T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 294
KARAR NO : 2017 / 329
KARAR TR : 08.05.2017
ÖZET: Kamu Kurumu niteliğindeki İller Bankası ile kamu personeli niteliğindeki çalışanı arasında, disiplin cezası verilmesi işleminden kaynaklanan uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : M.A.
Davalı :İller Bankası A.Ş
Vekili : Av. N.B.
O L A Y : Davacı; İllerBankası Mekânsal Planlama Dairesi BaşkanlığındaMüdür olarak görev yaparken hakkında gerçeğeaykırı belge düzenlediği iddiasıyla Banka İnsanKaynakları Yönetmeliğinin 74/1-b maddesi uyarıncakınama cezası verilmesine ilişkin 04.10.2012 tarihli işlemin;ilgili ihale kapsamında istenen belge verilirken şirketbünyesinde halen çalışan eleman sayısınındeğil son on yılda çalışan elemansayısının beyan edildiği, gerçeğeaykırı herhangi bir husus bildirilmediği, gerçeğeaykırı belge ve rapor düzenlenmesinin söz konusuolmadığı gerekçesiyle iptali için idari yargıyerinde dava açmıştır. ANKARA17.İDARE MAHKEMESİ: 28.10.2013 gün ve E:2012/1528, K:2013/1017sayılı kararıyla: “Anayasa Mahkemesinin 18.10.2012günlü, E: 2012/29, K:2012/155 sayılı kararında;İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında 6107 sayılıKanunla yeniden yapılandırılan, hukuki statüsü vepersonel yapısı değiştirilen İller Bankasında,banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılıKanuna ve diğer kanunların sözleşmeli personelhakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmelipersonel eli ile yürütüleceği kurala bağlanarakfarklı bir istihdam politikasının benimsendiği;kuruluş Kanununun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özelhukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, anonimşirket Statüsünde bir kalkınma ve yatırımbankası olan İller Bankasının, 233 sayılı Kamuİktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin 58. maddesiyle getirilen “istisna” hükmü ileanılan KHK’nin kapsamı dışındabırakıldığı; Banka, 6107 sayılı Kanundışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunuhükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özelişletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyetyürüttüğünden, özel hukuk hükümlerinebağlı tutulan bu bankanın hizmetinin, Anayasa’nın128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göreyürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerdensayılamayacağı ve personelinin de aynı maddekapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarakdeğerlendirilemeyeceği belirtilmiş, yine 6107 sayılıKanun'un 11. maddesinde, Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin,14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa vediğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ileyürütüleceği, (2) Banka personelinin hizmetealınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevdenalınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları,yükümlülükleri, unvan ve sayılarının DevletPersonel Başkanlığının görüşüüzerine Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğekonulan yönetmelik ile düzenleneceği hükümlerine yerverilmiştir. Anılankarar ile İller Bankasının özel hukuk hükümlerinetabi, tüzel kişiliği olan, anonim şirketstatüsünde kalkınma ve yatırım bankasıolduğu, 5411 sayılı Bankacılık Kanununa göreörgütlendiği, personel rejiminin de bu esaslara uygunolduğu, bankanın hizmetinin Anayasa'nın 128. maddesikapsamında genel idare esaslarına göreyürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerdensayılamayacağı, personelinin de bu maddeye göre memur ya dadiğer kamu görevlileri kapsamında olmadığıvurgulanmıştır. Davadosyasının incelenmesinden, İller Bankası ŞehircilikDaire Başkanlığı tarafındangerçekleştirilen ihalelerle ilgili Teftiş KuruluBaşkanlığınca yapılan soruşturma sonucundaihaleye teklif veren isteklilerden olan bir ortak girişim grubunun yeterlilikkriteri olarak sunduğu belgelerden olan "bünyesindesigortalı çalışan Harita Mühendisi ve HaritaTeknikeri sayısı ve çalışma süreleri" ileilgili beyan noktasında 165 kişiçalıştırdığını beyan edenGünka-Zeter Ortak Girişiminin bu beyanı belgelemesi içinyaptığı başvuruya davacının görevyaptığı birimce ve davacının da imzasınınbulunduğu bir belgeyle "beyanın doğruluğunungörülmüş olduğunun" bildirildiği, ancakmüfettişlik tarafından yapılan inceleme sırasındabahse konu sayının şirket müdürleri dâhil 30kişi olduğu gerekçesiyle İller Bankası İnsanKaynaklan Yönetmeliğinin 74/1-b maddesi uyarıncadavacının kınama cezasıylacezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesisedildiği anlaşılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin yukarıda sözü edilen kararıgöz önünde bulundurulduğunda, memur ya da diğer kamugörevlileri arasında sayılmayan İller Bankasıçalışanı olan davacı hakkında kurulanişlemden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevliolduğu” gerekçesiyle davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş, karara yapılan itiraz Ankara Bölge İdareMahkemesinin 17/09/2014 gün ve 2014/1512 E. 2014/10610 K. sayılıkararıyla reddedilmiş, kararın 18/12/2014 tarihi itibarıylakesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı bu kez benzer taleple adli yargı yerine müracaatetmiştir. ANKARA 24. İŞMAHKEMESİ: 05.02.2016 gün ve E:2016/325, K:2016/31 sayı ile“4759 sayılı kanun ile banka olarak kurulan "İLLERBANKASI" Türk Ticaret Yasası çerçevesinde 6107sayılı yasa ile anonim şirket statüsünekavuşturulmuştur. Yasal düzenleme yapılırken bankayayeni bir statü kazandırılmış ayrıcaçalışan personel yönünde de farklıstatüler oluşturulmuştur. Farklı statülerinoluşturulmuş olması, çalışanlarınişçi olduğunu göstermez. Kaldı ki Anayasa Mahkemeside kararında 657 sayılı yasa kapsamındaçalışan personelin sözleşmeli personel olankişilerden farklı statü oluşturulmasınınanayasaya aykırı olmadığını belirtmiştir.Anayasa Mahkemesi kararında çalışanlar yönündegetirilen bu statünün işçi olarak değerlendirilmesigerektiği yönünde herhangi bir tespit bulunmamaktadır.Getirilen bu statü, çalışanlar yönündeişçi veya memur olarak değerlendirmek mümkündeğildir. Mülga İller Bankası 'nın kuruluşunadair 4759 sayılı yasada mevcut personel durumunun kadrolusözleşme ile çalışmaya devam etmeleri,çalışanlar yönünde kamu personelstatüsünü ortadan kaldırmayacağı açıktır.Bu kapsamda yeni statüsü belirlenen davacı ve diğerçalışanların iş hukuku kapsamındaişçi olarak kabulü mümkün değildir. Anayasamahkemesi kararında da belirtildiği üzere getirilen yenistatü ve kamu personeli olarak değerlendirmek gerekir. Ayrıca6107 sayılı yasada açıkça belirtildiğiüzere banka hizmetinin gerektirdiği görevlerin, 657sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hükümlerine tabi olmayan,sözleşmeli personel eli ile yürütüleceği denilmeksureti ile de yeni bir statü getirilmiştir. 5521sayılı İş Mahkemeleri Yasasında, işmahkemelerinin hangi tür davalara bakacağıaçıkça düzenlenmiştir. Yasa ile belirlenengörev sınırlarının dışınaçıkılması mümkün değildir. Yukarıdada belirtildiği üzere, davalı iş yerindeçalışan personel yönünde getirilen yenistatünün işçi olarak değerlendirilmesimümkün değildir. Anayasa Mahkemesinin kararında da buyönde bir değerlendirme bulunmadığı, sadece idareninkamu da çalışanlar yönünde yeni bir statügetirebileceği belirttiğinden statü hukukundan kaynaklanandavalara bakma görevinin idari yargıda olduğu”görüşüyle 6100 sayılı HMK nın 114/1-bmaddesine göre “ Yargı Yolunun Caiz Olmaması”nedeniyle HMK 115 maddesi gereğince davanın usulden reddine kararvermiş, davacı kararı temyiz etmiştir. Yargıtay22. Hukuk Dairesi: 10.10.2016 gün ve E:2016/27247, K:2016/23099sayılı kararında; “…2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un Temyiz incelemesi yapan yargı mercilerininUyuşmazlık Mahkemesine başvurmaları başlıklı20. maddesinde, daha önce Uyuşmazlık Mahkemesi’nceyargı mercii belirtilmemiş olan bir davada temyiz incelemesi yapanyüksek mahkemenin, davanın, davaya bakan mahkemenin görevidışında olduğu kanısına varırsa,incelediği karan bozma yerine incelemeyi erteleyerek yargı merciininbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya kararverebileceğinin hükme bağlandığıanlaşılmaktadır. Somut olayda,İller Bankası Mekânsal Planlama DairesiBaşkanlığında Müdür olarak görev yapandavacı hakkında Banka İnsan KaynaklarıYönetmeliğinin 74/1 -b maddesi uyarınca kınama cezasıverilmesine ilişkin 04.10.2012 tarihli işlemin iptali istemiyleaçılan davada; Anayasa Mahkemesinin 18.10.2012 tarih ve E:2012/29,K:2012/155 sayılı kararı göz önündebulundurulduğunda, memur ya da diğer kamu görevlileriarasında sayılmayan İller Bankasıçalışanı olan davacı hakkında kurulanişlemden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyledavanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine, ilişkin olarak Ankara 17. İdare Mahkemesi'nceverilen 28/10/2013 tarihli ve 2012/1528 esas, 2013/1017 karar sayılıkararının davacının itirazı üzerine Ankara Bölgeİdare Mahkemesi 1. Kurulu tarafından 17/09/2014 tarih 2014/1512 esas2014/10610 sayılı kararı ile itirazların onanmasınaüzerine davacı tarafça somut davanınaçıldığı, yerel mahkemece,Uyuşmazlığın çözümününİdari Yargının görevine girmesi nedeniyle 6100sayılı Kanun'un 114/1-b maddesine göre “Yargı yolununcaiz olmaması” sebebiyle 6100 sayılı Kanun'un 115. maddesigereğince davanın usulden reddine karar verildiğianlaşılmıştır. 6107Sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun’un 11. maddesinin 1. fıkrasına göre, Bankahizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14.7.1965 tarihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabiolmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür. Anayasa’nın123. maddesinin birinci fıkrasına göre İdare, kuruluşve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.128. maddesinin birinci fıkrasına göre ise, Devletin kamuiktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişileriningenel idare esaslarına göre yürütmekleyükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslive sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlilerieliyle görülür. 6107 sayılı Kanunla kurulmuş olan İller BankasıA.Ş.’nin, ilgili kanunda yer alan düzenlemeler nazaraalındığında İdareninbütünlüğü içinde yer aldığıgörülmektedir. Davaya konu işlemin dayanağı olanyönetmelik, yukarıda bahsedildiği üzere İdareninbütünlüğü içinde yer alan davalıtarafından yürürlüğe konulmuş olup, bankapersoneli ile ilgilidir. Söz konusu Yönetmelik hükümleriuyarınca, işçi statüsünde bulunmayan, kanunlaayrı bir kamu personeli statüsü verilen davacı hakkındadüzenlenen işlemin iptaline ilişkin davada iş hukukuhükümlerinin uygulanmasının mümkünolmadığı, bu durumda, 2247 sayılı Kanunhükümleri uyarınca görevli yargı yolunun belirlenmesiamacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasıgerektiği anlaşılmakla 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişiHakkında Kanun’un 20. maddesi uyarınca, görevli yargıyolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına” karar vererek dosyayı Mahkememizegöndermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’ nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’ un katılımlarıyla yapılan 8.5.2017günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğincedosya üzerinde yapılan incelemeye göre, Yargıtay 22. HukukDairesi'nce anılan Yasa'nın 20. Maddesi uyarınca başvurudabulunulduğu anlaşılmış ise de; anılan 20. maddede“yüksek mahkeme, davanın davaya bakan mahkemenin görevidışında olduğu kanısına varırsa, incelediğikararı bozacak yerde” ibaresiyle yerel mahkeme tarafındanişin esasına girildiği durumlarda kararın görevnedeniyle usulden bozulması yerine doğrudan yüksek mahkemetarafından Mahkememize başvurulma hali düzenlenmiştir. Oysayerel mahkeme işin esasına girmeyerek “görevsizlik”nedeniyle usulden ret kararı vermiştir. Başvuru kararındakigerekçeye göre mahal mahkemesince verilen “görevsizlik” kararına Yargıtay 22. Hukuk Dairesince iştirak edildiği vebozma kararı verilmeyeceği, bu sebeple 2247 sayılıYasanın 20. maddesindeki koşullarınoluşmadığı anlaşılmaktadır. Ancakkararın onanması durumunda bu kez 2247 sayılı Yasanın14. maddesi gereği davanın taraflarının Mahkememize başvurmahaklarının doğduğu ve usul ekonomisi nazara alınarak, songörevsizlik kararını veren mahkemece idari yargıdosyasının da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiğianlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’ nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, İller Bankasındagörev yapan davacının yürütülen disiplinsoruşturması sonunda hakkında verilen “kınama”cezasının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 129/3 maddesi:“Disiplin kararları yargı denetimi dışındabırakılamaz” 01.02.1983 tarih ve 17946 sayılı ResmiGazete’ de yayımlanan İller Bankası DisiplinYönetmeliğinin 20/7 maddesi: “Aylıktan kesme, kademeilerlemesinin durdurulması ve memurluktan çıkarmacezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir” 04.01.2013 tarih ve 28518 sayılı ResmiGazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girenİller Bankası Anonim Şirketi İnsan KaynaklarıYönetmeliği’ nin 89 ncu maddesi: “Disiplin amirleritarafından verilen uyarma, kınama ve ücretten kesmecezalarına karşı Disiplin Kuruluna, yıllık ücretartışından yararlandırılmama cezasınakarşı Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilebilir.İşten çıkarma cezalarına karşıdoğrudan idari yargı yoluna başvurulabilir” Hükümleriniiçermektedir. Benzer birolaya ilişkin olarak Danıştay İdari Dava DaireleriKurulunun 24.11.2016 gün ve E:2014/4005, K.2016/3115 sayılıkararında; “Anayasa Mahkemesi'nin 18/10/2012 günlü,E:2012/29, K:2012/155 sayılı kararında; 6107 sayılıKanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk TicaretKanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özelişletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyetyürüttüğünden özel hukuk hükümlerinetabi olan iller Bankası’nın verdiği hizmetin,Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarınagöre yürütülmesi gereken asli ve sürekligörevlerden sayılamayacağı ve personelinin de aynımadde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarakdeğerlendirilemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, 6107sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanunun incelenmesinden; özel hukuk hükümlerine tâbiolarak, anonim şirket statüsünde kurulan İller BankasıAnonim Şirketi’nin, Bayındırlık ve İskanBakanlığı ile ilişkilendirildiği; Bankanınortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğu,sermayesinin, 9.000.000.000 (dokuz milyar) Türk Lirası olarak Kanunlabelirlendiği, bu sermayenin Bakanlar Kurulu kararı ile beş katınakadar artırılabileceği ve sermaye tavanınaulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine, 5779sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere GenelBütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunagöre her ay Maliye Bakanlığı ve iller Bankasıncadağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamıüzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecekmiktarların, Bankanın vergi ve diğer yasalyükümlülükler düşüldükten sonrakiyıllık safi karından yüzde otuz oranındaayrılacak payın ve diğer mevzuat hükümleri ile Bankasermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeyeeklenmek üzere yapılacak her türlü yardım vebağışların ekleneceği, dolayısıylasermayesinin ve gelirlerinin kamu gelirlerinden sağlandığı;Bankanın amacının, il özel idareleri, belediyeler vebağlı kuruluşları ile bunların üye olduklarımahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacınıkarşılamak, bu idarelerin sınırları içindeyaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerine ilişkinprojeler geliştirmek, bu idarelere danışmanlık hizmetivermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üst yapıişlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve hertürlü kalkınma ve yatırımbankacılığı işlevlerini yerine getirmek olduğu;genel müdürünün, Bakanın teklifi üzerineBaşbakan tarafından atandığı, genel kurulunun, ilözel idarelerini temsil etmek üzere il genel meclisi üyeleriarasından seçilecek yirmi kişi, belediyeleri temsil etmeküzere belediye başkanları arasından her bir ili temsilenseçilecek birer kişi ile içişleri, Maliye,Bayındırlık ve İskan Bakanlıkları ile HazineMüsteşarlığını temsil etmek üzeregörevlendirilecek birer kişiden oluştuğu, yönetim vedenetim kurullarının ise ağırlıklı olarak merkeziidare tarafından oluşturulduğu; Banka hizmetlerinin gerektirdiğigörevlerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na vediğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ileyürütüldüğü; Kanun ile yönetim kuruluna,idareye özgü bir düzenleyici tasarruf türü olanyönetmelik çıkarma yetkisi tanındığı;Banka’nın, vadesi gelmiş kredi ve diğer alacaklarınıortak idare paylarından tahsil etme yetkisinin bulunduğugörülmektedir. Bu nedenle,örgütsel yapısı kamu ihtiyaçlarınınkarşılanması amacıyla oluşturulan ve buörgütsel yapının organları da yine ilgili kamuidarelerinde görevli kamu görevlileri tarafındanoluşturulan Banka’nın sahip olduğu yukarıdabelirtilen yetki ve ayrıcalıklar da dikkatealındığında, özel bir banka niteliğindeolmadığı, kamu tüzel kişiliği özelliğitaşıdığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda,kamu kurumu niteliğindeki İller Bankası ile kamu personeliniteliğindeki personeli arasında, idarenin tek taraflı olarakkullandığı kamu gücüne dayanarak tesis ettiğiidari işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklara karşı açılandavanın görüm ve çözümü görevi idariyargı yerine ait bulunmaktadır” sonucunavarıldığı anlaşılmaktadır. Gerekyukarıda alıntılanan Anayasa ve yönetmelikhükümleri ve gerekse Anayasa Mahkemesi ile Danıştayİdari Dava Daireleri Kurulunun emsal kararları birliktedeğerlendirildiğinde, kamu kurumu niteliğindeki İllerBankası ile kamu personeli niteliğindeki davacı arasında,idarenin tek taraflı olarak kullandığı kamugücüne dayanarak tesis ettiği idari işlemlerden kaynaklananuyuşmazlığa karşı açılan davanıngörüm ve çözümü görevinin idari yargıyerine ait olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Yargıtay22. Hukuk Dairesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 17.İdareMahkemesinin 28.10.2013 gün ve E:2012/1528, K:2013/1017 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay22. Hukuk Dairesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 17.İdareMahkemesinin 28.10.2013 gün ve E:2012/1528, K:2013/1017 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 08.05.2017gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy