T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 675
KARAR NO : 2017 / 269
KARAR TR : 8.5.2017
ÖZET : Davacı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, 6360 sayılı Kanun uyarınca sınırlarına dahil edilen 20 adet taşınmazın, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığınca yapılan devir/satışlarından elde edilen gelirlerin her bir taşınmazın satışının/devrinin gerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleri ile tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Çankaya BelediyeBaşkanlığı
Vekilleri : Av. Z. G. Ş., Av. A. D., Av. E. A.
Davalılar : 1-Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. N.Ç.
2-ÇankayaKaymakamlığı Çankaya TapuMüdürlüğü
Vekili : Haz.Av. M. K.
O L A Y :Davacı vekilleri dilekçelerinde; harca esas değer olarak, fazlayailişkin dava, talep ve ıslah hakları saklı kalmakkaydı ile her bir taşınmaz için şimdilik ayrıayrı 1.000,00-TL olmak üzere 322 adet taşınmaz içintoplam 822.000,00-TL miktar gösterdikten sonra; 13 ildeBüyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçeKurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 SayılıKanunun 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe girdiğini; Kanunun,İlçe Kurulması ve Sınırların Belirlenmesibaşlıklı 2. maddesi 41. bendinde “Ankara ilinde,Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurga ve Alacaatlımahallelerinin çevre yolu içinde kalan kısmı ileÇayyolu, A. Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent veYaşamkent mahalleleri, Çankaya ilçesınırlarına dâhil edilerek, Çankaya Belediyesinekatılmıştır.” hükmüne yer verildiğini;bu hüküm gereği; Yenimahalle İlçesinebağlı dava konusu, Dodurga ve Alacaatlı Mahallelerininçevreyolu içinde kalan kısmı ile Çayyolu, AhmetTaner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent, ve YaşamkentMahallelerinin 30.03.2014 tarihi itibari ile Çankaya BelediyeBaşkanlığı sınırlarına dâhil edildiğini;Yenimahalle Belediye Başkanlığınca Çankaya TapuMüdürlüğüne hitaben yazılan 03/06/2014 tarih ve4239 sayılı yazı ile “...ilçemiz sınırlarıiçerisinde olup kanun değişikliği sebebi ileÇankaya İlçesine bağlanan gayrimenkullerin BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanunun 2. Maddesinin 40. bendi gereğinceÇankaya Belediyesi adına tescillerinin yapılması…”nın talep edildiğini; 6360 Sayılı Kanunda İlçesınırları dışında kalantaşınmazların katıldıkları Belediyeye devrihususunda bir açıklama bulunmadığından, yapılacakişlemlere ilişkin Çankaya TapuMüdürlüğü ile yapılan şifahigörüşmelerde, davaya konu taşınmazların devri ileilgili her iki Belediyenin de alacağı devir edilmesine ve deviralınmasına ilişkin Belediye Meclis Kararlarına istinadendevir tescil işlemlerinin yapılabileceğinin ifade edildiğini;bunun akabinde 02.07.2014 tarih ve 2552-Ref 577473 sayılı yazılarıile “....Çankaya Tapu Müdürlüğü ileyapılan şifahi görüşmede ....tescil işleminin;Yenimahalle Belediye Meclisinin ‘söz konusu mahallelerdeki gayrimenkullerin,Çankaya Belediye Başkanlığı adına deviredilmesi’ ile ilgili kararın alınması halinde tescilişleminin yapılabileceği..” hususunun Yenimahalle BelediyeBaşkanlığına bildirildiğini; akabinde YenimahalleBelediye Meclisi tarafından 01.09.2014 tarih ve 548 sayı ile"... İlçemiz sınırları içerisinde olupkanun değişikliği ile Çankaya ve Etimesgutİlçelerine Bağlanan.... Mahallelerindeki gayrimenkullerin12.11.2012 tarihinde kabul edilen 6360 sayılı … Kanunun 2.Maddesinin 40. bendi gereğince Dodurga, Alacaatlı, Çayyolu,Ahmet Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent, YaşamkentMahalleleri Çankaya Belediyesine.... katıIdığındansöz konusu Mahallerdeki gayrimenkullerin mülkiyet kayıtlarınınÇankaya ve Etimesgut Belediyesi adına yapılabilmesiiçin ….Başkanlık makamına ve Emlak ve İstimlakMüdürlüğüne yetki verilmesine... ” karar verildiğini;Yenimahalle Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlakMüdürlüğü tarafından Belediyelerine hitabenyazılan 23.09.2014 tarih ve 6170 sayılı yazı ile“Belediyemize ait gayrimenkullerin 6360 sayılı …….Kanunun2. maddesinin 40. bendi gereğince Belediyenize devrikararlaştırılmış olduğu..”nun İdarelerinebildirildiğini; bu süreçte ÇankayaKaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün18.09.2014 tarih ve 622.02/10094 sayılı yazısı ekindeÇevre ve Şehircilik Bakanlığının 16.9.2014tarih ve 38008020-120/2217 sayılı yazısının idarelerineiletildiğini; İdarelerine yapılan bildirimin akabindeÇankaya Belediye Meclisinin 16.10.2014 tarih ve 681 sayı ile“....6360 sayılı kanunla Belediyemize bağlanan Dodurga veAlacaatlı Mahallelerinin çevre yolu içinde kalankısmı ile Çayyolu, Ahmet Taner Kışlalı,Ümit, Koru, Konutkent, Yaşamkent Mahallelerinde YenimahalleBelediyesi adına tapuda tescillitaşınmazların….Belediyemizce deviralınmasına....” karar verildiğini; alınan Mecliskararları ilgi tutularak, Belediyelerinin ilgiliMüdürlüğünce ,23.10.2014 tarih ve 3942Ref:649243sayılı yazı ile “....Dodurga ve AlacaatlıMahallelerinin çevre yolu içinde kalan kısmı ileÇayyolu, Ahmet Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent,Yaşamkent Mahallelerinde Yenimahalle Belediyesi adınakayıtlı taşınmazların .... Belediyemiz adınatescillerinin yapılarak… tapu tescil belgeleri ile tapu senetleriningiderilmesi...’’nin ilgili TapuMüdürlüğünden talep edildiğini; ÇankayaTapu Müdürlüğü nezdinde devir işlemleri ileilgili çalışmalar yürütülürken,Yenimahalle Belediye Meclisinin, 04.11.2014 tarih ve 675 sayılıkararı ile daha önce alınan 01.09.2014 tarih ve 548sayılı devir kararını iptal ederek dava konusutaşınamazların tapu devrini gerçekleştirmediğini;yaşanan bu süreç esnasında; ÇankayaKaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün24.11.2014 tarih ve Müd sayılı “...Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı Emlak ve istimlakMüdürlüğünün 13.1.2014 tarih ve 2226sayılı yazısı ile Yenimahalle Belediyesi adınakayıtlı taşınmazların 6360 sayılı yasauyarınca devrine ilişkin Meclis Kararının iptaline dairkarar fotokopisi sunulmuştur....” yazısının idarelerinetebliğ olunduğunu; Çankaya Kaymakamlığı TapuMüdürlüğüne hitaben İdarelerince, 28.11.2014tarih ve M-06-3-ÇAN-0-11459/681280 sayılı yazı ile“…Dodurga ve Alacaatlı Mahallelerinin çevre yoluiçinde kalan kısmı ile Çayyolu, Ahmet TanerKışlalı, Ümit, Koru, Konutkent, YaşamkentMahallelerinde Müdürlüğünüz sorumlulukalanında kalan ve 6360 sayılı sayılı kanunun2/42.maddesi, 5393 sayılı kanunun 14/6 ve 15/h maddeleri gereğiBelediyemiz mülkiyetine geçen taşınmazlar üzerindeYenimahalle Belediyesince üçüncü kişilereyönelik muhtemel tasarruf, işlem taleplerinin reddedilmesigerektiği ve söz konusu gayrimenkullerin Belediyemiz adına taputescillerinin yapılması...”nın talep edildiğini; bu yazıya Tapu Müdürlüğünün 10.12.2014 tarihve 61348815- 160.03787401 sayılı cevabi yazısında "...adli mahkemelerde açılıp karara bağlanmışmahkeme kararı ile tescilin sağlanması gerekmekte olduğu..”nu kendilerine bildirdiğini; akabinde; Yenimahalle Belediyesiadına kayıtlı taşınmazların, Belediyelerinedevredilmesi ile ilgili ortaya çıkanuyuşmazlığın çözümü ile ilgili 6360sayılı Kanunun 3.madde /10.bendi gereği 28.11.2014 tarih ve11458/681324 sayılı yazıları ile Ankara Valiliğiİl Mahalli İdareler Müdürlüğüne iletilenyazıları ile görüş talep edildiğini; ÇankayaKaymakamlığının 13/01/2015 tarih ve 41749803-253-121sayılı yazısı ekinde İçişleri BakanlığıMahalli İdareler Genel Müdürlüğünden alınan16.12.2014 tarih ve 25670 sayılı görüşünİdarelerine iletildiğini, söz konusu görüşeistinaden, Ankara Valiliği bünyesinde Devir, Tasfiye vePaylaştırma Komisyonu kurulduğunu; İdarelerinin 06.01.2015tarih ve M.06.3.ÇAN.0.21.00.02Ref:709023 sayılı yazılarıile “…Ankara Valiliği nezdinde kurulan Devir, Tasfiye ve PaylaştırmaKomisyonu Çalışmasını tamamlayana kadar Dodurga veAlacaatlı Mahallelerinin çevre yolu içinde kalankısmı ile Çayyolu, Ahmet Taner Kışlalı,Ümit, Koru, Konutkent, Yaşamkent MahallelerindeMüdürlüğünüz sorumluluk alanında kalantaşınmazlar üzerinde Yenimahalle Belediyesinceüçüncü tasarruf işlem taleplerinin durdurulmasıgerektiği...”ni Çankaya TapuMüdürlüğüne bildirildiğini; anılan Müdürlüğün19.02.2015 tarih ve 61348815-622.02/77774 sayılı cevabi yazı ile,Valilik komisyonu çalışmalarını tamamlanıncayakadar durdurulması taleplerinin karşılanamayacağınıkendilerine bildirildiğini; Ankara Valiliği İl Mahalliİdareler Müdürlüğünün 13/03/2015 tarih ve20653795-349-9130 sayılı yazısı ile, kurulan Devir, Tasfiyeve Paylaştırma Komisyonunun 11.3.2015 tarihli kararı ile.“… konunun Komisyonun yetki ve sorumluluğundaolmadığı” şeklinde karar verdiğini taraflarınabildirdiğini; İdare Hukukunda “yetki”nin, idareye Anayasave yasalarla tanınmış olan karar alma gücünüifade ettiğini ve idari işlemlerin en temel öğesinioluşturduğunu; yasanın açık izniolmadıkça yetkili makam veya merciinin yetki kullanamayacağını,yetki hükümlerinin sınır ve çerçevesininyasayla açıkça çizilmesinin gerektiğini vegenişletici yoruma tabi tutulamayacağını, kıyasyoluyla bir merciinin görevli ve yetkili kılınamayacağını;6360 sayılı yasada bilinçsizaçık boşluk oluştuğunu; yetkinin yasadadüzenlenmesinin zorunlu olduğunu, bu zorunluluğun, yetkili organveya makamın, dolayısıyla işlemin yetki unsuruyönünden hukuka uygun olup olmadığının tespitinede olanak sağladığını; açıklananlarışığında, açık yetki kuralıbulunmadığından ve Devir, Tasfiye ve PaylaştırmaKomisyonunun 11.03.20.15 tarihli, konunun Komisyonun yetki vesorumluluğunda olmadığına dair verdiği karar dagöz önünde bulundurularak, konusu itibari iletaşınmazın aynına ilişkin bu davayı yetkili vegörevli Ankara Asliye Hukuk Mahkemelerindeaçtıklarını; davaya konu taşınmazların;mülkiyetinin idareleri adına tescili ve satılan/ devir edilentaşınmazlardan elde edilen gelirlerin idarelerine iadesiningerektiğini; 5393 Sayılı Kanunda datanımlandığı üzere Belediyelerin asli görevinin, sınırlarıiçerisindeki sorunları çözmek, ilçehalkının ihtiyaçlarına cevap vermek ve mevcut ilçehalkına hizmet götürmek olduğunu; Belediyesınırları içerisindeki alanda verilen imtiyaz, hak veyetkilerin, belde sınırları dışındakullanılamayacağının açık olduğunu, dolayısıylabir belediyenin belde sınırları dışında mülkedinmesinin hukuki hiçbir yanının bulunmadığını;dava konusu olan (irili ufaklı yaklaşık 322 parça 1 Nisan2014 tarihi itibariyle) taşınmazların davalı YenimahalleBelediye Başkanlığı adına tapuda kayıtlı olduğunu, taşınmazların büyük çoğunluğunun,mevcut bölge halkına hizmet edecek; teknik altyapı, resmi kurum,park, sağlık, okul, dini tesis, spor alanı, BHA, SKTA,eğitim tesisi, kreş, pazar yeri, kentsel rekreasyon, köyodası vb. alanlardan oluştuğunu; ancak Yenimahalle Belediyesitarafından mevcut kanun hükümleri göz ardı edilerek,kamu yararı göz önünde bulundurulmaksızın davakonusu taşınmazların İdarelerine devriningerçekleştirilmediğini, Davalı BelediyeBaşkanlığının söz konusu alanlardaki tümtaşınmazlarının mülkiyetinin, kanun gereği (tescilsizkazanım şeklinde) Belediyelerinin mülkiyetine devretmesi gerektiğininaçık olduğunu; davalı idarenin dava konusutaşınmazlar ile kendi beldesine hizmet götürebilmesininkanunen mümkün bulunmadığını; diğertaraftan; dava konusu alanların müvekkili idareninsınırları içerisinde yer almasına rağmen,müvekkilinin, mülkiyeti kendisinde olmayan alanlara kamu hizmetlerinigötüremeyeceğini; 4721 sayılı Türk MedeniKanununun, Tescili isteme hakkı başlıklı 716. maddesinde“Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukîsebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemekhususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikinkaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetinhükmen geçirilmesini isteyebilir.” hükmününbulunduğunu; 6360 sayılı yasa gereği Belediyelerininsınırlarına dâhil olan dava konusu alanda yaşayanbelde(ilçe) halkından gelen istek ve taleplerinkarşılanabilmesi için, dava konusutaşınmazların mülkiyetinin İdareleri adınatescilinin sağlanmasının büyük önem arz ettiğini;zira, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14/b-5. , 15/h. ve yine,3402 sayılı Kadastro Kanunu 2. ve 16/A maddelerinde belediyelerinyetki ve imtiyazlarının hükmebağlandığını; dava konusu 6360 sayılı Yasakapsamında idarelerinin sınırlarına geçentaşınmazların listesi incelendiğinde;taşınmazların büyük bir kısmının kamuhizmet malı vasfında olduğunu, gerek imar uygulamasıgerekse ilgili meclis kararları ve yasal düzenlemeler gereğidavalı Belediye adına, belde halkına hizmet götürmesiamacıyla verildiğini, Davalı Belediyenin ilgili beldesınırları Belediyelerine geçtiğinden, bu alanlarailişkin görev, yetki ve imtiyaz haklarınındolayısıyla mülkiyet hakkının da Belediyelerine geçtiğini;dava konusu taşınmazların büyük birçoğunluğunun Kamu Hizmet Malı olduğugerçeği göz önüne alındığında,bu taşınmazların hizmet amaçlı kullanımatahsisli ve bedelsiz edinim olduğu açık iken; kanundakibilinçsiz ve açık boşluktan faydalanılarakdavalı Belediye adına tapu tescil kaydının devam etmesininkabulünün mümkün olmadığını, ilgilikanun maddeleri ve yüksek yargı kararları gözönüne alındığında; davaya konutaşınmazların bedelsiz olarak davalı İdaretarafından edinildiğini, Belediyelerisınırları dâhilinde bulunan kamu hizmetmallarının kamu refahı düşünülerek yinebedelsiz olarak İdareleri adına tescilinin gerektiğini; 5393sayılı yasada Belediyenin görev ve sorumluluklarınındüzenlendiğini; belediye mevzuatı uyarınca konut edindirmeninkamusal bir hizmet olduğunu, dava konusu taşınmazların birkısmının konut alanı hissesi olarak görülmesinin, bu taşınmazların kamu hizmet malı kapsamındançıkarmayacağını ve taşınmazlarınbedelsiz edinildiği gerçeğini de değiştirmeyeceğini;bu bağlamda, (dilekçede listelenen ve ada parselsayısı belirtilen 20 adet taşınmazın) satışve devir tarihleri itibari ile; haksız olarak elde edilen gelirlerininişleyecek yasal faizleri ile birlikte taraflarına iadesini talep etmezarureti doğduğunu; bu taşınmazların büyük birkısmının kamu hizmet malı vasfında (pazar yeri sportesisleri...vb) olduğunu, yasal düzenlemeler gereği davalıBelediye adına, belde halkına hizmet götürmesiamacıyla verildiğini, dolayısıyla bu alanların neözel mülkiyete, ne de satışa konu olamayacağını,devri gerçekleştirilen taşınmazların hizmetamaçlı kullanıma tahsisli ve bedelsiz edinim olduğunu, İdarelerinetapuda devri gerekirken, aksi yönde devirlerinin yapılaraksatış yapılmasının hukuken kabul edilemeyeceğini;külli halefiyetin; kanunun öngördüğü bir hukukifiil sonucu, bir malvarlığının bir bütün halindekanunun öngördüğü şekil şartlarınıngerçekleşmiş olmasına gerek olmaksızınbaşkalarına intikali olduğunu; 6360 sayılı Kanunun2/42. maddesi hükmünün, 5393 sayılı Kanunun ilgilihükümleriyle birlikte değerlendirildiğinde; müvekkiliİdarenin dava konusu alanlara ilişkin olarak davalı YenimahalleBelediye Başkanlığının kanuni külli halefi olduğunu;kaldı ki 6360 sayılı Kanun gereğince Yenimahalle BelediyeBaşkanlığına bağlı iken Müvekkili İdareilçe sınırlarına dahil edilen alanlarda; YenimahalleBelediye Başkanlığı aleyhine açılmışolan, dava konusu taşınmazlara ilişkin alınan, idari paracezası ve yıkım konulu Encümen kararlarınıniptali talepli davalar ile kamulaştırmasız el atmadankaynaklı tazminat davaları, izale-i şüyu davaları veimar kanunundan kaynaklı plan iptali davalarının birkısmının re’sen Mahkemeler tarafından, birkısmının ise davalı Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı tarafından, 6360 sayılı Kanunun2/42. maddesi hükmüne dayanarak verdiği dilekçelerakabinde İdarelerine yöneltildiğini; bu hususun dahi, 6360sayılı yasadaki bilinçsiz veaçık boşluğun davalı İdare tarafından lehedurumlarda farklı, aleyhe durumlarda farklıolmak üzere kötü niyetli yorumlanarak işlem tesisettiğinin açık bir kanıtı olduğunu; 6360sayılı yasa bir bütün halinde incelendiğinde,sınır değişikliği halinde ilgili Belediye sınırlarınadâhil olan yerlerdeki taşınmazların, sınırıgenişletilen Belediyeye devrinin amaçlandığınıngörüleceğini; bu davaya konu taşınmazlara ilişkinçekişmenin nasıl çözümleneceğinin 6360sayılı Yasa maddeleri kapsamında düzenlenmediğini, birkaçilçe belediyesinin sınırlarının değiştirilmesinekarşılık, bu değişiklikten kaynaklanacaksorunların nasıl çözümleneceğinin unutulmasının,bilinçsiz açık bir yasa boşluğu olduğunu; budurumda, taşınmazlara ilişkin çekişmeninSayın Mahkeme nezdinde kanuni külli halefiyet, hukukun genelilkeleri, Belediyelerin hizmet alanlarının sınırlarıve idare hukuku ilkeleri göz önünde bulundurularakçözümlenmesi ve taşınmazların Belediyeleriadına tesciline karar verilmesini istediklerini ifade ederek; fazlayailişkin her türlü dava, talep ve ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile; ada /parsel ve kadastro parseli olaraklisteledikleri 302 adet taşınmazın tapukayıtlarının iptal edilerek, müvekkili idare adına tescilineve öncelikle idareleri adına tapuda geçici tescil şerhikonulmasına ve davalı idarenin dava konusutaşınmazları üçüncü kişilere devrininönlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine; yineada/parsel olarak maddeler halinde listelenen 20 adet taşınmazınhaksız olarak yapılan devir/satışlarından elde edilengelirlerin her bir taşınmazın satışınındevrinin gerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasalfaizleri ile tahsiline karar verilmesi istemiyle 9.7.2015 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
Ankara1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 9.7.2015 gün ve E:2015/267, K:2015/286 sayıile, dava dilekçesini özetledikten sonra; “Dava;Taşınmaz bedellerinin tahsiline ilişkin alacakdavasıdır.
Mahkememizceyapılan incelemede dava konusu ;
Dava konusuALACAATLI Mahallesi 44472 ada 6 parsel, 43655 ada,4 parsel, YENİKENTMahallesi 42543 ada 12 parsel, 42597 ada 14 parsel, 42626 ada 1 parsel,ALACAATLI Mahallesi 60676 ada, 3 parsel, YENİ KENT Mahallesi 42517 ada 27parsel, 42621 ada 25 parsel, ALACAATLI Mahallesi 60970 ada 1 parsel, YENİKENTMahallesi 42535 ada 28 parsel, 42493 ada 28 parsel, 42624 ada 1 parsel, 42467ada 26 parsel, ALACAATLI Mahallesi 44843 ada 6 parsel, 60876 ada 3 parsel,ÇAYYOLU Mahallesi 18097 ada 3 parsel, YENİKENT Mahallesi 42626 ada14 parsel, ALACAATLI Mahallesi 44473 ada 1 parsel, 44585 ada 3 parsel, 44536,ada 1 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin davaMahkememizin 2015/255-esas-sayılı dosyasından tefrik edilerekyukarıdaki esasa kaydedilmiştir.
3533sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdareEdilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediyeveya Hususi İdarelere ait Daire ve Müesseseler Arasındakiİhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkında Kanunun 1. Maddesi"Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen dairelerve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususiidarelere aid olan daire ve müesseseler arasında çıkanihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanundayazılı tahkim usulüne göre halledilirler." aynıkanunun 4. Maddesi "Katma bütçe ile idare edilen daireler,belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinintamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire vemüesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddedeyazılı dairelerden biri arasında çıkanuyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmazailişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın aynınayönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazınbulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsadavalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birdençok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerinyüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimitarafından hakem sıfatıyla çözümlenir.(1)"hükmünü haiz olmakla somut davada, davaya hakemsıfatıyla bakılması gerektiği anlaşılmakla,davanın görev yönünden reddine dairaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-3533sayılı Yasa'nın 1 ve 4. Maddeleri uyarınca davanıngörev nedeniyle reddine,
2-Kararınkesinleşmesine müteakip süresi içinde istek olur isedosyanın hakem sıfatıyla Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'negönderilmesine…” karar vermiştir.
Bukararın kesinleşmesi ve talep üzerine, Mahkemece tefrik edilenve dava dilekçesinde ada/parsel olarak maddeler halinde listelenen 20adet taşınmazın haksız olarak yapılandevir/satışlarından elde edilen gelirlerin her birtaşınmazın satışının devriningerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriile tahsiline karar verilmesi istemine ilişkinuyuşmazlığın görülmesi kapsamında,dosyanın, Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2015/21 Hakemsayılı esasına kaydı yapılmıştır.
Davalıİdarelerin vekilleri, savunma dilekçelerinde, davada idariyargının görevli olduğunu ileri sürerek görevitirazında bulunmuşlardır.
ANKARA10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 24.5.2016 günlü 1.celsede veE:2015/21 Hakem sayı ile, davalı vekillerinin görevitirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilininolumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıyolundaki dilekçesi üzerine, dava dosyasınınörneği DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; “(…) 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6360sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi VeYirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik YapılmasınaDair Kanunun 2. maddesinin 42. fıkrasında sayılan Yenimahalleilçesine bağlı bazı mahallelerin; Çankayailçe sınırlarına dahil edilerek ÇankayaBelediyesine katılmış ancak; ilçesınırlarının değişmesi dolayısıyla birbelediyenin sınırlarından çıkarak başka birbelediyenin sınırlarına dahil edilen taşınmazmalların mülkiyeti ya da kullanımına ilişkin herhangibir düzenleme yapılmamıştır.
Dosyadakibilgi ve belgelerden; Yenimahalle ilçesi sınırlarındaiken Çankaya ilçe sınırlarına dahil edilen bahsekonu 20 taşınmazdan bir kısmının 2886 sayılıDevlet İhale Kanunu uyarınca belediye meclisi ve birkısmının ise 3194 sayılı İmar Kanununun 17.maddesi uyarınca belediye encümeni kararı ile YenimahalleBelediye Başkanlığınca şahıslarasatıldığı, Çankaya BelediyeBaşkanlığının ise bu satışlardan elde edilengelirin tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılandavayı açtığı anlaşılmaktadır.
5393sayılı Belediye Kanununun 18. maddesinin (e) bendinde;taşınmaz mal alımına ve satımına karar vermek,belediye meclisinin görev ve yetkileri arasındasayılmış; 33. maddesinin (g) bendinde, taşınmaz malsatımına ilişkin belediye meclis kararlarını uygulamakbelediye encümenin görevleri arasında yeralmıştır.
2886sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesinde belediyelerinalım ve satım işlerinin bu kanuna tabi olduğu hükmebağlanmıştır.
2577sayılı İdari yargılama Usulü Kanununun 2/1.maddesinde, İdarî işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idaridava türleri arasında sayılmıştır.
İdariyargı düzeni, hukuk devletinde, hukuka bağlı olmasıgereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğununyargısal yöntemlerle denetlenmesinin sağlanmasıamacıyla var olan yargı düzenidir. Bu yargıdüzenindeki mahkemelerde açılacak iptal davalarınınkonusu ise, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (a)bendinde, idari işlemler olarak; tam yargı davaları ise idariişlem ve eylemlerden kaynaklanan uyuşmazlık olarakgösterilmiştir.
Gerekuygulama, gerekse öğretide, idari işlemin tanımı;idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai (yürütülmesiningerekli) olması zorunludur.
Olayda da;her ne kadar bir idari işlemin iptali istenmiyorsa da; belediyetaşınmazlarının, belediye meclis ve encümenkararlarına dayalı olarak satışı nedeniyle elde edilenbedelin davacı tarafından tarafına ödenmesine kararverilmesinin istenildiği; dolayısıyla idari işlemdenkaynaklanan ve öncelikle bu idari işlemlerin yargıdenetimlerinin idari yargı yerince yapıldıktan sonra bedelinödenip ödenmeyeceği hususunda karar verilmesi gerekmekte olup;bu haliyle uyuşmazlığın görüm ve çözümününidari yargıya ait olduğu sonucunaulaşılmıştır.
Bu durumda;idari işlemlerin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan buuyuşmazlığın; tam yargı davaları kapsamındayargısal denetim yapan İdari Yargı yerlerinin görevindeolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
SONUÇ:Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncumaddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine…” karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; “(…)06/12/2012 tarihindeyürürlüğe giren 6360 sayılı On Dörtİlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçeKurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2/42. maddesindesayılan Yenimahalle ilçesine bağlı bazı mahallelerÇankaya ilçe sınırlarına dahil edilmiş,ancak, ilçe sınırlarının değişmesisebebiyle bir belediyenin sınırlarından çıkarakbaşka bir belediyenin sınırlarına dahil edilentaşınmaz malların mülkiyeti veya kullanımınailişkin bir düzenleme yapılmamıştır.
Dosyanınincelenmesinden; Yenimahalle ilçesinden Çankaya ilçesinedahil edilen 20 taşınmazdan bir kısmının 2886sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca belediye meclisikararı, bir kısmının ise 3194 sayılı İmarKanununun 17. maddesi uyarınca belediye encümeni kararı ileYenimahalle Belediye Başkanlığı tarafındanşahıslara satıldığı, bunun üzereÇankaya Belediye Başkanlığının, busatışlardan elde edilen gelirin tarafına ödenmesine kararverilmesi istemiyle Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekteolan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bilindiğigibi 5393 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin Görev veYetkileri' başlıklı 18/1.e maddesinde, taşınmaz malalımına ve satımına karar vermek belediye meclisiningörev ve yetkileri arasında sayılmış,"Encümeni Görev ve Yetkileri" başlıklı34/1.g maddesinde ise, taşınmaz mal satımına ilişkinmeclis kararlarını uygulamanın belediye encümeniningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1. maddesinde,belediyelerin alım, satım vs. işlerinin bu Kanundayazılı hükümlere göre yürütüleceğibelirtilmiştir.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” kenar başlıklı 2. maddesinde, idaridava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin, davalarolarak sayılmıştır.
Uygulama veöğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekliişlemler, idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bunagöre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesiiçin bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasınınürünü olması ve kesin ve icraî nitelikte olmasıgerekmektedir.
Dosyadakiuyuşmazlıkta da; belediye taşınmazlarının idariişlem olarak kabul edilmesi gereken belediye meclisi ve encümenkararlarına dayalı olarak satışından elde edilengelirin davacıya ödenmesine karar verilmesinin istendiği, bubakımdan dosyadaki uyuşmazlığınçözümünün, Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı tarafından kamu gücükullanılarak taşınmazların satılması şeklindegerçekleştirilen idari işlemlerden dolayıdavacının haklarının ihlal edilip edilmediğininbelirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıdaaçıklanan mevzuat hükümleri çerçevesindeidari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan;davanın görüm ve çözümü idariyargının görev alanına girmektedir.
Bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 10. Asliye HukukMahkemesinin 24/05/2016 tarih ve 2015/21 Hakem sayılı görevlilikkararının kaldırılmasına karar verilmesi …”gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 8.5.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalılardan Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine,anılan İdare ve davanın konusu itibariyle de “ada/parselolarak listelenen 20 adet taşınmazın haksız olarakyapılan devir/satışlarından elde edilen gelirlerin her birtaşınmazın satışının devriningerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriile tahsiline karar verilmesi istemine ilişkin” kısmıyönünden Danıştay Başsavcısı’nca, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıÇankaya Belediye Başkanlığı tarafından, 6360sayılı Kanun uyarınca sınırlarına dahil edilen 20adet taşınmazın davalı Yenimahalle BelediyeBaşkanlığınca haksız olarak yapılandevir/satışlarından elde edilen gelirlerin her birtaşınmazın satışının/devriningerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriile tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
06.12.2012 tarihve 28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6360 sayılı, “On Dörtİlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçeKurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un,“İlçe kurulması ve sınırlarınınbelirlenmesi” başlıklı 2. maddesinin 41. ve 42. fıkralarında,“41) Ankara ilinde, Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurgave Alacaatlı mahallelerinin çevre yolu dışında kalankısımları Şehitali Mahallesi ilebirleştirilmiştir. Şehitali, Aşağıyurtçu,Yukarıyurtçu, Ballıkuyumcu ve Fevziye mahalleleri, Etimesgutilçe sınırlarına dâhil edilerek, EtimesgutBelediyesine katılmıştır.
(42) Ankarailinde, Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurga ve Alacaatlımahallelerinin çevre yolu içinde kalan kısmı ileÇayyolu, A. Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent veYaşamkent mahalleleri, Çankaya ilçesınırlarına dâhil edilerek, Çankaya Belediyesinekatılmıştır.” hükmüne; Geçici1.Maddesinin 1.fıkrasında “(1) Bu Kanundaki devir,tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzerevali tarafından, bir vali yardımcısınınbaşkanlığında, valinin uygun göreceği kurum vekuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarınınkatılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonukurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valiningörevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.”hükmüne yer verilmiş; ilçesınırlarının değişmesi dolayısıyla birbelediyenin sınırlarından çıkarak başka birbelediyenin sınırlarına dahil edilen taşınmazmalların mülkiyeti ya da kullanımına ilişkin herhangibir düzenleme yapılmamıştır.
Davacıtarafından, 6360 Sayılı Kanununyürürlüğü tarihinden sonra, Yenimahalle BelediyeBaşkanlığınca 20 adet taşınmazın haksızolarak satışının/devriningerçekleştirildiği, bu satış veya devir nedeniyleelde edilen gelirlerin, her bir taşınmazın satış veyadevrinin gerçekleştiği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasalfaizleri ile tahsili talep edilmektedir.
Davadosyasındaki bilgi ve belgelere göre; Yenimahalle ilçesisınırlarında iken Çankaya ilçesınırlarına dahil edilen dava konusu 20 taşınmazdanbirisinin halihazırda Yenimahalle Belediyesinin mülkiyetindebulunduğu, bir tanesinin 6360 sayılı yasanınyürürlüğe girdiği tarihten öncesatıldığı, diğer taşınmazların birkısmının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunuuyarınca belediye meclisi, bir kısmının 3194sayılı İmar Kanununun 17. maddesi uyarınca belediyeencümeni kararı ile Yenimahalle BelediyeBaşkanlığınca satıldığıanlaşılmıştır.
Bu bağlamda,5393 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin Görev veYetkileri' başlıklı 18.maddesinin 1.e maddesinde, “e)Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına,tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli birtaşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmamasıhâlinde tahsisin kaldırılmasına; üçyıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılıgeçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlıaynî hak tesisine karar vermek.”; hükmüne,"Encümenin Görev ve Yetkileri" başlıklı34.maddesinin 1.g maddesinde, “g) Taşınmaz mal satımına,trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarınıuygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzerekiralanmasına karar vermek.” hükmüne yerverilmiş; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Kapsam”başlıklı 1. Maddesinde; “Genel bütçeye dahildairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare vebelediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa,mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri buKanunda yazılı hükümlere göreyürütülür.(…)” denilmiştir.
Öteyandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari davatürleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar,olarak sayılmıştır.
Uygulama veöğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekliişlemler, idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bunagöre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesiiçin bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasınınürünü olması ve kesin ve icraî nitelikte olmasıgerekmektedir.
Olayda,belediye taşınmazlarının, idari işlem olarak kabuledilmesi gereken belediye meclisi ve encümen kararlarına dayalıolarak satışından elde edilen gelirin davacıyaödenmesine karar verilmesinin istenildiği, bu bakımdanuyuşmazlığın çözümünün,Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından kamugücü kullanılarak taşınmazlarınsatılması şeklinde gerçekleştirilen idariişlemlerden dolayı davacının haklarının ihlaledilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu; bubelirlemenin ve idari işlemlerin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan bu uyuşmazlığınçözümünün ise, yukarıda açıklananmevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargınıngörev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü iledavalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekiliningörev itirazının reddine ilişkin, Ankara 10.Asliye HukukMahkemesinin 24.5.2016 gün ve E:2015/21 Hakem sayılı kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalılardan Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin, Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.5.2016 gün veE:2015/21 Hakem sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 8.5.2017gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy