T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/389
KARAR NO : 2017/451
KARAR TR : 10.07.2017
ÖZET: Davalı belediye tarafından yapılan ıslah imar planı uygulaması sonrasında davacılara ait taşınmaza karşılık, eksik yer verildiği ve kamulaştırmasız el atıldığı nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL eksik yer bedelinin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-M.K.
2-F.K.
3-Fat.K.
4-M.E.K.
5-E. O.
Vekili : Av. H. S. K.
Davalı :İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.D.
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkillerinin murisi A.K.'in mirasçıları olduğunu,müvekkilinden M.E. ve A.'nin murisi C.K.'in 01/03/1955 tarihindeBayraklı, Turan Mahallesi, 2037 ada, 37 parselde kayıtlıtaşınmazdan 500/53010 hisse satın aldığını,daha sonra yapılan düzenleme sonrasında bu parselin birkısmının hazine adına tescil edildiğini ve parselin 484.885 m2 ye indirildiğini, davalı İzmir Büyükşehir Belediyesinin davakonusu ettikleri 484.885 m2 yüzölçümlü parselüzerinde murisi C.K.'in 4573 m2 lik yerine karşılıkyalnızca Turan Mahallesi 36953 ada,12 parsel sayılıtaşınmazda 196/393 hisse verildiği, resmi tapukayıtları gereği müvekkillerinin murisine verilmesi gerekenyerin % 35 lik DOP kesintisinden sonra 2.973 m2 olması gerekirken müvekkillerin murisine yalnızca 196 m2 lik yer verildiğini,müvekkillerinin imar ıslah planı sonucu oluşan 36953 ada 12parsel sayılı taşınmazın kalan hisselerini deortaklığın giderilmesi davası sonucunda satınaldıklarını, böylece yaklaşık 5.946 m2 lik eksik yer verildiğini ileri sürerek, davalı belediye tarafındanyapılan imar uygulaması sonucu müvekkillerine aittaşınmaza karşılık eksik yer verilmesi nedeniylefazlaya ilişkin talepleri saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TLeksik yer bedelinin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziylebirlikte davalı belediyeden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.03.2016 gün ve E:2015/244,K:2016/134 sayı ile, davacının mülkiyet hakkınagetirilen kısıtlamanın, imar uygulaması sonucudavacıya eksik yer verilmesinin genel ve düzenleyici bir işlem olanimar uygulamasından kaynaklandığının kabulügerektiğinden idari işlem ve eylemden doğan zarara ilişkindava 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümleri uyarınca idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanununun 114/1 -b ve 115/2. maddeleri uyarınca usuldenreddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava idariyargı görevine girdiğinden 6100 sayılı HMK nun 114/1-bve 115/2. Maddeleri gereğince dava şartınoksanlığı bulunduğundan usulden reddine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR1. İDARE MAHKEMESİ :9.5.2017 gün ve E:2016/737 sayıile, açılan davanın, tapu sicilinin hatalıtutulmasından kaynaklanan tazminat davası olduğu, davacılartarafından, tapu sicil müdürlüğünce 2037 ada 37sayılı parselle ilgili tapu sicilinin hatalı tutulmasınedeniyle doğan zararlarının Türk Medeni Kanununun 1007.maddesi hükmüne göre tazmini istemiyle MaliyeBakanlığı ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğühusumetiyle görülecek davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle,uyuşmazlığın çözümünde Mahkemeleriningörevli olmadığına, uyuşmazlığınçözümünün adli yargı yerinin görevindeolduğuna, davanın İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen vekesinleşen 24.03.2016 tarih ve E:2015/244, K:2016/134 sayılıkesinleşmiş "görev ret" kararı uyarıncaMahkemelerinde yinelenmiş olması nedeniyle görevli yargıyerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Yasa'nın 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’nebaşvurulmasına, görevli yargı yeri belirleninceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler: AliÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 10.07.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalıbelediye tarafından yapılan ıslah imar planıuygulaması sonrasında davacılara ait taşınmazakarşılık, eksik yer verildiği vekamulaştırmasız el atıldığı nedeniylefazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla10.000,00 TL eksik yer bedelinin faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, İzmir İli, Bayraklı İlçesi, TuranMahallesi, 2037 ada, 37 parselde davacıların murisine ait 500/53010hissenin, 3194 sayılı Yasanın 18.maddesi uyarıncayapılan parselasyon uygulaması sonucunda, 4573 m2'lik yerine karşılık Turan Mahallesi 36953 ada 12 parsel sayılıtaşınmazdan 196/393(196m2) hisse verildiği,davacıların murisine %35'lik DOP kesildikten sonra 2.973 m2 yer verilmesi gerekirken 196 m2 yer verildiği, daha sonra 36953 ada 12 parselsayılı taşınmazın tamamınınortaklığın giderilmesi davası sonucu satınalındığı, böylece toplamda 5.946 m2 eksik yer verildiğinden bahisle, 10.000,00 TL. eksik yer bedelinin dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesiistemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
3194sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde; “ Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölgeplanları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmarPlanları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarakyürürlüğe girer. (Yeniden düzenlemedördüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Bu planlar onaytarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilenilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir aysüreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilansüresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediyebaşkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlarve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerekkesin karara bağlar.
Belediye vemücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlarvalilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Yeniden düzenlemeüçüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir.
Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir.
İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlereverir.(…)”hükmü;
AynıKanun'un “İmar programları, kamulaştırma vekısıtlılık hali” başlıklı10.maddesinde; “Belediyeler; imar planlarınınyürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, buplanı tatbik etmek üzere 5 yıllık imarprogramlarını hazırlarlar. Beş yıllık imarprogramlarının görüşülmesi sırasındailgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcilerigörüşleri esas alınmak üzere Meclistoplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisindekabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamukuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarınabildirilir. Beş yıllık imar programlarısınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmettesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları,bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Buamaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllıkbütçelerine konulur.
İmarprogramlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özelkanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkullerkamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projelergerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğerkanunlarla verilen haklar devam eder.” Hükmü;
18.maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veyabinasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerininmuvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile,kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerlebirleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veyaparsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyetiesaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemleriniyaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediyeve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilenyetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyelerveya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarındağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıylameydana gelen değer artışlarıkarşılığında "düzenleme ortaklıkpayı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye görealınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabitutulan arazi ve arsaların düzenlemeden öncekiyüzölçümlerinin yüzde kırkınıgeçemez.
(Değişiküçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenlemeortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerinihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlıilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark,çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibiumumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başkamaksatlarla kullanılamaz.
Düzenlemeortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkradasözü geçen umumi hizmetler için, yenidenayrılması gereken yerlerin alanları toplamından azolduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçekamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi birparselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasınıngerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkrahükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazladüzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hükümo parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasınamani teşkil etmez…” hükmü;
“Ruhsatsızveya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar”başlıklı 32.maddesinde; “Bu Kanun hükümlerinegöre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç;ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat veeklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarecetespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi birşekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veyavaliliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapımühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma,yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıylayapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatınbir nüshasıda muhtara bırakılır.
Bu tarihtenitibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi,yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak,belediyeden veya valilikten mühürünkaldırılmasını ister.
Ruhsataaykırılık olan yapıda, bu aykırılığıngiderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı veyapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonundaanlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçekaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde,ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılanbina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararınımüteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır vemasrafı yapı sahibinden tahsil edilir.” hükmü yeralmıştır.
Öteyandan, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Ek1.maddesinin ilk fıkrasında ise; “ (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmaksuretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacakşekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlarhakkında, uygulama imar planlarınınyürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllıksüre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarıyapılır ve bütçe imkânları dâhilinde butaşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veyaher hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engelteşkil edecek kısıtlılığı kaldıracakşekilde imar planı değişikliğiyapılır/yaptırılır. Bu süre içerisindebelirtilen işlemlerin yapılmaması hâlindetaşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunungeçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonrataşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idarealeyhine idari yargıda dava açılabilir.”hükmüne yer verilmiştir.
Uygulama veöğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları işlemler, "idari işlem";herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızıngerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgilihareketsizlikleri de, "idari eylem" olaraktanımlanmaktadır. Bu tanıma göre, idarelerin 3194sayılı İmar Kanunu tek yanlı iradeaçıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyiciimar planları, bu planlara dayanılarak tesis edilenparselasyon, kamulaştırma, ruhsat, yıkım gibi bireyselişlemler, "idari işlem"; bu imar planı uyarıncayapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun içingerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudakihareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşımaktadır.
Bu durumda, öncelikle3194 sayılı İmar Kanununun arazi ve arsa düzenlenmesineilişkin maddelerinin uygulamasından kaynaklandığı anlaşılanve imar planı ile buna dayalı imar uygulaması sonucundauğranılan zararın tazminine yönelik bulunanuyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-bmaddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenle, İzmir 1. İdare Mahkemesinin 9.5.2017 gün ve E:2016/737sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1.İdare Mahkemesinin 9.5.2017 gün ve E:2016/737 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 10.07.2017 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy