T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/360
KARAR NO : 2017/402
KARAR TR : 05.06.2017
ÖZET : Davacılara ait taşınmazın, Birecik Barajı ve HES inşası için yapılan kamulaştırmalar sonrasında fiilen kullanma imkanı kalmadığından bahisle kamulaştırılması ve belirtilen tazminatın tahsili istemiyle açılan davanın; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-Ç.B.
2-V.K.
3-A.K.
4-G.B.
5-H.B.
6-F.B.
7-H.B.
8-A.A.
Vekili :Av. F.Ç.
Davalı :Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin Halfeti İlçesi,Savaşan Köyü 278 parselde tapuya kayıtlıtaşınmazın maliki olduğunu, köyde bulunan ev vearazilerinin Birecik Barajı ve HES sebebiylekamulaştırıldığını, Birecik Barajınedeniyle Bakanlar Kurulu Kararıyla Baraj gölü altındakalacak Halfeti ilçesinde yaşayanlara dağıtılmaküzere 2000 konut yapımına karar verildiğini, ve evleri sualtında kalanlar Karaotlak köyünde yapılan 220 konut ve 19iş yerinin hak sahiplerine dağıtıldığını,Halfeti ilçesi Savaşan Köyü Bakanlar Kurulunun Halfetiilçe merkezi hakkında almış olduğu nakilkararı, ilçe merkezinden 10 km ileriye yeni bir yerleşimyerinin belirlenmesi ve evleri su altında kalan Halfeti halkına buyerlerde ev ve işyeri vermesi, Birecik barajı ve HES sebebiyleSavaşan Köyü yapılan kamulaştırma sonucu köyüntüm yollarının sular altında kaldığınıve hiçbir yerle ilçe merkezi ile ulaşım imkanıkalmadığını, ayrıca köyün elektrik vetelefon şebekesinin iptal edildiğini, bu nedenlerden dolayımüvekkilinin mahallesinde yaşamasının fiilen imkansızhale geldiğini, yani Savaşan Köyünün meskun bir yerolmaktan çıktığını, Birecik Barajı ve HESsebebiyle çevrenin sosyal ve ekonomik ve yerleşme düzenininbozulduğunu, müvekkilinin sosyal ve ekonomik yönden arazisindenyararlanamadığını, müvekkilinin dava konusutaşınmazdaki arazisini fiilen kullanma imkanıkalmadığından Kamulaştırma Kanunu’nun 12.maddesi uyarınca kamulaştırılmasını ve belirtilennedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla1.000,00-TL. tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek olan yasalfaizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talepederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
HalfetiAsliye Hukuk Mahkemesi: 4.3.2015 gün ve E:2014/464, K:2015/143sayı ile, dava konusu taşınmaza bakıldığındasosyal ve ekonomik dengenin bozulduğu, taşınmazaulaşım imkanının patika yoldansağlandığı, köyde yaşayan kimseninbulunmadığı, idarece kamulaştırmayapılmadığı anlaşılmış,taşınmazın yüzölçümü dikkatealındığında dava konusu taşınmazındeğerinin bilirkişilerce mütalaa edildiği ve değer düşüklüğününmahkemelerince % 5 oranında azaldığı kanaatinevarılarak davanın kabulüne karar vermiş, bu karardavalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay5. Hukuk Dairesi : 23.11.2015 gün ve E:2015/13306, K:2015/21621sayı ile, taşınmaz, Îçme Suyu HavzalarıYönetmenliği uyarınca baraj mutlak koruma alanında kalmaktaise de; davalı idarenin bu konuda bir sorumluluğu dabulunmadığı gibi, sorumlu idarenin de davalıolmadığı, bu nedenlerden dolayı davanın reddine kararverilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne kararverilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle;HUMK.nun 428. maddesi gereğince bozulmasına karar vermiş,davacı vekili tarafından karar düzeltme istemindebulunulmuştur.
Yargıtay5. Hukuk Dairesi : 12.5.2016 gün ve E:2016/1983, K:2016/9691 sayıile, dosyada bulunan kanıt ve belgelere, Yargıtay kararındayazılı gerekçelere göre karar düzeltmeisteğinin HUMK'nun 440. maddesinde yazılı nedenlerdenhiçbirisine uymadığı gerekçesiyle reddine kararvermiştir.
HALFETİASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.6.2016 gün ve E:2016/162,K:2016/234 sayı ile, bozmaya uyarak, tüm dosya kapsamından davakonusu taşınmazın kısmen Su KirliliğiKoruma Yönetmeliğinin 17 maddesi uyarınca mutlak korumaalanında kısmen de yine aynı Yönetmeliğin 18 maddesiuyarınca kısa mesafeli koruma alanında kaldığı,ancak taşınmaza davalı idarece fiilen elatılmadığı, davacılar tarafından aynıtaşınmazlara ilişkin daha önce Kamulaştırma Kanununun12/5 maddesine dayanan mücavir alanda kamulaştırma davasıaçıldığı ve mahkemeleri tarafındantaşınmazda değer düşüklüğüolduğu kabul edilerek tazminata hükmedildiği ve bu kararınkesinleştiği, davacının mevcut açtığıdavanın mücavir alanda kamulaştırma davasıolmadığı Su Kirliliği Yönetmeliğindenkaynaklı kısıtlamalara dayanan hukuki el atmadan kaynaklıtazminat davası olduğu anlaşılmış, yukarıdaizah edilen gerekçelerle buna ilişkin yargılamayı yapmakla görevli yargı yerinin idari yargı olduğu kanaatine varılarak HMK'nın 114/1-b maddesinin atfıyla 115/2 maddesiuyarınca davanın usulden reddine karar vermek gerektiğigerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez yine aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ŞANLIURFA1 İDARE MAHKEMESİ: 13.4.2017 gün ve E:2016/1580 sayıile, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 12. maddesininaltıncı fıkrası hükmünün uygulamasındandoğan anlaşmazlığın görüm veçözümünde, anılan Yasa maddesinin sonfıkrasının açık hükmü karşısındaadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı, görevli merciinin belirlenmesi içindava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesinedeğin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 05.06.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılaraait taşınmazın, kamulaştırma nedeniyle ekonomikdeğeri kalmadığından bahisle, 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamındakamulaştırılması, taşınmaz ve üzerindekileriçin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla1.000,00-TL'nin faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun"Kısmen kamulaştırma" başlıklı 12.maddesinde;“Kısmen kamulaştırılan taşınmazmalın değeri;
a) Kamulaştırılmayan kısmın değerinde,kamulaştırma sebebiyle bir değişiklikolmadığı takdirde, o malın 11 inci maddede belirtilenesaslara göre takdir edilen bedelinden kamulaştırılankısma düşen miktarıdır.
b) Kamulaştırma dışında kalankısmın kıymetinde, kamulaştırma nedeniyle eksilmemeydana geldiği takdirde; bu eksilen değer miktarı tespitedilerek, kamulaştırılan kısmın (a) bendindebelirtilen esaslar dairesinde tayin olunan kamulaştırma bedelineeksilen değerin eklenmesiyle bulunan miktardır.
c) Kamulaştırmadışında kalan kısmın bedelinde kamulaştırmanedeniyle artış meydana geldiği takdirde ise, artışmiktarı tespit edilerek, kamulaştırılan kısmın(a) bendinde belirtilen esaslar dairesinde tayin edilen bedelinden artandeğerin çıkarılmasıyla bulunan miktardır. Şu kadar ki, (c) bendigereğince yapılacak indirme, kamulaştırma bedelininyüzde ellisinden fazla olamaz. (b) ve (c) bentlerinde sözüedilen bedelin düşüş ve artış miktarları, 11inci maddede belirtilen esaslara göre bedel takdiri suretiyle tespitolunur. Kamulaştırmadışında kalan kısım, imar mevzuatına göreyararlanmaya elverişli olduğu takdirde; kesilen bina, ihataduvarı, kanalizasyon, su, elektrik, havagazı kanalları, makinegibi tesislerden mal sahiplerine kalacak olanlarının eski nitelikleridairesinde kullanılabilecek duruma getirilebilmeleri için gerekengider ve bedel, belirlenerek kamulaştırma bedeline ilave olunur. Bumasraf ve bedeller (b) bendinde yazılı kıymetdüşüklüğü miktarının belirlenmesindegözönünde tutulmaz. Bir kısmıkamulaştırılan taşınmaz maldan artan kısmıyararlanmaya elverişli bir durumda değil ise, kamulaştırmaişlemine karşı idari yargıda dava açılmayan hallerdemal sahibinin en geç kamulaştırma kararınıntebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılıbaşvurusu üzerine, bu kısmın dakamulaştırılması zorunludur. Baraj inşası içinyapılan kamulaştırmalar sonunda kamulaştırmasahasına mücavir taşınmaz mallar, çevrenin sosyal,ekonomik veya yerleşme düzeninin bozulması, ekonomik veya sosyalyönden yararlanılmasının mümkün olmamasıhallerinde, sahiplerinin yazılı başvurusu üzerinekamulaştırmaya tabi tutulur. Bu hususları düzenleyenyönetmelik, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca;İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Tarım veOrman, Köyişleri ve Kooperatifler bakanlıklarınıngörüşü de alınmak suretiyle hazırlanır. Buyönetmelik, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren bir yıl içerisinde Bakanlar Kurulu kararıylayürürlüğe konulur ve Resmi Gazete'de yayımlanır.Bu suretle kamulaştırılan mücavir taşınmaz mallarhakkında 22 ve 23 üncü maddeler hükmü uygulanmaz.İdare, bu taşınmaz mallar üzerinde imar mevzuatıhükümlerini de gözönünde tutarak dilediği gibitasarrufta bulunabilir ve gerektiğinde Hazineye bedelsiz olarakdevredebilir. Kısmenkamulaştırılan paylı mülkiyete konu taşınmazmal, evvelce paydaşlar arasında fiilen bölünerek bir veyabirkaç paydaşın tasarruf ve yararlanmasınabırakılmış ve yapılan kısmikamulaştırma bu yerin tamamını veya birkısmını kapsıyor ise, bu durumda kamulaştırmayailişkin işlemler sadece bu paydaş veya paydaşlarhakkında yürütülerek kamulaştırma bedelipayları oranında kendilerine ödenir. Pay veyapaydaşların sadece bu kısım için dava haklarıvardır. Taşınmaz malın kamulaştırılmayankısmı üzerinde hakları kalmaz ve adları paydaşlararasından çıkarılır. Kamulaştırılanbu yerler tapu sicilinde idare adına tescil olunur. Bu maddenin uygulanmasındandoğacak anlaşmazlıklar adli yargıdaçözümlenir.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, 2942 sayılıKanuna dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan ve6.8.1985 gün, 18834 no.lu Resmi Gazetede yayımlanan“Baraj İnşaatı İçin YapılanKamulaştırmalarda Kamulaştırma Sahasına MücavirTaşınmaz Malların KamulaştırılmasıHakkında Yönetmelik” ile de; baraj inşasıiçin yapılan kamulaştırmalar sonundakamulaştırma sahasında mücavir taşınmazmalların, çevrenin sosyal, ekonomik veya yerleşimdüzeninin bozulması, ekonomik ve sosyal yönden yararlanılmasınınmümkün olmaması hallerinde bu sahalarınkamulaştırılabileceğine dair çözüm, usulve esasların düzenlendiği görülmüştür. Davacılarvekilleri, davaya konu taşınmaz için, Barajİnşaatı İçin YapılanKamulaştırmalarda Kamulaştırma Sahasına MücavirTaşınmaz Malların KamulaştırılmasıHakkında Yönetmelik ve özellikle de, 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 12. Maddesinde yer alan “...Barajinşası için yapılan kamulaştırmalar sonundamücavir taşınmaz mallar, çevrenin sosyal, ekonomik veyayerleşme düzeninin bozulması, ekonomik veya sosyal yöndenyararlanılmasının mümkün olmaması hallerinde,sahiplerinin yazılı başvurusu üzerinekamulaştırmaya tabi tutulur…” denildiğini ifadeederek ve davaya ilişkin iddialarını bu madde hükmünedayandırarak, Halfeti İlçesi, Savaşan Köyündetaşınmazın fiilen kullanma imkanıkalmadığından kamulaştırılması ve 1.000.TLtazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçtığı anlaşılmıştır. Somut olayda,davacıların daha önce aynı kapsamdaaçtığı davalar olduğu; taleplerinin Mahkemenin,uyuşmazlığın esasına ilişkin verdiği kararve mevzuat hükümleriyle birlikte irdelendiği; 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamındabulunan ve bu maddenin uygulanmasıyla çözümekavuşturulacak olan bu uyuşmazlığın da, anılanKanun maddesinin son fıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevine girdiğisonucuna varılmıştır. Diğertaraftan, davacının daha önce aynı taşınmazailişkin benzer iddia ve taleplerle açtığı bir davavarsa işin esasını çözüme kavuşturan adliyargı yerince; davacıların mükerrer taleplerde bulunupbulunmadıkları, yeni açılan davanın, fazlayailişkin saklı tutulan haklar kapsamında bulunupbulunmadığı gibi hususların da irdeleneceğigözetildiğinde, davanın adli yargı yerindegörülmesinin, yargılamanın ekonomik olmasını vehızlı bir şekilde sonuçlanmasını dasağlayacağı açıktır. Açıklanannedenlerle, Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 22.6.2016 gün veE:2016/162, K:2016/234 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, Şanlıurfa 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Halfeti Asliye HukukMahkemesince verilen 22.6.2016 gün ve E:2016/162, K:2016/234sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,05.06.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy