T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2017 / 195 KARAR NO : 2017 / 248 KARAR TR : 10.04.2017 ÖZET :Hazine arazisi üzerinde davacı şirket lehine resmi senetle tesis edilen irtifak (tahsis) bedeli artışının fahiş olduğu ileri sürülerek yeniden belirlenmesi ve fazla tahsil edilen bedelin iadesi istemine ilişkin davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : H. TuristikYatırım ve Ticaret AŞ. Vekili : Av. R. N.T. Davalı : BodrumKaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü Vekili : Av. S. B. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Muğla İli, Bodrumİlçesi, Çiftlik Köyü, Yalıdağ Mevkiindebulunan ve mülkiyeti Hazineye ait 2464, 2465, 2466, 2467, 2468 ve 2469numaralı parseller üzerinde davacı lehine tesis edilen irtifakhakkı nedeniyle 19. yıl irtifak bedelleri dikkate alınarak 24.yıl için tahsil edilen 557.945,00 TL irtifak bedeli işlemininiptali ile söz konusu bedelin yasal faiziyle birlikte tahsiliistemi ileidari yargı yerinde dava açmıştır. MUĞLA 2. İDARE MAHKEMESİ;29.01.2015 gün ve E:2015/55, K:2015/114 sayılı kararıyla,“2576 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin l' ncifıkrasında; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevinegiren davalar ile Danıştay da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarhariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarve kanunlarla verilen diğer işleriçözümleyeceği hükmebağlanmıştır. Bilindiği gibi, Devletinhüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarınalım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayriayni hak tesisi ve taşıma vs. işlerinin konusuna göre 2886sayılı Devlet İhale Kanunu, 2634 sayılı TurizmiTeşvik Kanunu gibi kanunlarda belirtilen hükümlere göreyürütüleceği düzenlenmiştir. Anılan mevzuathükümlerine genel olarak bakıldığında, bukanunlar kapsamına giren işlerin görülmesi içinyapılan ihalelerde ve/veya tahsislerde ihale/tahsis kararınınkesinleşmesine kadar olan dönem içinde idarece tesis olunacakişlemlerin, anılan Kanunlarca düzenlenmiş olmasıkarşısında, idari yargının denetimine tabiolduğu, ihale kararının ve/veya tahsis kararınınkesinleşmesinden sonra müteahhit- yüklenici ile idarearasında akdedilen sözleşme ve bu sözleşmehükümlerinin uygulanması ile ilgili işlemlerin ise,anılan mevzuat hükümlerince düzenlenmeyip, özel hukukalanını ilgilendirmesi karşısında, adliyargının denetiminde olduğu anlaşılmaktadır. Olayda; davacı ile davalıidare arasında resmi senetle imzalanan tahsis sözleşmesiuyarınca sözleşmenin 24. Yılı içinöngörülen (28/11/2014-27/11/2015 dönemi için ödenen)irtifak (tahsis) bedelinin, sözleşmenin 19. Yılı emsalalınarak hesaplandığı, bu hesaplamanın fahişolduğu ileri sürülerek iptali ve tazmini isteminden kaynaklananuyuşmazlığın sözleşmenin uygulanmasınailişkin olması nedeniyle adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği açık olduğundanuyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesigerekmektedir. Nitekim Danıştay OnuncuDairesinin 29/12/2009 tarih ve E:2006/1759,K:2009/11034 sayılıkararı, 14/12/1994 tarih ve H: 1994/2906, K: 1994/6499 sayılıkararı ile Danıştay Onüçüncü Dairesinin23/11/2010 tarih ve E: 2010/2787, K:2010/7956 sayılı kararı dabu yöndedir. Açıklanan nedenlerle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine” karar vermiş, itiraz edilmeyen karar06/04/2015 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı vekili aynıtaleple bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. BODRUM 3. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 14.12.2016 gün ve E:2015/334, K:2016/648 sayılıkararıyla; “2577 sayılı Yasanın 2. Maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı açılan iptal davaları; idariişlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış, idari yargının idari eylem veişlemlerinin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır. İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri iptal edilenler tarafından açılan iptaldavalarının idari dava türlerinden biri olduğu, idarehukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukuku alanındakamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı iradeaçıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemleri,hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlemkimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özelyasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabibulunmaktadır. 2577 sayılı Yasanın 34/1.Maddesinde "İmar, kamulaştırma, yıkım,işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarlailgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı hertürlü haklara ve kamu mallarına ilişkin idari davalardayetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idaremahkemesidir." hükmü yer almıştır. Mahkememizce yapılandeğerlendirme sonucunda; Somut olayda davacı şirkettarafından T.C Bodrum Kaymakamlığı Milli EmlakMüdürlüğünün 12/11/2014 tarihli yazısındaki19. Yıl dönemi irtifak bedeli esas alınarak fahiş olarakhesaplanan ve tahsil olunan 24. Yıl dönemi irtifak hakkıbedelinin tespiti ile fazla bedelin ödeme tarihindenitibaren işlemiş yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilitalep edilmekte olup, özel hukuk alanını ilgilendiren biruyuşmazlık bulunmadığı, idarece kamu gücünedayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan irtifak bedelineilişkin uyuşmazlığın çözümündeidari yargının görevli olduğu” gerekçesiyledavanın yargı yolu nedeniyle reddine, davaya bakacak yargımerciinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Birgül KURT,Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 10.4.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacı şirket ile davalı hazine arasında 28/11/1991tarihinde düzenlenen resmi senetle belirlenen irtifak hakkı bedelinderesmi senette belirtilenin üzerinde fahiş miktarda artışyapıldığı iddiası ile bedel tespiti ve fazlaödenen bedelin iadesi istemiyle açılmıştır. Konuyla ilgilimevzuatın tetkikinde; 2644sayılı Tapu Kanununun 26 ncı maddesi;“ Mülkiyete, mülkiyetin gayrı ayni haklara vemüşterek bir arzın hissedarları veya birbirinemuttasıl gayrimenkullerin sahipleri arasında bunlardan birinin veyabir kaçının o gayrimenkul üzerinde mevcut veya inşaedilecek binanın, muayyen bir katından veya dairesinden yahutmüstakilen istimale elverişli bir bölümündenmünhasıran istifadesini temin gayesiyle Medeni Kanunun 753üncü maddesi hükümlerine göre irtifak hakkıtesisine veya tesisi vadine mütedair resmi senetler tapu sicilmüdürü veya tapu sicil görevlileri tarafından tanzimedilir”… 4721sayılı Türk Medeni Kanununun 827 nci maddesi; “Üst hakkının içerik vekapsamıyla ilgili olarak resmî senette yer alan, özellikleyapının konumuna, şekline, niteliğine, boyutlarına,özgülenme amacına ve üzerinde yapı bulunmayan alandanfaydalanmaya ilişkin sözleşme kayıtları herkesiçin bağlayıcıdır” Tapu Sicil Tüzüğünün 21 nci maddesi; “Sözleşmedüzenlenmesi gereken işlemlerde resmî senetdüzenlenir” … Hükümlerinihâvidir. Resmi senet, resmi bir memur tarafındanhazırlanarak taraflar huzurunda imzalanan ve resmi memurca mühürve imza ile onaylanan bir sözleşmedir. Tapu Sicil Müdürlüklerindedüzenlenen resmi senet ise, gayrimenkul mülkiyetinin vemülkiyetten başka ayni hakların kurulması ve devriiçin tapu sicil müdürlüğündeki bir memurtarafından düzenlenip, taraflar ve gerekiyorsa tanıklartarafından imzalanan, müdürce imza ve mühür ile tasdikedilen resmi bir akittir. Buna göre satış, bağış,trampa, kat mülkiyeti, irtifak hakkı tesisi, ipotek vb. gibikaynağını Türk Medeni Kanunu, Borçlar Kanunu ve KatMülkiyeti Kanunu gibi mevzuattan alan işlemler resmi senetdüzenlenerek gerçekleştirilmektedir. İşlem yapantaraflardan birinin idare olması sözleşmenin özel hukuksözleşmesi niteliğini değiştirmemektedir. Dava dosyasınınincelenmesinden; Muğla İli, Bodrum İlçesi, ÇiftlikKöyü, Yalıdağ Mevkiinde bulunan ve mülkiyeti hazineyeait 2464 ila 2469 arası 7 adet parsel üzerinde üst hakkışeklinde davacı lehine resmi senetle tesis edilensözleşmenin, 24. yılı için öngörülen557.945,00 TLirtifak (tahsis) bedelinin fahiş olduğu ilerisürülerek yeniden belirlenmesi ve fazla tahsil edilen bedelin tazminiisteminden kaynaklanan uyuşmazlığın giderilmesi içinsöz konusu davanın açıldığıanlaşılmıştır. Bu durum karşısında, tahsis bedelininidarenin taraf olduğu özel hukuk sözleşmesihükümlerine aykırı olarak ve fahiş miktardabelirlendiği ileri sürülerek, sözleşmehükümleri uyarınca irtifak bedelinin tespiti ile fazla tahsiledilen bedelin iadesine ilişkin davanın özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekeceği açıktır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, Bodrum 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 14.12.2016 gün ve E:2015/334 K:2016/648sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.12.2016 gün veE:2015/334 K:2016/648 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 10.4.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Birgül KURT Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy