T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/307
KARAR NO : 2017/336
KARAR TR : 08.05.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. Ü.Ö.
Davalı : Samsun Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av.N.A.G.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; müvekkili şirkete sigortalı 55EM 197 plakalı aracın, dava dışı İ.A.’insevk ve idaresinde iken Araştırma Hastanesinin alt kısmındaGebi Caddesinin devamı olan yol üzerinde bulunan kumyığınının üzerine çıkmak suretiyleyaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini, 8.12.2012 tarihli trafik kazası tespittutanağına göre kazanın oluşumunda, yolun yapımve onarımından sorumlu kurumun, gerekli önlemleri almadançalışma yaptığı için tamamen kusurluolduğunun tespit edildiğini, dava konusu kazanın meydanageldiği yolun bakım ve onarımından sorumlu kurumun tespitibakımından Samsun İlkadım BelediyeBaşkanlığına taraflarınca bilgi sorulduğunu,İlkadım Belediyesinin cevabi yazısında, dava konusu trafikkazasının meydana geldiği Gebi Caddesinin yolgenişliğinin, imar planında 25 m. olduğundan yolunbakım ve sorumluluğunun davalı BüyükşehirBelediye Başkanlığına ait olduğunu belirttiğini,gerekli önlemleri almadan çalışma yapandavalının meydana gelen kazadan sorumlu olduğunu, asli ve tamkusurlu olduğunun trafik kazası tespit tutanağı ile sabitolduğunu, sigortalının uğramış olduğu6.764,24 TL lik zararı, müvekkili şirket tarafından27/12/2012 tarihinde ödendiğini, müvekkili şirketingirişimlerine rağmen davalının 6.764,24 TL yiödemediğini ileri sürerek 27/12/2012 tarihinden itibaren ticari(avans) faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
Samsun 3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 8.5.2014gün ve E:2013/233, K:2014/203 sayı ile, davanın kısmenkabulü ile 5.081,97 TL nin 11.1.2013 tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıyaverilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar vermiş, bu karar davalıidare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 17.Hukuk Dairesi: 21.10.2014gün ve E:2014/17219, K:2014/13947 sayı ile, görev kurallarıkamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden(re’sen) dikkate alınması gerektiği, o halde mahkemece,adli yargının yargı yolu bakımından görevsizbulunması nedeniyle dava dilekçesinin görevsizlik nedeniylereddine karar verilmesi gerekirken hüküm kurulmasınındoğru görülmediği gerekçesiyle hükmünbozulmasına karar vermiştir.
SAMSUN 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.3.2015 gün ve E:2015/44, K:2015/45 sayı ile, bozma kararınauyarak, davanın hizmet kusuru nedenine dayalı tazminat davasıniteliğinde olduğu ve hizmet kusurundan kaynaklanan zararlaryönünden idare aleyhine tam yargı davasının idariyargı yerinde açılması gerektiğigerekçesiyle, davanın yargı yolu bakımından usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kezaynı istem ile idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Samsun 2.İdare Mahkemesi:20.5.2016 gün ve E:2015/1027, K:2016/725 sayı ile, davanınkısmen kabulü ile 5.073.18 TL nin adli yargı yerinde ilk davaaçma tarihi olan 8.4.2013 tarihinden itibaren işletilecek yasalfaiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine,davacının fazlaya ilişkin tazminat talebinin reddine kararvermiş, bu karara davalı idare vekilince itiraz edilmiştir.
Samsun Bölge İdareMahkemesi 3.İdari Dava Dairesi: 17.11.2016 gün ve E:2016/316,K:2016/250 sayı ile, adli, idari ve askeri yargı kollarıarasındaki görev uyuşmazlıklarınıçözmekle görevli Anayasal kurum olan UyuşmazlıkMahkemesinin 2918 sayılı Yasanın 110.maddesininyürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihinden itibarenbenzer uyuşmazlıklarda istikrarlı olarak verdiği kararlarda,adli yargının görevli olduğuna işaret edildiği;diğer yandan, bakılan davanın ilk önce adli yargımerciinde açıldığı, anılan yargı yeriningörevsizlik kararı üzerine Samsun 2.İdare Mahkemesindeaçıldığı görülmekte olup, İdareMahkemesince yeniden verilecek kararda davanın görevyönünden reddedilmesiyle birlikte, 2247 sayılı Kanun’un19.maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerektiğigerekçesiyle itiraz isteminin kabulüne, Samsun 2.İdareMahkemesi Hakimliğince verilen 20.05.2016 gün ve E:2015/1027,K:2016/725 sayılı kararın bozulmasına, dosyasınınyeniden bir karar verilmek üzere Samsun 2.İdare Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
SAMSUN 2.İDARE MAHKEMESİ:27.3.2017 gün ve E:2017/80 sayı ile, bozma kararına uyarak, davakonusu uyuşmazlığın 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminatdavası olduğu, anılan Kanunun 110. maddesi uyarıncadavanın görüm ve çözümünde adli yargımercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle adliyargının görev alanına giren davanın 2577sayılı Yasa’nın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarıncagörev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 08.05.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
I-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyensigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğiniilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemekolduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, buKanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarındada bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;Şirkete sigortalı vasıtanın geçirdiği trafikkazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olayneticesinde vasıtada maddi hasarın meydana geldiği; tespitedilen hasar bedelinin sigortalı vasıta sahibine ödendiği,olayın meydana gelişinde davalı idarenin yol kusurunun tespitedildiği, meydana gelen hasar nedeniyle sigortalısına tazminatödeyen şirketin kusur nispetine göre avans faiziyle birliktedavalıdan tahsili istemiyle davanın açılmışolduğu anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu dolayısıyla, Samsun 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Samsun 3.Asliye HukukMahkemesince verilen 17.3.2015 gün ve E:2015/44, K:2015/45sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Samsun 3.Asliye HukukMahkemesince verilen 17.3.2015 gün ve E:2015/44, K:2015/45sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,08.05.2017 gününde Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
KARŞI OY
3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.08.05.2017
ÜYE
SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy