır. Dava dosyasınınincelenmesinden, 05 LC 157 plakalı ardının park etmenin trafikişaretleri ile yasaklandığı yerde park ettiğindenbahisle davalı idareye bağlı Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü ekipleri tarafından çektirilmesisonucu kendisine ödettirilen 78 TL "araç çekme veotopark ücretinin iadesi istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, 2918 sayılıKanunun 112 ve 5326 sayılı Kanun hükümlerinin yukarıdabelirtilen hükümler gözönüne alındığındanbakılan davanın görüm ve çözümünde,adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır” gerekçesiyle davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının14/3-a ve 15/1 -a madde hükümleri uyarınca görevyönünden reddine kesin olarak karar vermiştir. Oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin davacı 19.06.2017 tarihli dilekçeyle Mahkememizebaşvurmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Ahmet TevfikERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 25.09.2017 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava. 2918 sayılıYasa'nın 61. maddesi uyarınca hatalı park ettiğigerekçesiyle keyfi olarak çekildiği ileri sürülenaraç için ödenen çekici ve otopark ücretinin iadesive manevi tazminat istemiyle açılmıştır. 2918 sayılıYasanın "Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller”başlıklı 61. maddesi: “Taşıt yoluüzerinde; a) Duraklamanınyasaklandığı yerlerde, b)Park etmenin trafikişaretleri ile yasaklandığı yerlerde, c)Geçiş yollarıönünde veya üzerinde, d)Belirlenmiş yangınmusluklarına her iki yönden beş metrelik mesafe içinde, e)Kamu hizmeti yapan yolcutaşıtlarının duraklarını belirten levhalara ikiyönden onbeş metrelik mesafe içinde, f)Üç veya daha fazlaayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt yolunda, g)Kurallara uygun şekildepark etmiş araçların çıkmasına engel olacakyerlerde, h)Geçişüstünlüğü olan araçların giriş veçıkışının yapıldığınınbelirlendiği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde, i)İşaretlevhalarında park etme izni verilen süre veya zamanındışında, j) Kamununfaydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin girişve çıkış kapılarının her iki yöndebeş metrelik mesafe içinde, k) Park için yerayrılmamış veya trafik işaretleri ile belirtilmemişalt geçit, üst geçit, üst geçit veköprüler üzerinde veya bunlara on metrelik mesafe içinde, l) Park etmek için tespitedilen süre ve şeklin dışında, m) Belirli kişi, kurum vekuruluşlara ait araçlara, yönetmelikteki esaslara göreayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmişpark yerlerinde, n) Ayrıca yönetmeliktebelirtilen haller dışında yaya yollarda, o) Engellilerinaraçları için ayrılmış park yerlerinde,(1) Park etmek yasaktır. Bu madde hükümlerineuymayan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ilecezalandırılırlar, (o) bendinin ihlâli hâlinde paracezası iki kat artırılır. Yasaklara aykırı parkedilmiş araçlar trafik zabıtasıncakaldırılabilir. Yasaklanan yerlerde ve hallerdepark edilmiş olan araçların hangilerinin hangi şartlarda,kaldırılıp götürüleceği,götürülme sırasında zarara ve ziyanauğratılmaması için alınacak önlemler ilekaldırma ve götürme giderlerinin tahsili usul ve esaslarıyönetmelikte gösterilir. Kaldırılıpgötürülen araçların giderleri ile verilen ceza,sürücüsü veya sahibince ödenmeden araç teslimedilmez” “Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110. maddesi: İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür” Hükümleriniiçermektedir. Dosyanın incelenmesinde;davacının kendisine haksız olarak idari para cezasıtahakkuk ettirildiğine dair itirazının Ankara 8. Sulh CezaHâkimliğinin 18.12.2014 tarih ve 2014/1690 Değişik İş,2014/1690 Karar sayılı dosyasında kabul edilerek idariyaptırım kararının kaldırılmasına kararverildiği, davacının bu kez haksız otopark ve çekiciücretinin iadesi ile 1.950,00 TL manevi tazminat talebiyle davaaçtığı anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümündeidare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkilikılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukukualanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanınagiren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idariyargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridiüzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisindehareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlararasında özel-kamu ayırımı yapılmasınıgerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusukural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir...” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s. 136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla açılacak tüm sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen maddi zararıngiderilmesi ve manevi tazminat istemiyle açılan bu davanın daadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır Açıklanan nedenlerle,Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.05.2015 gün ve E:2015/97,K:2015/257 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.05.2015 gün veE:2015/97, K:2015/257 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 25.09.2017gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy