T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 254
KARAR NO : 2017 / 298
KARAR TR : 8.5.2017
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, fiilen çalıştığı günler karşılığı kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :F.B.
Vekili :Av.İ. E.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili :Av. E.G.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin davalıBakanlık bünyesindeki Trabzon Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde 1988-2011 tarihleri arasında hizmetakdi ile kadrosuz mevsimlik işçi statüsünde ustaöğretici olarak çalıştığını,belirtilen tarihler arasında sigortasının ödendiğini,tatil dönemlerinde usta öğreticilerin sigortasıödenmediğinden müvekkilinin dışarıdan sigortaprimi ödeyerek emekli olduğunu, SGK’dan emekli olmasınarağmen fiilen çalışmış olduğu günleriçin kıdem tazminatı alamadığını ifadeederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 3.000,00 TL kıdem tazminatının, iştenayrılarak emekli olduğu tarihten itibaren mevduata uygulanan enyüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle 12.2.2015tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davacıvekili 7.8.2015 havale tarihli dilekçesi ile, bilirkişi raporuuyarınca davasını 4.077,90 TL değerinde artırarakıslah etmiştir.
Trabzon 1.İş Mahkemesi: 31.12.2015 gün ve E:2015/93, K:2015/510 sayıile, davanın kabulü ile, brüt 7.077,90 TL kıdemtazminatı alacağının dava tarihinden itibaren bankalarcamevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili iledavacıya ödenmesine karar vermiş; bu karar davalı vekilincetemyiz edilmiştir.
Yargıtay7. Hukuk Dairesi: 6.6.2016 gün ve E:2016/9375, K:2016/12243 sayı ile,olayda, davacının Milli Eğitim Bakanlığıbünyesinde Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündedışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, ücretlerinin 657 Sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89.maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği; davacının sosyal güvenlik hukukuyönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamındagösterilmesinin iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermeyeceği; 657sayılı Yasa’nın 89. maddesinde belirtilen statüiçinde ve Valilik veya Kaymakamlık onayı ilegörevlendirildiği; davacı ile davalı idare arasındaiş sözleşmesi bulunmadığı, statü hukukunatabi olduğunun kabulü gerekeceği; aradaki hukuki ilişkininiş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemeyeceğigerekçesiyle, bu hukuki olguya göre uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğu sonucunavarıldığından hükmün bozulmasına kararvermiştir.
TRABZON 1.İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2016 gün ve E:2016/495, K:2016/321sayı ile, Yargıtay bozma ilamına uyarak,“(…)Davacının 657 sayılı yasanın 89.maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik veya Kaymakamlıkonayı ile görevlendirildiği, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, statü hukukuna tabiolduğu, işçi işveren ilişkisibulunmadığı, bu nedenle davanın idari yargıdaçözümlenmesi gerektiğinden "yargı yolunun caizolmaması" nedeniyle davanın usulden reddine ilişkinaşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;
1)Yargıyolu caiz olmadığından davanın usuldenREDDİNE…” karar vermiş, bu karar temyizedilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı somut olay nedeniyle, 1.000,00TL kıdemtazminatının ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
TRABZONİDARE MAHKEMESİ; 28.2.2017 gün ve E:2017/240 sayı ile, 506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun, 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun, 4857sayılı İş Kanununun ve 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanununun bazı hükümlerine yer verdikten sonra;“ (…) Davacının, 506 sayılı Yasayürürlükte iken mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatınıniş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda,davacı tarafından talep edilen kıdem tazminatınailişkin uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevine girmeyen ve Trabzon 1.İşMahkemesince görevsizlik verilen bu davada görevli mahkemeninbelirlenmesi için dava dosyasının 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir kararverilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 8.5.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Trabzon Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde usta öğretici olarak görevyaparken emekli olan davacı tarafından, 1988-2011 tarihleriarasında fiilen çalıştığı günlerkarşılığı kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile biriş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğubelirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın da konusunuoluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521 sayılı İş MahkemeleriKanunu’nun 1. maddesinde, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevliolarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılarveya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardandoğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalarao yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır.
Fiili ve hukuki imkânsızlıklar dolayısıylaiş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığıhallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesibulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının 1988-2011yılları arasında Trabzon Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalıştığı; davanın, fiilençalışmış olduğu günler içinkıdem tazminatının ödenmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, 506 sayılı Yasayürürlükte iken mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Trabzon İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Trabzon 1. İş Mahkemesince verilen 29.12.2016gün ve E:2016/495, K:2016/321 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Trabzon İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Trabzon 1. İş Mahkemesince verilen 29.12.2016gün ve E:2016/495, K:2016/321 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 8.5.2017 gününde Üye BirgülKURT’un KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy