T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/234
KARAR NO : 2017/282
KARAR TR : 08.05.2017
ÖZET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : T.C. Adalet Bakanlığını temsilen Elbistan AdliYargı Adalet Komisyonu Başkanlığı
Vekili : Av.B.D.
Davalılar : 1- Malatya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. Z.K.
2- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.A.
O L A Y : Davacı dava dilekçesindeözetle; Elbistan Adliyesine ait 46 E 9899 plakalı aracın Malatya'danElazığ istikametine gitmekte iken Malatya İl Özel İdaresiönünde 8.11.2011 günü saat 06.57'de meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sonucu oluştuğuönesürülen 25.000,00 TL ve 590,00 TL çekici masrafıolmak üzere toplam 25.590,00 TL'nin olay tarihinden itibaren hesaplanacakyasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatyaİdare Mahkemesi: 10.10.2013 gün ve E:2012/700, K:2013/1036 sayıile, dava konusu maddi hasarlı trafik kazasının, davalıidarenin yetki ve sorumluluğunda bulunan su borusunun patlamasınedeniyle buzlanmanın etkisiyle meydana geldiği, bu nedenle idareninhizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varıldığından,aracın tespit ettirilen değerinden hurda değeri olan 8.000,00 TLdüşüldükten sonra kalan 17.000,00 TL'nin ve 590,00 TLçekici masrafı olmak üzere toplam 17.590,00 TL'ninAnayasanın 125. maddesi uyarınca davalı idarece davacıyaödenmesi gerektiği gerekçesiyle; tazminat isteminin 17.590,00TL'lik kısmının kabulüne, bu miktarın başvurutarihi olan 23.03.2012 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birliktedavacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkintazminat ve faiz isteminin ise reddine karar vermiş, bu karara davalıbelediye vekili tarafından itiraz edilmiştir.
MalatyaBölge İdare Mahkemesi: 24.3.2014gün ve E:2014/302, K:2014/297sayı ile, İdare Mahkemesi'nce verilen karar usul ve hukuka uygunolup, bozulmasını gerektiren bir nedenbulunmadığından, itiraz isteminin reddi ile anılan kararınonanmasına karar vermiş, bu karara karşı davalıbelediye vekili tarafından karar düzeltme istemindebulunulmuştur.
MalatyaBölge İdare Mahkemesi: 29.9.2014 gün ve E:2014/1061, K:2014/861sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 10.maddesi ile davalı idareye verilmiş görev, yetki ve sorumluluklarıngereği gibi yerine getirilmediğinden bahisleaçıldığı ve bu doğrultuda 2918 sayılıKanun'dan doğan sorumluluk davası kapsamında bulunduğu veaynı Kanunun 110. maddesi hükmü uyarınca davanıngörüm yerinin adli yargı olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle; karar düzeltmeisteminin kabulüne, Mahkemelerinin 24.03.2014 günlü, E:2014/302,K2014/297 sayılı kararının kaldırılmasına,Malatya İdare Mahkemesi'nin 10.10.2013 günlü, E:2012/700,K:2013/1036 sayılı kararının bozulmasına, davadosyasının yeniden bir karar verilmek üzere 2577sayılı Yasanın 45/4. maddesi uyarınca Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
MALATYAİDARE MAHKEMESİ: 14.1.2015 gün ve E:2014/1387, K:2015/33sayı ile, bozma ilamına uyarak, davanın 2918sayılı Kanun'dan doğan sorumluluk davası kapsamındabulunduğu ve aynı Kanunun 110. maddesi hükmü uyarıncadavanın görüm yerinin adli yargı olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesiuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bukarara davacı tarafından itiraz edilmiştir.
MalatyaBölge İdare Mahkemesi: 9.4.2015 gün ve E:2015/619, K:2015/499sayı ile, mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olup,bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından,itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına kararvermiş, bu karara karşı davacı tarafından karardüzeltme isteminde bulunulmuştur.
MalatyaBölge İdare Mahkemesi: 27.10.2015 gün ve E:2015/1610,K:2015/1435 sayı ile, Danıştay Dava Daireleri ile İdari veVergi Dava Daireleri Genel Kurullarının temyiz üzerineverdikleri kararlar ile Bölge İdare Mahkemesinin itiraz üzerineverdikleri kararların düzeltme yolu ile yeniden incelenebilmesi, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesindeyazılı nedenlerin varlığı halinde mümkün olup,bu maddede sayılan nedenlerden hiçbirine uymayan karardüzeltme isteminin reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıbu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Elbistan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.11.2015 gün ve E:2015/545, K:2015/558 sayıile, tazminat davasına konu eylemin sebebinin hizmet kusuru olduğu,olayımızda Karayolları Trafik Kanunun uygulanma imkanıolmadığı, zira zarar veren aracın değil zarargören aracın kamu kurumuna ait olduğu, görevli mahkemeyidüzenleyen geçici 21. Maddenin sadece kamuaraçlarının verdiği zararlar sebebiyleaçılacak tazminat davalarını düzenlediği,dolayısıyla davaya bakmaya mahkemelerinin değil, idariyargı yerinin görevli olduğuanlaşıldığından, davanın yargı yolubakımından görevsizlik nedeni ile reddine karar vermiş, bukarar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 3.3.2016 gün ve E:2016/3283, K:2016/2715 sayı ile,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunu'nun 19. maddesinde; adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varması halinde, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuracağı ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceğihüküm altına alındığı; bu durumda mahkemeceeksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğrugörülmediğinden, davacı vekilinin temyizitirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına kararvermiştir.
ELBİSTAN1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.3.2017 gün ve E:2016/427 sayıile, bozma ilamına uyularak, yapılan yargılama, toplanandeliller ve tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; davada idari yargı yerinin görevliolması nedeniyle uyuşmazlığınçözümü için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 08.05.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye HukukMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargı dosyasınınMahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
I-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idareninsorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğuöne sürülen zararın tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacınınaracıyla seyir halindeyken kaza yapıldığı, bu kazaneticesinde oluştuğu önesürülen zararın tazminitalebiyle bakılan bu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü, haklıneden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu dolayısıyla, Elbistan 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.3.2017 gün ve E:2016/427 sayılı başvurusununreddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Elbistan 1. Asliye HukukMahkemesinin 17.3.2017 gün ve E:2016/427 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 08.05.2017 günündeÜye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT KARŞI OY 3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670, K:2015/671,E:2015/580 K:2015/592 sayılı kararlarında belirtmişolduğum düşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.08.05.2017 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy