T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 111
KARAR NO : 2017 / 210
KARAR TR : 10.4.2017
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde ek ders karşılığı usta öğretici olarak çalışmakta iken emekli olan davacının, kıdem tazminatı, ücretli izin alacağı, eksik ödenen ücret ile net ilave tediye alacağı olarak belirtilen miktarın ödenmesi istemiyle açtığı davanın; taleplerinin İş Kanunundan kaynaklandığı gözetildiğinde, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M. E.
Vekili : Av. T. T.
Davalılar : 1- Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı (Devredilen Emekli Sandığı)
Vekilleri :Av. S.K., Av.Y. E. B.
2-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekilleri :Hazine Av. Y.Ü., Av.Ü.İ.
O L A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin,ilki 1982 yılında başlamak üzere her yıl 9-10 ayperiyotlarla süren dönemler halinde Çankaya Halk EğitimMerkezi tarafından açılan kurslarda "ustaöğretici" olarakçalıştığını, 1994-1999 yıllarıarasında görevlendirilmediğini, 27.10.2000 tarihinden itibarenbu kez Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın EğitimKurumlan Yönetmeliğinin 55.maddesine göre açılankurslarda "usta öğretici" olarakgörevlendirildiğini, bu tarihten sonra haftanın 5 günüher bir kurs için 20 saat olmak üzere iki kursta toplam 40 saatsüre ile çalıştığını,müvekkilinin çalıştığı süre boyunca 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/d maddesi uyarınca"işçi" sıfatıylaçalıştığını, zira Milli Eğitim BakanlığıKuramlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ileGörevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler HakkındaYönetmeliğin 5.maddesinde 657 sayılı maddenin 4.maddesineatıf yapıldığını, müvekkilinin 657sayılı yasanın 4/a, 4/b veya 4/c kapsamınagirmediğini, bu nedenlerle müvekkili İle davalı MilliEğitim Bakanlığı arasında hizmet aktininolduğunu, aksi yönde hüküm kurulacaksa nasıl biristihdam biçiminin olduğunun ve "asli ve sürekli kamuhizmetlerini ifa ile görevlendirme" şeklinde bir istihdam sözkonusuysa almaya hak kazandığı emekli ikramiyesinin tespitigerektiğini, müvekkiline iş yerinin tatil olduğu cumartesive pazar günlerinde, resmi-dini tatil günlerinde, yarı yıltatillerinde ücret ödemesi yapılmadığını, bunedenle bunların eksik ödenen ücret olarak taraflarıncatalep edildiğini, 4772 sayılı Kanunun 1.maddesi gereğiödenmesi gereken ilave tediye ücretinin ödenmediğini, fiiliçalışma süresi 15 tam yılı aşanmüvekkilinin 160 günü aşkın yıllıkücretli izin alacağı olduğu halde bu izinlerininkullandırılmadığını, müvekkilinin 01.06.2011tarihine kadar çalıştığını,emekliliğe hak kazanmış olması nedeniylesözleşmesinin müvekkilince sona erdirildiğini ancak aradangeçen zamana rağmen kıdem tazminatınınödenmediğini ifade ederek; fazlaya İlişkinhakları saklı kalmak kaydıyla; 12.000,00 TL eksik ödenenücret alacağı, 12.000,00 TL ilave tediye alacağı,500,00 TL ücret izin alacağı, 500,00 TL kıdemtazminatı alacağı olmak üzere toplam 25.000,00 TLalacağın, kıdem tazminatı için akdin emekliliklesona erdiği tarihten itibaren en yüksek banka mevduat faizi, eksiködenen ücret için dava tarihinden itibaren en yüksekbanka mevduat faizi, ilave tediye ve ücretli izin alacaklarıiçin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle hesaplanması vedavalıdan tahsili istemiyle 10.2.2012 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 9.İŞ MAHKEMESİ:18.12.2013 gün ve E:2012/169 K:2013/1222sayı ile, dava ve cevap dilekçelerinin özetlerine yerverdikten sonra, aynen; “Davacının talebinin önceliklemahkemenin görev alanı içerisinde kalıpkalmadığının tartışılmasıgerekmektedir. Alınan bilirkişi raporu her ne kadar aksi kanaattegörüş bildirmiş olsa da; dava dilekçesi iledavacı tarafın da kabul ettiği gibi, 657 sayılıyasanın 89. maddesindeki “Her derecedeki eğitim veöğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (AskeriAkademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda vebenzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesibulunmaması halinde öğretmenlere, öğretimüyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklaraücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak derssaatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri vediğer hususlarla ilgili Bakanlığın teklifi ve BakanlarKurulunun kararı ile tespit olunur” hükmü kapsamanda kalanpersonel durumundadır.
Anılanyasanın 176.maddesinde; “ Bu Kanunun 89 uncu maddesine görekendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başınagündüz öğretimi için 140, örgün veyaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaztatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonrabaşlayan öğretim faaliyetleri için 150 göstergerakamının bu Kanuna göre belirlenen aylıkkatsayısı ile çarpımından oluşan miktarüzerinden ek ders ücreti ödenir.
Buücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerineğitim ve öğretim gördüğü kurumlardagörevli öğretmen ve yöneticiler ile buöğrencilere yönelik olarak açılan özelsınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevliöğretmenlere % 25 fazlasıyla ödenir.
Bu maddekapsamında ücretle ders vermek üzereyükseköğretim kurumlarından görevlendirilen öğretimelemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göreek ders ücreti ödenir.
Konferansücreti her yıl bütçe kanunlarındagösterilir.” Hükmünü içermektedir.
Yargıtay9. Hukuk Dairesinin ilkesel kararlarında, 657 sayılıyasanın 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulu kararnamesidoğrultusunda ve sınavla işe alınan halk eğitimmerkezi kurs öğretmeninin işçiolmadığını kabul edilmiştir (Yargıtay 9.HD.14.2.2000 gün 1999/19571 E, 2000/1395 K). Yine, çıraklıkeğitim merkezinde görev alan usta öğretici için aynısonuca varılmıştır (Yargıtay 9. HD.28.4.2003 gün2002/23990 E, 2003/7205 K.).
Neticeitibarıyla yukarıda belirtilen 657 sayılı yasanın 89ve 176. maddeleri ve Yargıtayın usta öğreticiler konusundaverdiği ilkesel kararlar bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda,davacının statü hukukuna tabi olduğu,uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu sonuç ve kanaati ile yargı yolunun caizolmadığına dair aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanınyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/b ve 115/2 maddelerigereğince usulden REDDİNE(…)” karar vermiş; temyizedilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesince, 7.4.2014 gün veE:2014/5897, K:2014/7088 sayı ile, yargılama giderleriyönünden düzeltilerek onanan; karar düzeltme istemi de,aynı Dairece, 26.1.2016 gün ve E:2015/32454, K:2016/2016 sayıile reddedilen karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı somut olay nedeniyle bu kez, müvekkilinin MilliEğitim Bakanlığı nezdinde "ustaöğretici" olarak istihdam edilmesinin "657 sayılıDevlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle, memur,sözleşmeli personel, geçici personel kapsamındabulunmadığı" yolunda hukuki değerlendirmesi ileMahkemenin Görevsizliğine; Ankara 9. İş Mahkemesi'nceverilen karar da dikkate alınarak 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine; müvekkilinin,davalı Bakanlıktaçalıştırılmasının "statü hukukukapsamında olduğunun takdir edilmesi halinde haklı olduğuve ödenmeyen alacaklarının neler ve ne miktarda olduğununtam olarak tespiti ile fazlasını isteme hakları saklıtutularak toplam 44.204,45 TL alacağının faizleri ile birliktedavalıdan alınarak davacıya verilmesine; ödettirilecekalacaklarına, ilk dava tarihi olan 10/02/2012 tarihinden itibaren faizyürütülmesine; fazlaya ilişkin ve başkaca talephaklarının saklı tutulmasına karar verilmesi istemiyle7.3.2016 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA18.İDARE MAHKEMESİ; 28.12.2016 gün ve E:2016/1111 sayı ile,davacının, 506 sayılı Yasa yürürlükte ikenmahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatınıniş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı;bu durumda, davacı tarafından talep edilen kıdemtazminatına ilişkin uyuşmazlığın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğugerekçesi ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, işin incelemesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Birgül KURT, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 10.4.2017günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargı, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Çankaya HalkEğitim Merkezi Müdürlüğünde ek derskarşılığı usta öğretici olarakçalışmakta iken 15.06.2011 tarihinde emekli olandavacının vekili tarafından, çalışılan günlerkarşılığında kıdem tazminatı, ücretliizin alacağı, eksik ödenen ücret ile net ilave tediye alacağıolarak belirtilen miktarın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanununun1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile biriş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışmaşartları ve çalışma ortamına ilişkin hakve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521 sayılı İş MahkemeleriKanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılarveya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardandoğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalarao yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır.
Fiili ve hukuki imkânsızlıklar dolayısıylaiş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığıhallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesibulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosyakapsamında yapılan incelemede; davacının 1982-2000yılları arasında Çankaya Halk Eğitim Merkezinde ustaöğretici olarak, 2000-2011 yılları arasında daaynı merkezde Milli Eğitim Bakanlığı YaygınEğitim Kurumlan Yönetmeliği'nin 55. Maddesi hükmünegöre açılan kurslarda hizmet akdi ile kadrosuz mevsimlikişçi statüsünde usta öğretici olarakçalıştığı, emekli olması sonrasındakıdem tazminatı alamadığından bahisle; çalışılangünler karşılığında kıdem tazminatı,ücretli izin alacağı, eksik ödenen ücret ile net ilavetediye alacağının ödenmesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
Davacının, 506 sayılı Yasayürürlükte iken mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının vediğer alacaklarının İş Kanunundan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Ankara 9. İş Mahkemesinin 18.12.2013gün ve E:2012/169 K:2013/1222 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 9. İş Mahkemesinin 18.12.2013 gün ve E:2012/169K:2013/1222 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 10.4.2017 gününde Üye Birgül KURT’unKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Birgül
KURT
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy