T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 206
KARAR NO : 2017 / 254
KARAR TR : 10.04.2017
ÖZET : 2942 sayılı Yasanın 12. maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamındaki taşınmaz için tazminat istemine ilişkin davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.H.B.
Vekili : Av. E.K.
Davalı :Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
O L A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Şanlıurfaİli, Birecik ilçesi, Keskince Köyü Bozyer Mevkiindeki tapulamadışı taşınmazın ile üzerinde bulunan ev,sulama havuzu ve ağaçların kamulaştırma nedeniyleekonomik değeri kalmadığından 2942 sayılıyasanın 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamında taşınmaz veağaçlar için 1.000,00 TL tazminatın dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiliile müvekkiline ödenmesine, yargılama ve vekâletücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talepve dava ederek, adli yargı yerinde dava açmıştır.
BİRECİKASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.10.2015 gün ve E:2014/805, K:2015/675sayı ile “Dava, 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun 12. maddesine dayanan baraj için yapılankamulaştırma sonucu çevrenin sosyal, ekonomik ve yerleşmedüzeninin bozulması nedeniyle, taşınmazdan ekonomik vesosyal yönden yararlanma olanağı kalmadığıiddiasına dayanan taşınmaz bedelinin tahsili istemineilişkindir.
Dosyadabulunan kanıt ve belgelerden; Dava konusu taşınmaza fiilen elatılmamakla birlikte, taşınmazın Fırat nehrimücavir alanında kaldığıanlaşılmıştır.
11.06.2013tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılıyasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6.maddesinde yapılan değişiklik ile “Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmaksuretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufukısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03/05/1985 tarihli3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabilir. Bu madde hükümleri kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir.
Öteyandan Anayasa Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün 2013/93 Esas, 2013/101Karar sayılı ilamında da; “Kamulaştırmasızel atmadan söz edilebilmesi için taşınmazzilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilenkamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerektiği; imarkısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğininmalikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin,ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruzkaldığı, bu nedenle imar kısıtlamalarındankaynaklanan tazminat davalarının idari yargıdaaçılabileceği” kabul edilmiştir.
Tüm dosyakapsamı ve toplanan deliller itibariyle; dava konusutaşınmazın Fırat nehri kıyısı mücaviralanında kalmakla birlikte taşınmaza davalı idaretarafından fiilen el atılma gerçekleşmediğindenöte yandan kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminatdavasının idari yargıda açılması gerektiği”gerekçesiyle davanın yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle usulden reddine karar vermiş, karar taraflarca temyizedilmeksizin 29/01/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ŞANLIURFA2. İDARE MAHKEMESİ: 10.03.2017 gün ve E:2016/305sayı ile “Dosyanınincelenmesinden; Şanlıurfa İli, Birecik İlçesi,Keskince Köyü, Bozyer Mevkiinde bulunan tapulama dışıarazi üzerinde yer alan ev, sulama havuzu ve ağaçların,Birecik Barajı ve HES nedeniyle söz konusu araziye ulaşımve yerleşim imkanının kalmadığı ve çevretarlalarında kamulaştırılması nedeniyle ekonomikdeğerini yitirdiğinden bahisle, 2942 sayılı kanununun 12.Maddesi uyarınca mücavir alan kamulaştırması kapsamındakamulaştırılarak, 1.000 TL kamulaştırma bedelinin, ilkdava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiliistemiyle ilk olarak Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi'ne davaaçıldığı, anılan mahkemenin 12/10/2015 tarih veE:2014/805, K:2015/675 sayılı kararı ile yargı yoluyönünden Görevsizlik Kararı verildiği, görevsizlikkararının 29/01/2016 tarihinde kesinleştiği, bununüzerine dava konusu işlemin iptali istemiyle İdari YargıUsulü Kanununun 9. Maddesi uyarınca 12/02/2016 tarihinde Mahkememizdeaçılan davada; tescil harici yerlerden olan arazi üzerindekidavacıya ait ev, sulama havuzu ve ağaçların 2942sayılı Kanunun 12. Maddesi kapsamındakamulaştırılması ve 1.000 TL kamulaştırmabedelinin ödenmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
2942sayılı Kamulaştırma kanununun 12. Maddesinde, "Barajinşası için yapılan kamulaştırmalar sonundakamulaştırma sahasına mücavir taşınmaz mallar,çevrenin sosyal, ekonomik veya yerleşme düzenininbozulması, ekonomik veya sosyal yöndenyararlanılmasının mümkün olmaması hallerinde,sahiplerinin yazılı başvurusu üzerinekamulaştırmaya tabi tutulur. Bu hususları düzenleyenyönetmelik, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca;İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Tarım veOrman, Köyişleri ve Kooperatifler bakanlıklarınıngörüşü de alınmak suretiyle hazırlanır. Buyönetmelik, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren bir yıl içerisinde Bakanlar Kumlu kararıylayürürlüğe konulur ve Resmi Gazete ‘deyayımlanır. Bu suretle kamulaştırılan mücavirtaşınmaz mallar hakkında 22 ve 23 üncü maddelerhükmü uygulanmaz. İdare, bu taşınmaz mallarüzerinde imar mevzuatı hükümlerini de gözönünde tutarak dilediği gibi tasarrufta bulunabilir vegerektiğinde Hazineye bedelsiz olarak devredebilir." hükmüyer almaktadır.
6.8.1985 tarihve 18834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren, Baraj İnşaatıİçin Yapılan KamulaştırmalardaKamulaştırma Sahasına Mücavir Taşınmaz MallarınKamulaştırılması Hakkında Yönetmelik ilesözkonusu kamulaştırma işlemlerin ne şekildeyürütüleceği açıklanmıştır.
2942sayılı kanunun 12. Maddesinin son fıkrasında ise, "Bumaddenin uygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar adliyargıda çözümlenir." hükmüne yerverilmiştir.
Olaydadavacının, davaya konu ettiği hususlara ilişkin olarakgerek adli yargıda açtığı davadaki talepleri,gerekse de mahkememize sunduğu dava dilekçesindeki talepleribirlikte değerlendirildiğinde, davacının temel talebinin,2942 sayılı kanunun 12.maddesi kapsamında;kamulaştırma sahasına mücavir taşınmazmallarının, Birecik Barajı ve HES nedeniyle söz konusuaraziye ulaşım ve yerleşim imkânınınkalmadığı ve çevre tarlalarındakamulaştırılması nedeniyle ekonomik değeriniyitirdiğinden bahisle kamulaştırılması vekamulaştırma bedelinin ödenmesi olduğu, 2942sayılı kanununun 12. Maddesinin son fıkrasında ise bumaddenin uygulanmasından doğacak anlaşmazlıkların adliyargıda çözümleneceğinin hüküm altınaalındığının görülmesi karşısında,2942 sayılı kanununun 12. Maddesi kapsamında bulunan hukukiihtilafın çözüm yerinin Adli Yargı olduğusonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle davanınadli yargının görev alanına girdiğini belirterek, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesihükümleri uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar vermiş, dosya Mahkememizegönderilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Birgül KURT, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 10.4.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının Birecik Barajı ve HESgölalanı kıyısındaki taşınmazınınadı geçen baraj ve HES inşaatı nedeniyle ekonomikdeğeri kalmadığından, 2942 sayılı yasanın12. maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırmasıkapsamında taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır.
2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun "Kısmen kamulaştırma"başlıklı 12. maddesinin altıncıfıkrasında," Baraj inşası için yapılankamulaştırmalar sonunda kamulaştırma sahasınamücavir taşınmaz mallar, çevrenin sosyal, ekonomik veyayerleşme düzeninin bozulması, ekonomik veya sosyal yöndenyararlanılmasının mümkün olmaması hallerinde, sahiplerininyazılı başvurusu üzerine kamulaştırmaya tabitutulur” aynı maddenin son fıkrasında "Bu maddeninuygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar adli yargıdaçözümlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Birecik AsliyeHukuk Mahkemesinin kararında değinilen 11.06.2013 tarihindeyürürlüğe giren 6487 sayılı yasanın 21.maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesindeyapılan değişikliğin 20/08/2016 tarih ve 6745sayılı Yasanın 34. maddesi ile yürürlüktenkaldırıldığı, söz konusu madde ile 2942sayılı Yasanın 41 nci maddesinden sonra gelen ek madde 1’de yapılan düzenlemede “tasarrufu hukukenkısıtlanan” ibaresinin eklendiği “ilgilikanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan”ibaresine ise yer verilmediği görülmüştür. Davakonusu taşınmazın uygulama imar planı ila umumi hizmeteveya resmi kuruma ayrıldığına dair bir iddia ve savunma dabulunmamaktadır. Bu sebeplerle görevuyuşmazlığının 2942 sayılı Yasanın 12nci maddesi göz önünde tutularak giderilmesi gerekmektedir.
Davadosyalarının incelenmesinden, yapımı tamamlanan BirecikBarajı ve HES göl alanına mücavir davacıya aittaşınmazın ekonomik değerini yitirdiğini,taşınmaza fiilen ulaşma imkânıkalmadığı ileri sürülerek taşınmazdeğerinin 2942 sayılı Yasa 12 nci maddesi ve mücavir alanmevzuatı gereğince idareden tahsilinin dava konusu edildiğianlaşılmaktadır. Olayda 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 6 ncı maddesinin sonfıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevli olduğutartışmasızdır.
Açıklanan nedenlerle, Şanlıurfa2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Birecik AsliyeHukuk Mahkemesinin 12.10.2015 gün ve E:2014/805, K:2015/675sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bunedenle Şanlıurfa 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Birecik Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.10.2015 gün veE:2014/805, K:2015/675 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 10.04.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Birgül
KURT
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy