T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 301
KARAR NO : 2017 / 335
KARAR TR : 08.05.2017
ÖZET: Ostim Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünce tesis edilen davacıya ait inşaatın mühürlenmesine ve düzenlenen yapı tatil tutanağının iptaline ilişkin işlemin yargısal denetiminin ADLİ YARGI YERİNDE yapılması gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Y.A. Vekili :Av. K.K. Davalı :OSTİM Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü Vekili :Av. İ.K. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Ankara İli,Yenimahalle İlçesi 1582 Cadde No: l adresinde bulunan davacıyaait eski oto yedek parça satış işyerinde ruhsat ve imaraaykırı şekilde inşaat yapıldığındanbahisle inşaatın mühürlenmesine ilişkin 03.08.2016tarih ve 02/2016 sayılı yapı tatil tutanağınınhukuka aykırı olduğu, inşaatın projelendirmeişlemlerinin devam ettiği, mühürleme işleminintüm işyeri için yapıldığı, işyerinegirişin fiilen engellendiği iddialarıyla iptali istemiyle davalıOstim Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü'nekarşı idari yargı yerinde dava açmıştır. Davalı vekili 30/09/2016tarihli dilekçesinde; 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanununa göre kurulan OSTİM’ in özel hukuktüzel kişiliğini haiz olduğunu, davanın adliyargıda görülmesi gerektiği görüşüyledavanın görev yönünden reddi gerektiğinisavunmuştur. ANKARA 13.İDAREMAHKEMESİ: 13.12.2016 gün ve E:2016/3431 sayılıkararı ile “…2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı açılan davalar olarak sayılmış; idariyargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır. İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idarehukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukukualanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlıirade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğuişlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idariişlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemlerözel yasal düzenlemeler dışında, idari yargıdenetimine tabi bulunmaktadır. Olayda; 03.08.2016 tarih ve02/2016 sayılı inşaatın mühürlenmesineilişkin yapı tatil tutanağının idari makamlarca tesisedilmiş idari bir işlem olduğu, kamu gücükullanılarak tesis edilen mühürleme işleminin iptalineyönelik ihtilafın görüm ve çözümü iseidari yargının görev alanına girmektedir…”şeklindeki gerekçe ile görevlilik kararı vermiştir. Davalı vekilitarafından, süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; “…Bilindiği gibi, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” kenar başlıklı 2. maddesinde, idaridava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır. Kamu kurumlarınca almanidari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerindenbiri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerekaçılan ve 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarınınamacı, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek,idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır. Öte yandan, 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 3/b maddesinegöre organize sanayi bölgeleri "... Sanayinin uygungörülen alanlarda yapılanmasını sağlamak,çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarınıönlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonelkullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayitürlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi vegeliştirilmesi amacıyla; sınırları tasdik edilmişarazi parçalarının imar planlarındaki oranlardâhilinde gerekli idari, sosyal ve teknik altyapı alanları ileküçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim vesağlık alanları, teknoloji geliştirme bölgeleri iledonatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemlerdâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve buKanun hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretimbölgelerini," ifade etmektedir. Aynı Kanunun 5/1 maddesinin"OSB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerineBakanlıkça verilen kamu yararı kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri (...) yaptırabilen bir özelhukuk tüzel kişiliğidir." hükmü ve 8. maddesindegeçen, “ Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en azdördü kendi üyeleri arasından olmak üzereseçeceği beş asıl, beş yedek üyedenoluşur. Yönetim kurulu üyeleri iki yıl içinseçilir./ Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında birbaşkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en azayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ileyapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üsteyapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altıay içinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibaredilir./Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluşprotokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetinkararları çerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresiniyürütmekle görevlidir.' şeklindeki hükümlerkarşısında, organize sanayi bölgeleri yönetimlerininözel hukuk tüzel kişiliği olduğu tartışmasızdır. Yine anılan Kanunun 25/5.maddesine göre de organize sanayi bölgelerinin organları ileilgili olarak Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlerinorganları ile ilgili hükümlerinin kıyasenuygulanacağı hükmü bulunmaktadır. Öte yandan, 5393sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev vesorumlulukları’' başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Kanun hükümlerinin saklı olduğubelirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen ve YürürlüktenKaldırılan Hükümler başlıklı 85. maddesininh bendinde, " ...12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncıfıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir. / Yürürlüğe giren mevziiimar plânına göre arazi kullanımı, yapı vetesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır...” 4562 sayılı Kanunun4/6. maddesinde “Yürürlüğe giren (...) imar planınagöre arazi kullanımı, yapı ve tesislerininprojelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat veizinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarıOSB tarafından verilir ve denetlenir, İşyeri açma veçalışma ruhsatın verilmesi sırasındaişyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkinharçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya ilözel idaresi hesabına yatırılır.' denilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda,OSTİM Organize Sanayi Bölge (OSB)Müdürlüğünün, 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulduğuanlaşılmıştır. Yukarıdakiaçıklamalara göre, OSTİM OSBMüdürlüğünün özel hukuk tüzelkişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzelkişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adliyargı yerlerince yapılacağının açıkolduğu gözetildiğinde, davalı OSTİM OSB içindeyer alan taşınmazda davacı tarafından inşa edilen yapınınmühürlenmesine ilişkin davalı tarafındandüzenlenen 03/08/2016 tarih ve 02/2016 sayılı yapı tatiltutanağıyla ilgili davanın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir. Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin; 03/03/2014 gün ve 2014/60-156 E-K. sayılı;06/07/2015 gün ve 2015/515-528 E.-K. sayılı ve 15/02/2016gün ve 2016/21-58 E.-K. sayılı emsal kararlarında da buhususların vurgulandığı görülmektedir…”şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’ nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’ unkatılımlarıyla yapılan 08.05.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunulması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’ nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ’ nin adliyargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ ınise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Organize SanayiBölgesinde bulunan davacıya ait işyerinde ruhsat ve imaraaykırı şekilde inşaat yapıldığındanbahisle OSTİM Organize Sanayi BölgesiMüdürlüğünce inşaatınmühürlenmesine ilişkin işlemin ve düzenlenen yapıtatil tutanağının iptali davasıdır. 5393sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerininsaklı olduğu belirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen ve YürürlüktenKaldırılan Hükümler başlıklı 85. maddesininh bendinde, “…12.04.2000 tarihli ve 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncıfıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir. Yürürlüğegiren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır…” 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4.maddesininaltıncı fıkrasında; “Yürürlüğegiren (…) imar planına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir, İşyeri açma ve çalışmaruhsatın verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır.” 5.maddesinde; “OSB, müteşebbis heyetin başvurusuüzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri yapabilen veya yaptırabilen birözel hukuk tüzel kişiliğidir. Arazininmülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeliödeme yükümlülüğü OSB tüzelkişiliğine aittir.” hükmü yer almakta olup,12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize Sanayi BölgeleriKanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353 sayılı BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyle değiştirilen5.maddesinin Anayasa’ya aykırılığıiddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafındanyapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31.10.2013gün, E:2013/49, K:2013/125 sayılı kararı ile özetle;04.07.2012 günlü, 6353 sayılı Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan‘’… yapabilen veya … ‘’sözcüklerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna veiptaline karar vermiştir. 8.maddesinde; “Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en azdördü kendi üyeleri arasından olmak üzereseçeceği beş asıl, beş yedek üyedenoluşur. Yönetim kurulu üyeleri iki yıl içinseçilir. Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve birbaşkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defatoplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır.Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılanüç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ayiçinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir. Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir.” Hükümlerineyer verilmiştir. Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesinden, OSTİM Organize Sanayi Bölgesi’ninözel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özelhukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısaldenetiminin adli yargı yerlerince yapılacağınınaçık olduğu gözetildiğinde, Ankara İli,Yenimahalle İlçesi 1582 Cadde No: l adresinde bulunan davacıyaait işyerinde ruhsat ve imara aykırı şekilde inşaatyapıldığından bahisle Ostim Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünceinşaatın mühürlenmesine ve düzenlenen yapı tatiltutanağının iptaline ilişkin davalı OSBtarafından tesis edilen işlemin yargısal denetiminin adliyargı yerinde yapılması gerekir. Açıklanan nedenlerle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıOSTİM Organize Sanayi Bölgesi vekilinin görevitirazının Ankara 13. İdare Mahkemesi’nce reddineilişkin 13.12.2016 gün ve 2016/3431 Esas sayılıkararın kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı OSTİM Organize SanayiBölgesi vekilinin görev itirazının Ankara 13. İdareMahkemesi’nce reddine ilişkin 13.12.2016 gün ve 2016/3431 Esassayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 08.05.2017 gününde ÜyeBirgül KURT’un KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy