T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/107
KARAR NO : 2017/421
KARAR TR : 10.07.2017
ÖZET: Davacı şirkete ait olan iplik fabrikasında meydana gelen yangın nedeni ile 6183 sayılı Yasa uyarınca davacı şirket hakkında tahakkuk etmiş prim, işsizlik, damga vergisi, idari para cezası ve gecikme faizine ilişkin tüm borçlarının terkin edilmesi istemiyle yapılan başvurunun, cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı lar : P. PamukÜrünleri ve Enerji Tic.San. A.Ş Vekili : Av. H.A. Davalı : SosyalGüvenlik Kurumu Başkanlığı Vekilleri : Av. B.K. O LA Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; 2.1320.0101.1128362.035.18-02 işyerisicil numaralı dosyada işlem görmekte olup, şirkete aitFevzi Çakmak Mah. Bekir Saydam Cad. No:52,Pancar/Torbalı-İzmir adresinde bulunan iplik fabrikasında08.02.2013 tarihinde meydana gelen yangın sonucunda işletmenin %73.5' i oranında üretim ve satış kabiliyetinikaybetmiş olduğunun İzmir 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin2013/96 D. İş sayılı dosyasından alınan03.05.2013 havale tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiğini,sözkonusu yangının meydana gelmesinde müvekkilinin herhangibir kusuru bulunmadığı ve yangının fitil açmamakinesi iç elektrik bağlantılarında oluşankısa devre sonucu çıktığı Torbalı SulhHukuk Mahkemesinin 2013/10 D. İş sayılı dosyasındaalınan 7.3.2013 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği veTorbalı C. Başsavcılığının 2013/1264soruşturma no, 2013/679 Karar no'lu, 09.02.2013 tarihli kararı ilekovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini,6183 sayılı Kanunun 105. Maddesi uyarınca müvekkilişirketin Maliye, SGK, Belediye, Sanayi Odası gibi kuruluşlaraolan borçlarının ödenmesinde aczedüşülmesi nedeni ile terkini için muhtelifmüracaatlar yapılmış olduğunu; bu şirketinkuruluşlar nezdinde bulunan borçlarının mücbir sebepkabul edilerek ertelendiğini, Müvekkili şirketin davalı Kurumaolan prim borçlarının da 25.02.2011 tarihli ve mükerrer27857 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun uyarınca18 eşit taksitte yapılandırılarak ödenmekte iken, 10.Taksit ödemesinin sonucunda vukuu bulan yangın sonucu kalan taksitlermücbir sebep nedeni ile zamanında ödenmediğindenşirket tarafından 17.05.2013 tarih ve 8431859 sayılıdilekçe ile Torbalı SGM' ne müracaat edilerek 6183sayılı Kanunun 105. Maddesi uyarınca sigorta primborçlarının terkin edilmesinin istenildiğini, davalıKurum tarafından müvekkili şirketin borçları 1yıl süre ile ertelenmiş ise de terkin hususunda herhangi birişlem yapılmamış olduğundan 1 yıllıksüre sonunda müvekkili şirketin acz halinin devamı nedeniile 01.04.2014 tarihinde 545194 sayılı yazı ile yenidenmüracaat edilerek Torbalı Kaymakamlığının09.10.2013 tarih ve 44 sayılı kararı, TC. MaliyeBakanlığı Gelir İdaresiBaşkanlığının 21.02.2014 tarih 1741-4038sayılı yazısı, Ege Bölgesi Sanayi Odasının19.08.2013 tarih, 7964 sayılı yazıları ile müvekkilişirketin kuruluşlar nezdinde bulunan borçlarınınterkin edilmiş olduğuna dair yazıları emsalgösterilerek şirketin 506 sayılı Yasanın 80. Maddesihükmü gereğince 6183 sayılı Yasa kapsamında yeralan prim, işsizlik, damga, İPC ve gecikme faizi vs. tümborçlarının terkin edilmesi istenilmiş ise de, herhangibir muhatap bulunamadığı ve herhangi bir cevapverilmediğini ileri sürerek, müvekkili şirketin aradangeçen süreye rağmen acz halinin devam etmesi ve davalıKurum tarafından bugüne kadar terkin taleplerine herhangi bir yanıtalınamaması nedeni ile 6183 sayılı Kanunun 105. Maddesineistinaden müvekkili şirketin davalı Kurum nezdinde bulunanyukarıda dosya numaraları belirtilen işyeri dosyalarındandolayı 6183 sayılı Yasa uyarınca tahakkuk etmiş prim,işsizlik, damga, İPC ve gecikme faizi vs. tümborçlarının terkin edilmesi gerektiğinin tesbitine, davakesinleşinceye kadar Kurum tarafından şirketi aleyhinde herhangibir icrai takibata girişilmemesi yönünde ihtiyati tedbirkararı ihdasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır. İzmir 12. İş Mahkemesi: 14.10.2014 günve E:2014/359, K:2014/660 sayı ile, şirketin acz halinin devamettiği, yangın sonucunda işletmenin %73,8 oranındaüretim ve satış kabiliyetini kaybettiği, 30/06/2012tarihinden önceki ( 1 Temmuz/30 Haziran'a ait ) yasal ticarikayıtların dayanağı muhasebe fişleri, tahsil tediyemakbuzları, banka dekontları, alış ve satışkontrolleri, gider pusulaları, müstahsil makbuzları, damga, KDVve muhtasar beyannameleri ve ödeme dekontları, SGK ile ilgilitahakkuk bildirgeler ve ödeme dekontları, işçi girişçıkış bildirgeleri, personel özlükdosyaları, yevmiye defterleri, kebir defterleri, envanter defterleri,damga vergisi defterleri ve karar defterlerinin 08/02/2013 tarihindekiyangında zayi olduğu kanaatine varıldığınınİzmir 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/96 Değişik işdosyasında alınan 02/05/2013 tarihli bilirkişi heyeti raporu iletespit edildiği gerekçesiyle 6183 sayılı kanunun 105.Maddesi gereğince davanın kabulüne karar vermiş, bu karardavalı idare vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay 10.Hukuk Dairesi: 31.3.2016gün ve E:2014/26943, K:2016/4605 sayı ile, 5510 sayılıKanunda, sigorta prim borçları yönünden işverenlereterkin yerine erteleme hak ve olanağı tanındığı,bu konuda davacının anılan Kanunun 91. maddesi kapsamındakierteleme talebinin kabul edilmesi gerektiğine ilişkin Kurum Raporudüzenlendiği, davadaki uyuşmazlığın ise ertelemeyerine terkine yönelik olduğu, 6183 sayılı Kanunçerçevesinde yer alıp kamu alacağıniteliğindeki sigorta primi ve ferilerine ilişkinborçların terkininin 6183 sayılı Kanunun 105. maddesindedüzenlendiği, maddede, başvuru süresi, makamı, zararsaptaması yöntemi belirtilerek terkin konusunda karar vermeyeBakanlar Kurulunun yetkili kılındığı; bu durumdadeğinilen mevzuat hükümleri karşısındadavacı isteminin bu aşamada adli yargıda görülerekkabul edilmesinin olanaksız olduğu gerekçesiyle mahkemekararını bozmuştur İZMİR 12. İŞMAHKEMESİ:13.10.2016 gün ve E:2016/318, K:2016/393 sayı ile, bozma ilamınauyarak yapılan yargılama sonunda davaya bakma görevinin idari yargıyaait olduğu anlaşılmakla; HMK 114/1-b maddesi gereğince davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. İZMİR 3. İDAREMAHKEMESİ:8.12.2016 gün ve E:2016/1425 sayı ile, davadakiuyuşmazlığın sigorta prim borçları veferilerine ilişkin borçların terkinine yönelikolması, terkine ilişkin hükümlerin 6183 sayılıKanun çerçevesinde yer alıp Kanunun 105. maddesindedüzenlenmesi, 5510 sayılı Yasanın 88. maddesinde veaynı Yasanın 101. maddesinde "Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür"hükmüne yer verilmesi karşısında; bu davanıngörüm ve çözüm yerinin adli yargı yerleriolduğu sonucuna varıldığı; bu nedenlerle,Mahkemelerinin bu davaya bakmakla görevli olmadığı,görevsizlik kararı veren İzmir 12. İş Mahkemesiningörevli olduğu kanısına varıldığından,önceden adli yargı yerince verilmiş görevsizlik kararıolması nedeniyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı merciinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosyanınesasının ve yürütmenin durdurulması talebinin incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesinekarar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Ahmet TevfikERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 10.07.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı şirkete ait olaniplik fabrikasında 08/02/2013 tarihinde meydana gelen yangın nedeniile 6183 sayılı Yasa uyarınca davacı şirkethakkında tahakkuk etmiş prim, işsizlik, damga vergisi, idaripara cezası ve gecikme faizine ilişkin tümborçlarının terkin edilmesi istemiyle yapılanbaşvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işleminiptali istemiyle açılmıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalarve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Afet vediğer mücbir sebep hallerinde belgelerin verilme süresi veprimlerin ertelenmesi” başlıklı 91. maddesinde“Yangın, su baskını, sel, kuraklık, yer kayması,deprem gibi afetlerle ağır hastalık, ağır kaza,tutukluluk ve sabotaj gibi nedenlerle ticari veya ekonomik kayıplarauğrayan işverenler, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar ile buKanuna göre primlerini kendileri ödeyen sigortalılar, bu durumubelgelemeleri kaydıyla vakanın veya afetin meydana geldiğitarihten itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları veprim ödeme aczine düştüklerinin, yapılacak incelemesonucu anlaşılması hâlinde, yukarıda belirtilen vakaveya afet tarihinden önce ödeme süresi dolmuş mevcut Kurumaolan borçlar ile vaka veya afetin meydana geldiği tarihi takip edenüçüncü ayın sonuna kadar tahakkuk edecek Kuruma olanborçları, vaka veya afetin meydana geldiği tarihten itibarenbir yıla kadar Kurumca ertelenebilir…” düzenlemesi yeralmıştır. 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun "Tabiiafetler sebebiyle terkin” başlığınıtaşıyan 105. maddesinde, yangın, yer sarsıntısı,yer kayması, su basması, kuraklık, don, zararlı hayvan vehaşarat istilası ve bunlara benzeyen afetler yüzündenzarara uğrayan varlıklarının ve ürünlerinin en azüçte birini kaybedenler adına tahakkuk ettirilmiş ve afetlerinzarar verdiği gelir kaynakları ile ilgili kamualacaklarının Bakanlar Kurulu Kararı ile kısmen veyatamamen terkin olunacağı, bu madde hükmünden faydalanmakiçin afetin gerçekleştiği tarihten itibaren 6 ayiçinde ilgili kamu idaresine yazı ile başvurulmasınınkoşul olduğu, bu madde kapsamına giren bir zararın var olupolmadığının mahalli il veya ilçe idarekurullarınca, zararın derecesinin, Maliye Bakanlığıncagenel olarak belirtilecek esaslar içinde ilgili kamu idarelerincebelirleneceği belirtilmiştir. Diğer taraftan 5510sayılı Kanunun 88. maddesinde “…Kurumun süresiiçinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarınıntahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncımaddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığıile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilenyetkileri kullanır. (Ek cümle: 18/5/2017-7020/16 md.) BakanlarKurulu, Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilenalacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en azüç yıl süreyle prim yükümlüsü olupson üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgelerikanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihiitibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş borcunuborç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmenödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu primborçlularını belirlemeye yetkilidir... …Kurumun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilinidurdurmaz…” hükmüne, 101. maddesinde ise; Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğihükmüne yer verilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının işyerinin 08.02.2013 tarihindegerçekleşen yangında hasara uğradığı,01.03.2013, 05.03.2013 tarihlerinde davalı Kuruma başvurarakadına tescilli 5 adet işyeri yönünden ödemeden acizlikdurumunun tespitini ve borçlarının ertelenmesiniistediği, Torbalı Sulh Hukuk Mahkemesi ve İzmir 13. AsliyeTicaret Mahkemesi’ne açılan davalarda bilirkişilerce07.03.2013 ve 02.05.2013 tarihlerinde raporlar düzenlenerek hasarbelirlemesi yapılıp %73,8 oranında üretim vesatış yeteneği kaybı bulunduğunun belirtildiği,davacının 17.05.2013 günü Kurumdan bu kezborçlarının terkinini talep ettiği, sonrasında29.05.2013 tarihinde yeniden başvurarak borçlarınertelenmesini istemesi üzerine Kurumca Araştırma ve İncelemeRaporu hazırlanarak anılan işyerleri hakkında 5510sayılı Kanunun 91. maddesinin 1 yıl süreyleuygulanması gerektiği sonucuna varıldığı,09.10.2013 günü Torbalı Kaymakamlığıtarafından mücbir sebebe dayalı olarak vergi borcunun terkinedilmesine karar verildiği, davacı hakkında 6183sayılı Kanun hükümleri kapsamında düzenlenen ve2013/4,5 dönemi sigorta prim borcunu içeren ödeme emrinin28.11.2013 tarihinde tebliğ edildiği, sonrasında davacıtarafından sigorta primi, damga vergisi, idari para cezası, işsizliksigorta primi, gecikme zammı borçları bakımından01.04.2014 tarihinde yeniden terkin başvurusunda bulunulduğuanlaşılmıştır. Olayda davacı vekilininmüvekkili hakkında prim borçlarının tahsilininmücbir sebep nedeniyle terkini istemiyle yaptığı başvurununzımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle davaaçtığı görülmektedir. Bakılan davadakiuyuşmazlığın sigorta prim borçları veferilerine ilişkin borçların terkinine yönelikolması, terkine ilişkin hükümlerin 6183 sayılıKanun çerçevesinde yer alıp Kanunun 105. maddesindedüzenlenmesi, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesinde"Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğeralacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncımaddeleri hariç, diğer maddelerinin uygulanacağınınbelirtilmesi ve aynı maddenin devamı fıkralarında"Yasa’nın 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacakuyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumunalacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir"hükmüne ve aynı Yasanın 101. maddesinde "Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür" hükmüne yerverilmesi karşısında bu davanın görüm veçözüm yerinin adli yargı yerleri olduğu sonucunavarılmıştır. Bu durumda, açılan davada,5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğindeİş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle,İzmir 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİzmir 12. İş Mahkemesinin 13.10.2016 gün ve E:2016/318,K:2016/393 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile İzmir 12. İş Mahkemesinin 13.10.2016 gün ve E:2016/318,K:2016/393 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 10.07.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy