T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 508
KARAR NO : 2017 / 549
KARAR TR : 25.09.2017
ÖZET: 2942 sayılı Yasanın 12. maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamındaki taşınmaz için tazminat istemine ilişkin davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M. R. G. Vekili : Av. T.H. Davalı : Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı Vekili : Av. C.Ç.(Adli Yargıda) O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Şanlıurfaİli, Halfeti İlçesi, Çekem Mahallesi, 82 ada, 33 parselsayılı taşınmazın; Birecik Baraj Gölü mutlakkoruma alanında bulunması sebebiyle taşınmazdan yararlanmaolanağının kalmadığından bahisletaşınmazın tam bedelinin belirlenerek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL'nin dava tarihindenitibaren işleyecek faiziyle birlikte tarafına ödenmesinehükmedilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır. HALFETİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.06.2014 gün veE:2013/314, K:2014/574 sayılı kararı ile “…Dava,davacılara ait taşınmazın, mutlak koruma alanıiçinde kalması suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla uğranılan zarara karşılıkşimdilik 1.000,00 TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. Yukarıdaki bilgiler karşısında; davanın,davacıların taşınmazının, Yargıtay HukukGenel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651sayılı kararında hukuki el atma" olarak nitelendirilen,İSKİ İçme suyu Havzaları Yönetmeliğiuyarınca imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyethakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyleaçıldığı sonucunaulaşılmıştır. Dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,mülkiyet hakkına getirildiği söylenenkısıtlamanın, taşınmazın malikleriyönünden zarar doğurucu sonuçlarınınolabileceğinde kuşku yoktur. Ancak bu sonuç ya dasonuçlar, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olanimar planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu plandaöngörülen kamulaştırma programlarınınzamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından,başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imarplanı gereği yapılması gereken kamulaştırmalarkonusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idarieylemlerden kaynaklanmaktadır. İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazminitaleplerinin ise, 2577 sayılı idari Yargılama UsulüKanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdariYargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konuedilmeleri, anılan yasa hükümlerinin gereğidir. Bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarardoğurucu sonuçlarının giderilmesi İdariYargı'nın görev alanında bulunan idari işlem veeylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,"hukuki el atma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarlailgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacaktazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmamaktadır. Dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinintazminat olarak hüküm altına alınması istemineilişkin kısmının, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2nci maddesinin l'incifıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesigerekmektedir. Nitekim 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı ResmiGazete' de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncımaddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde "Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmi kuramlara ayrılmak suretiyleveya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanantaşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılıimar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktansonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüneyer verilmek suretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imarplanındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadankaynaklanan tazminat davalarının görüm veçözümünde idari Yargı yerinin görevliolduğu belirtilmiştir. Tüm bunlar dışında Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığının 03.02.2014 tarihli 2013/1880Esas-2014/85 Karar sayılı ilamında yine aynı tarihli2013/1885 Esas -2014/89 Karar sayılı ilamında ve buna benzerbirçok kararında dava konusu uyuşmazlıkla ilgiligörevli yargı yerinin idari yargı olduğubelirtilmiştir. Tümdosya kapsamından dava konusu taşınmazın kısmen SuKirliliği Koruma Yönetmeliğinin 17 maddesi uyarınca mutlakkoruma alanında kısmen de yine aynı yönetmeliğin 18maddesi uyarınca kısa mesafeli koruma alanındakaldığı, ancak taşınmaza davalı idarece fiilen elatılmadığı, davacılar tarafından aynıtaşınmazlara ilişkin daha önce KamulaştırmaKanununun 12/5 maddesine dayanan^ mücavir alanda kamulaştırmadavası açıldığı ve mahkememiz tarafındantaşınmazda değer düşüklüğüolduğu kabul emlere tazminata hükmedildiği ve bu kararınkesinleştiği, davacının mevcut açtığıdavanın mücavir alanda kamulaştırma davasıolmadığı Su Kirliliği Yönetmeliğindenkaynaklı kısıtlamalara dayanan hukuki el atmadan kaynaklıtazminat davası olduğu anlaşılmış, yukarıdaizah edilen gerekçelerle buna ilişkin yargılamayıyapmakla görevli yargı yerinin idari yargı olduğu”görüşüyle HMK 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden Reddine kararvermiş, temyiz edilen karar Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 10/06/2015tarih, 2015/1470 E. 2015/13208 sayılı ilamı iledüzeltilerek onanmış, 09/09/2015 tarihindekesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. ŞANLIURFA 1.İDARE MAHKEMESİ: 16.2.2017 gün veE:2015/1226 sayılı kararı ile “…Davadosyasının incelenmesinden; davacı vekili tarafından,Şanlıurfa İli, Halfeti İlçesi, ÇekemMahallesi, 82 ada, 33 parsel sayılı taşınmazın; BirecikBaraj Gölü mutlak koruma alanında bulunması sebebiyletaşınmazdan yararlanma olanağınınkalmadığından bahisle taşınmazın tam bedelininbelirlenerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla1.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birliktetarafına ödenmesine hükmedilmesi istemiyle ilk olarak HalfetiAsliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/314 esas sayılı dosyasında davaaçıldığı, anılan Mahkeme tarafından davakonusu taşınmaza idarece fiilen el atılmadığıgerekçesiyle 12.04.2013 tarih ve K:2014/574 sayılıkararıyla davanın görev yönünden reddedildiği, bukararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 10.06.2015 tarih E:2015/1470,K:2015/13208 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği,davacı tarafından bu kez yukarıda belirtilen istemleMahkememizde görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Olayda, her ne kadar Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi'nce dava, hukuki elatmadan kaynaklanan tazminat davası olarak nitelendirilmiş ise de;dava dilekçesinde belirtildiği gibi davacı talebinin, BirecikBarajı'ndan dolayı yapılan kamulaştırmasonrasında çevresindeki pek çok taşınmazınkamulaştırılması nedeniyle ekonomik değeri kalmayandava konusu 33 parsel sayılı taşınmazın tam bedelininbelirlenerek taraflına ödenmesine yönelik olduğu,davacı isteminin 2942 sayılı Kanun'un 12. maddesikapsamında dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasıtalebi olarak değerlendirilmesi gerektiği,uyuşmazlığın anılan Kanun maddesinin sonfıkrasının açık hükmü gereğince adliyargı yerinin görevine girdiği sonucunavarıldığından, görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurma zaruretihâsıl olmuştur. Açıklanan nedenlerle; Halfeti Asliye HukukMahkemesi’nden E:2013/314, K:2014/574 sayılı davadosyasının istenilmesine, görevli merciin belirlenmesiiçin bu dava dosyasının ve Halfeti Asliye HukukMahkemesi’nin E:2013/314, K:2014/574 sayılı dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine” karar vermiş, dosyaMahkememize gönderilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 25.09.2017günlü toplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının Birecik Barajıkıyısındaki taşınmazının adıgeçen baraj ve HES inşaatı nedeniyle ekonomik değerikalmadığından, 2942 sayılı yasanın 12. maddesigereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamındataşınmaz bedelinin davatarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun "Kısmenkamulaştırma" başlıklı 12. maddesinin altıncıfıkrasında," Baraj inşası için yapılankamulaştırmalar sonunda kamulaştırma sahasınamücavir taşınmaz mallar, çevrenin sosyal, ekonomik veyayerleşme düzeninin bozulması, ekonomik veya sosyal yöndenyararlanılmasının mümkün olmaması hallerinde,sahiplerinin yazılı başvurusu üzerinekamulaştırmaya tabi tutulur” aynı maddenin sonfıkrasında "Bu maddenin uygulanmasından doğacakanlaşmazlıklar adli yargıda çözümlenir."hükümlerine yer verilmiştir. Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesinin kararında değinilen 11.06.2013tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılıyasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6.maddesinde yapılan değişikliğin 20/08/2016 tarih ve 6745sayılı Yasanın 34. maddesi ile yürürlüktenkaldırıldığı, söz konusu madde ile 2942sayılı Yasanın 41 nci maddesinden sonra gelen ek madde 1’de yapılan düzenlemede “tasarrufu hukukenkısıtlanan” ibaresinin eklendiği “ilgilikanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan”ibaresine ise yer verilmediği görülmüştür. Davakonusu taşınmazın uygulama imar planı ile umumi hizmeteveya resmi kuruma ayrıldığına dair bir iddia ve savunma dabulunmamaktadır. Bu sebeplerle görevuyuşmazlığının 2942 sayılı Yasanın 12nci maddesi göz önünde tutularak giderilmesi gerekmektedir. Dava dosyalarının incelenmesinden, yapımı tamamlananBirecik Barajına mücavir davacıya ait taşınmazınekonomik değerini yitirdiği, taşınmazınkamulaştırılması için davalı kurumamüracaatta bulunulduğu halde kamulaştırma işleminingerçekleştirilmediği ileri sürülerek,taşınmaz değerinin 2942 sayılı Yasa 12 nci maddesi vemücavir alan mevzuatı gereğince idareden tahsilinin dava konusuedildiği anlaşılmaktadır. Olayda 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 12 nci maddesinin sonfıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevli olduğutartışmasızdır. Benzer olayda verilen Mahkememizin E:2005/18, K:2005/66sayılı ilamı da bu yöndedir. Açıklanannedenlerle, Şanlıurfa 1.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.09.2016 gün ve26.06.2014 gün ve E:2013/314, K:2014/574 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Şanlıurfa1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ileHalfeti Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.09.2016 gün ve 26.06.2014 gün veE:2013/314, K:2014/574 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 25.09.2017gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy