T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 199
KARAR NO : 2017 / 277
KARAR TR : 8.5.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 110. maddesi kapsamında, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G.S. A.Ş.
Vekilleri :Av. M.Ş.G., Av. H. Ö.
Davalı :Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.B.Ş.
O L A Y :Davacı vekili; müvekkili şirkete sigortalı S.K.'a ait35 … 32 plakalı aracın, seyir halinde iken yolda bulunançukur sebebi ile direksiyon kontrolünü kaybederek yolunkenarında bulunan kayalıklara çarptığını, maddihasarlı trafik kazası meydana geldiğini; hasar nedeniylesigortalı araçta tespit edilen toplam 4.249,00-TL hasartazminatının, sigortalının hesabına 10.06.2014tarihinde müvekkil şirket tarafından ödendiğini vemüvekkil şirketin, TTK.'nın 1472. maddesi gereğisigortalının haklarına halef olduğunu; kazadan sonra tanzimedilen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında yolunbakımından ve onarımından sorumlu davalı AntalyaBüyükşehir Belediye Başkanlığının hatasınınolduğunu, meydana gelen zarardan kusuru oranında sorumlu |bulunduğunu, davalıya yapılan müracaatlardan birsonuç alınamadığını ifade ederek; 4.249,00 TL.’nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiliistemiyle 14.1.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 14.1.2015 gün ve E:2015/1, K:2015/4sayı ile, “(…) Dava dilekçesi ve ekli belgelerintetkikinden; davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalı bulunan35 EUA 32 plaka sayılı aracın kaza yaptığı yolunbakım ve onarımının iyi yapılmadığı, buyolun sorumluluğunun Konyaaltı BelediyeBaşkanlığına ait olduğu ileri sürülerekidarenin "hizmet kusuru" nedeniyle maddi zarar talebindebulunulduğu, bir kamu tesisinin gerek yapılmasındaki, gereksekullanılması veya korunmasındaki kusurdan doğan zararlarınidari işlem ve eylemlerden doğan zararlar niteliğindebulunduğu, niteliği ‘itibariyle, 2577 İYUK'nun 2/b.maddesiuyarınca idari yalgının görev alanındakaldığı anlaşılmaktadır.
Yargıtay4. Hukuk Dairesinin 26/01/2012 tarih ve 2012/ Esas, 2012/968 Kararsayılı ilamının da bu yönde olduğu, görevkurallarının kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyledavanın her aşamasında re'sen gözetilmesinin zorunluolduğu dikkate alınarak, dosya incelendi;
Halböyle olunca; dava dilekçesinin görev yönünden usuldenreddine, talep halinde dosyanın yetkili ve görevli AntalyaNöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermekgerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
Davanınniteliği itibariyle idari yargının görev ajanındakaldığı anlaşıldığından davadilekçesinin yargı yolu bakımında reddine…”karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 17.HukukDairesince, 14.5.2015 gün ve E:2015/5978, K:2015/7465 sayı ile onanankarar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA4.İDARE MAHKEMESİ: 9.12.2015 gün ve E:2015/129, K:2015/223sayı ile, “(…) 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 1 ’inci maddesinde; bu kanunun amacının,karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu,2’nci maddesinde; bu kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı, buKanunun, karayollarında uygulanacağı, ancak aksine birhüküm yoksa; a) karayolu dışındaki alanlardan kamuyaaçık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu veeşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolutaşıt trafiği için faydalanılan yerler ile, b)erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılankarayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli birkarayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl veakarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayoluaraçlarına ayrılan kısımlarında da, bu kanunhükümlerinin uygulanacağı, 10'uncu maddesinde; yapımve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak; gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmak; karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalardagerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek; karayolunda trafik içintehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze görekolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadankaldırmak belediye trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu hükme bağlanmıştır.
Öteyandan 2918 sayılı kanunun 19.01.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıkanunun 14’üncü maddesiyle değişik 110'uncumaddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmügetirilmiştir.
Uyuşmazlıkkonusu olayda; davacının davacı şirket nezdinde02/08/2013-02/08/2014 tarihleri arasında 206886156/0 numaralıGenişletilmiş Birleşik Sigorta Poliçesi ilesigortalı bulunan Sezgin Kurt'a ait 35 EUA plakalı aracın seyirhalinde iken yolda bulunan çukur sebebiyle direksiyon kontrolününkaybedilerek kayalıklara çarpması nedeniyle zarargördüğü, söz konusu bedelin kazanınoluşumuna hizmet kusuru ile sebep olan davalı idareden rücuentahsili istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmakta ise de; yukarıda yer verilen 2918 sayılıkanunun 110'uncu maddesi uyarınca, bakılanuyuşmazlığın çözümünde adliyargı görevli olduğundan, davanın görevyönünden reddi gerekmektedir.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 06.02.2012 günlü, E:2012/3,K2012/29 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1 -a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş, itirazedilmesi üzerine Konya Bölge İdare Mahkemesi, 4.İdari DavaDairesince, 26.10.2016 gün ve E:2016/1095, K:2016/448 sayı ile,vekalet ücreti yönünden bozularak hüküm kurulmuşve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 8.5.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiğigörülmekte ise de; davaya ilişkin bilgi ve belgelerin dosyadayer aldığı; Başkanlık yazısıyla, adliyargı kararının bir örneğinin ve kesinleşmedurumuna ilişkin bilginin Mahkemesinden temin edildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
I-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarındada bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirkete sigortalı 35 … 32plakalı aracın, seyir halindeyken yolda bulunan çukur sebebiile direksiyon kontrolünü kaybederek yolun kenarında bulunankayalıklara çarpması nedeniyle maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiği, oluşan hasara ilişkin bedelin,sigortalının hesabına davacı şirket tarafındanödendiği; yolun bakımından ve onarımındandavalı Antalya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığının sorumlu olduğu ilerisürülerek, 4.249,00 TL.’nin ödeme tarihinden itibarenyasal faizi ile rücuen tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Antalya 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 14.1.2015 gün veE:2015/1, K:2015/4 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 9.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 14.1.2015 gün ve E:2015/1, K:2015/4 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 8.5.2017gününde Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT KARŞI OY 3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum.8.5.2017 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy