T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 267
KARAR NO : 2017 / 311
KARAR TR : 08.05.2017
ÖZET : Davacıların taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1 - Y.Ö.
2 - G.Ö.
3 - M.Ö.
4 - Gül.Ö.
5 - Y.E.
Vekili : Av. N.B.
Davalı :Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. S. S.
O L A Y :Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerininmurisi adına tapuda İstanbul İli, Ümraniyeİlçesi, Çakmak Mahallesi 35 pafta, 286 Ada, 8 parseldekayıtlı taşınmaza davalı Belediyenin yaya yolu,kaldırım ve araç yolu yapmak suretiyle elattığını, davalı idareye uzlaşma talebindebulunduklarını ancak idarenin 04.03.2014 tarih ve 407sayılı cevabi yazıyla talebi reddettiğini,taşınmazın kamulaştırmasız el atılankısmıyla ilgili olarak, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla 10.000 TL’ nin dava tarihinden itibarenişleyecek kamu alacakları için öngörülen enyüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talepve dava ederek, adli yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBULANADOLU 18. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05.02.2015 gün ve E:2014/187,K:2015/41 sayı ile “…Tüm dosya incelenmiş, dosyadamevcut bilgi belgeler, ibraz edilen bilirkişi raporu birliktedeğerlendirilmiş, Kamulaştırma Kanununa göre uygulamaimar planında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyletasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında idariyargıda dava açılabileceğinin belirtildiği, davakonusu taşınmaza fiilen el atılmadığı ..” gerekçesiyledavanın yargı yolu nedeniyle reddine karar vermiş, taraflarcatemyiz edilmeyen kararın 13.07.2015 tarihi itibarıylakesinleştirildiği anlaşılmıştır.
Davacılarvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL8. İDARE MAHKEMESİ: 24.03.2016 gün ve E:2015/2081, K:2016/530sayı ile “Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin birliktedeğerlendirilmesinden, dava konusu edilen Çakmak Mahallesi 286 ada8 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafındanfiilen el atıldığı, taşınmazınüzerinden sokak geçtiği ve sokağın da halihazırda kullanıldığı, öte yandan aynıtaşınmazın Ulaştırma Bakanlığıtarafından 1985 yılındakamulaştırıldığı, kamulaştırmabedelinin de davacıların murisi adına banka hesabında blokeedildiği, davacılara ait parsele fiilen de el atılmışolması nedeniyle Mahkememizde açılan bu davanınkamulaştırma bedelinin artırılması amacıyla açılanbedel artırımı davası olarak açılmak istenendava mahiyetinde olduğu, taşınmaza davalı idaretarafından fiilen el atıldığı” gerekçesiyledavanın 2577 sayılı Yasanın 15/1-a maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, karar aleyhine davacılar vekilince itiraz yoluna başvurulmuştur.
İstanbulBölge İdare Mahkemesi 9. İdare Dava Dairesi:10.11.2016 tarih,E:2016/695, K:2016/605 sayılı kararıyla; “2247sayılı Kanunun 19/1 maddesinde adli, idari, askeri yargımercilerinden birinin kesin veya kesinleşmiş kararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan yargı mercii davadagörevsizlik kararını veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuracağı ve elindeki işin incelemesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği,aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerekgerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderileceğihükmü yer almaktadır.
Bu durumda;mevzuat hükümleri gereğince görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekirken, davanın yeniden görevyönünden reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.”Gerekçesiyle itirazın kabulüne ve mezkûr kararınbozulmasına hükmetmiştir.
İSTANBUL8. İDARE MAHKEMESİ: 19.12.2016 gün ve E:2016/2405sayılı kararla; “… 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesinde: Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler. Yargı merciince, önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” hükmüne yerverilmiştir…
…Mahkememizin2015/2081 esas sayılı dosyasında, 2016/530 sayılıkararla uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı kolunun görevliolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği,davacının itirazı üzerine İstanbul Bölgeİdare Mahkemesi 9. İdare Dava Dairesinin 10.11.2016 tarih veE:2016/695, K:2016/605 sayılı kararıyla Mahkememizin 2015/2081E. sayılı görevsizlik kararının adli ve idariyargı yerleri arasında görev hususunda uyuşmazlıkçıkması durumunda dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilerek görev hususununçözümünün sağlanması gerektiğidüşüncesiyle bozulduğu, İstanbul 9. İdare DavaDairesinin bu kararı üzerine de uyuşmazlığıngörüm ve çözüm yerinin tespiti içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’ nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’ un katılımlarıyla yapılan 8.5.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığın esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’ nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların murisi adına tapuda İstanbulİli, Ümraniye İlçesi, Çakmak Mahallesi 35 pafta,286 Ada, 8 parselde kayıtlı taşınmaza davalıBelediyenin yaya yolu, kaldırım ve araç yolu yapmak suretiyleel attığı iddiasıyla, taşınmazınkamulaştırmasız el atılan kısmıyla ilgili olarak,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000TL’ nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarıiçin öngörülen en yüksek faiz ile birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Dava dosyalarında mevcutbilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, mahkemeye sunulan 12.01.2015 tarihlibilirkişi heyeti raporunda taşınmazın Şeker veCoşkun sokakla irtibatlı olarak stabilize vasıflı yololarak kullanıldığı, Belediye standartlarında bir yololmadığı, asfalt, bordür ve yaya kaldırımıgibi üst yapıların mevcut olmadığı, bu haliyletaşınmaza fiili el atmanın olmadığıyönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.Yine dosyada mevcut Ümraniye BelediyeBaşkanlığının 06.04.2014 tarih ve 36575sayılı yazısıyla dava konusu taşınmazın13.02.1998, 15.03.1999 ve 18.11.2012 tarihli 1/1000 ölçekli imarplanına göre “yol” olarak belirlendiğibildirilmiştir.
3194 sayılı İmarKanunu’nun “Planların hazırlanması veyürürlüğe konulması” başlıklı 8.maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğekonulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölgeplanları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmarPlanları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarakyürürlüğe girer. (Yeniden düzenlemedördüncü cümle: 12/7/2013- 6495/73 md.) Bu planlar onaytarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilenilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir aysüreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilansüresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediyebaşkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlarve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerekkesin karara bağlar.
Belediye vemücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlarvalilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Yeniden düzenlemeüçüncü cümle: 12/7/2013- 6495/73 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerininternet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilanedilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itirazedilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir.
Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir.
İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:3/7/2005-5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsalamaç dışında kullanılmak üzereplânlanamaz…” hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak korumaalanı”nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindekitasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı olarakdavacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdindeaçtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nunGeçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptaliistemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; AnayasaMahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılıkararında ”… Davacının mülkü üzerindetasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bireyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğutartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır.Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemihenüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gerekenkamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahüreden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasızel atmadan söz edilebilmesi için taşınmazzilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilenkamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa mahkemedegörülen davaya konu olayda olduğu gibi imarkısıtlamalarında taşınmaz zilyetliği maliktekalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklananbazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusuolmaktadır. Sonuç olarak, davacınıntaşınmazının imar planlarında “dere mutlakkoruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarrufhakkının kısıtlanmasınınkamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarrufhakkının kısıtlanması sebebiyle doğanzararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargıdavasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusundabulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. NitekimAnayasanın 158. maddesi ile adli, idari ve askeri yargı mercileriarasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeyeyetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrarbulmuş içtihatları da bu yöndedir…”gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyleoybirliğiyle reddedilmiştir.
Yinetaşınmazı imar planında “spor alanı”olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesindeaçtığı tazminat davasında, davalı idareleringörev itirazları nedeniyle DanıştayBaşsavcılığınca çıkartılan olumlugörev uyuşmazlığında, UyuşmazlıkMahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebininkabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilikkararının kaldırılması yolunda verilen kararnedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıylaAnayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, AnayasaMahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilenkararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesive başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddialarınözünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerindeğerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasındaisabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanınsonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarınave hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucuderece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunmafırsatını bulmuş ve bunlar UyuşmazlıkMahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddialarının kanun yolu şikâyetiniteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesikararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediğianlaşıldığından, başvurunun, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiylereddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806)
Son olarak,Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardankaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemlidavaların idari yargının görevinde olduğuhüküm altına alınmıştır.
Davacılarınhissedar oldukları İstanbul İli, Ümraniyeİlçesi, Çakmak Mahallesi 35 pafta, 286 Ada, 8 parselsayılı taşınmaza, davalı belediye tarafından,imar planında “yol” olarak ayrılmak suretiyle, hukuken elatıldığı iddiası ile meydana geldiği belirtilenzararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan 19.12.2016gün ve E:2016/2405 sayılı başvurusunun reddigerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul8. İdare Mahkemesince yapılan 19.12.2016 gün ve E:2016/2405sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 08.05.2017 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy