T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/126
KARAR NO : 2017/214
KARAR TR : 10.04.2017
ÖZET : Konut Kredi Sözleşmesinin feshi üzerine, asker kişi olan davacı tarafından yapılan fazla ödemelerin tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı :A.K. Vekili :Av. D.G. Davalı : OrduYardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü Vekili :Av. N.D. O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde özetle, müvekkilinin ordupersoneli olup, konut kredisi kullandığını, sonrasındakredinin kapatıldığını, faize yeniden faiz işletildiğini,aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipyapıldığı halde ipoteğin paraya çevrilmesiyoluna gidilmediğini, ödemelerin düzenliyapıldığını ancak davalı kurumca haksız vefazla yapılan kesinti miktarının belirlenerek fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik1.000,00 TL nin tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.9.2015 gün ve E:2015/311,K:2015/325 sayı ile, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kimlerin,hangi işlem türlerine karşı dava açabileceği1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 ncimaddesinde tahdidi olarak sayıldığı; 20 ncimaddenin 1’nci fıkrasına göre; “Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca,tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemelerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartıaranmaz.” 20 nci maddenin 2nci fıkrasına göre ise; “BuKanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay veya askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlardır.” denildiği; Davacınınasker sayılan kişilerden olduğu ve bu sıfatı nedeniyledavalı kurumdan tahsis edilmekte olan kredi hakkınıkullandığı, ancak daha sonra yapılan tahsilatlarınfazla olduğu iddiası ile alacak talebinde bulunduğuanlaşıldığından; uyuşmazlığınniteliği ve açıklanan yasa hükümlerikarşısında kuruluş yasası uyarınca askerkişilere hizmet sunmak üzere kurulan ve kamu tüzelkişiliği bulunan davalı aleyhine kamu yasalarıuyarınca alınmış karar ve yapılan işlemlernedeniyle açılmış bulunan davaya bakmakla AskeriYüksek İdare Mahkemesi görevli olduğundan yargı yolubakımından mahkemelerinin görevsizliği nedeni iledavanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kezaynı istemle AskeriYüksek İdare Mahkemesinde dava açmıştır. AskeriYüksek İdare Mahkemesi 3.Daire Başkanlığı: 14.1.2016gün ve E:2016/12, K:2016/52 sayı ile, Anayasanın 157, 1602sayılı Kanun’un 20. maddelerinden söz ederek, AYİM deaçılan iptal davalarının konusunu teşkil edenişlemlerin idari alanda tesis edilen ve idari nitelikte işlemlerolması gerektiği, dava açık bir şekilde uygulananbir sözleşmenin hükümlerinin yanlışuygulanmasından kaynaklanan fazla ödemelerin geri istendiği biralacak davası şeklinde olup, bu haliyle idari yargıyla vegiderek askeri idari yargı ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığıdavaya bakma görevinin adli yargıda olduğu kanısı ilegörevsizlik kararı verilerek, davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara davacı vekilincekarar düzeltme isteminde bulunulmuştur. ASKERIYÜKSEK İDARE MAHKEMESI 3.DAİRE BAŞKANLIĞI:18.5.2016 gün ve E:2016/901, K:2016/858 sayı ile, önceliklebelirtmek gerekir ki davanın açıldığı esnada daaynı konumdaki bilgiler olup, kararın bu hususlar gözetilerekverildiği, kararın düzeltilmesi dilekçesinde ayrıcabelirtilen yeni herhangi bir husus olmadığı, davacıtarafça belirtilen kararın konusu ile görevsizlik kararıverilen iş bu karar arasında, benzerlik bulunmasına rağmenher iki kararın aynı nitelikte olmadığı, bukararın gerekçesi evvelce verilen görevsizlikkararının ikinci sahifesinde tafsilatlı olarak belirtilmişolup, bu durumda kararın düzeltilmesi gereken herhangi bir hukukaaykırılık bulunmadığından karar düzeltmetalebinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili, AskeriYüksek İdare Mahkemesi ve Adli Yargı tarafındanverilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunuöne sürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Birgül KURT, Yüksel DOĞAN ve AbdurrahmanBEŞİROĞLU’nun katılımlarıyla yapılan10.04.2017 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve askeriyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli ve askeri yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde askeri idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile AYİMSavcısı Aydın SEVİŞ’indavada askeri idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, KonutKredi Sözleşmesinin feshi üzerine, asker kişi olandavacı tarafından yapılan fazla ödemelerin tespiti ilefazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00TL’nın yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi istemiyleaçılmıştır. Dosyanınincelenmesinden, OYAK üyesi olan davacı borçlarınınolması ve aylığına haciz gelmesi nedeniyle oluşan paraihtiyacını gidermek amacıyla birtanıdığının vasıtasıyla OYAK konut kredisikullanmak için görmediği bir evi satınaldığı ve bu nedenle krediyi kullandığı; evingerçek sahibinin duruma muttali olması üzerine öncekisahip tarafından Ödemiş 1 ’inci Asliye Hukuk Mahkemesindetapu iptal ve tescil davası açıldığı, bu durumuöğrenen Kurumun, sözleşmedeki hükümlergereğince kredi sözleşmesini feshettiği vealacağı muaccel hale getirerek takibe başladığı,2013 yılında başlayan ödemelerin 2015 yılındafaizi ile birlikte alınarak borcun kapandığı; borcunbitmesini takiben bazı ödemelerin fazladanyapıldığı, sözleşmedeki kesintilerin fazlaolduğu vs. gibi nedenlerle Kurum’a başvurulmuş bilahareyukarıda belirtilen tazminat istemiyle işbu davanınaçıldığı anlaşılmıştır. Anayasanın157.maddesinde Askeri Yüksek İdare mahkemesinin askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu, ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartınınaranmayacağı belirtilmiş, 20.7.1972 günlü ve 1602sayılı Yasanın 25.12.1981 günlü ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynıhüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesininbir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin "askerkişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkinbulunması" şartlarının birlikte bulunmasıgerekmektedir. 1602sayılı Yasanın değişik 20. maddesinde TürkSilahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden"askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işleminaskeri nitelikte olduğu kabul edilmelidir, işlem, askeri olmayan birmakam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın askeri Yüksek İdare mahkemesinde görülmesigerekmektedir. Bunagöre, işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği kuşkusuz isede; dava konusu işlemin hukuki niteliğinin saptanabilmesibakımından öncelikle davalı Kurum ile ilgili yasaldüzenlemenin incelenmesi gerekli bulunmaktadır. 30 Mart 1327tarihli Nizamname ile askeri İkraz Sandığı kurulmuş; 1Mart 1961 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 205sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanununun Geçici 1.maddesiyle anılan Nizamname yürürlüktenkaldırılarak, adı geçen Sandığınmevcutları ile alacak ve borçları Ordu YardımlaşmaKurumuna devrolunmuştur. 1961Anayasasının 112.maddesinde bir kamu tüzel kişiliğiolarak belirtilen Ordu Yardımlaşma Kurumu, Türk SilahlıKuvvetleri mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıylaMilli Savunma Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş;kuruluşuna ilişkin 205 sayılı Yasanın 1. maddesinde,Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idaribakımdan muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkülolduğuna işaret edilmiştir. AnılanYasanın 20.maddesinde Kurum tarafından üyelerine: 1- Emeklilikyardımı, 2-Maluliyet yardımı,3-Ölümyardımı,4- (4148 sayılı Yasa ile değişik) KonutEdindirme Yardımı yapılacağı ve ayrıca, emekliliksistemine girenlere emekli maaşı bağlanacağıbelirtilmiş; "Kurumun mevcutlarının işletilmesi vekurumun yapacağı hizmetler" başlıklı 33.maddede,Kurumun sosyal yardım amacının gerçekleştirilmesiniteminen mevcutların işletilmesi ve nemalandırılmasıiçin iktisadi ve ticari faaliyetlerde bulunmak üzere icraorganı olan Yönetim Kurulu yetkili kılınmış ve bumaddenin (f), (g), (h). fıkralarında; - Kurumun daimi üyelerinemesken inşaatı için gayrimenkul ipoteğikarşılığında 20 seneye kadar vadeli ve faizli kredileraçmak, - Kurumun daimi üyelerine veya bunlarınkuracakları kooperatiflere ait arsalar üzerinde meskenler inşaetmek ve bunları peşin veya ipotekkarşılığında 20 seneye kadar vade ve faizli taksitlekendilerine satmak, - (26.6.1996 tarih ve 4148 sayılı Yasa iledeğişik) Daimi üyeleri mesken sahibi yapmak amacıyla, KonutÖn Biriktirim Fonu Kurmak, arsalar almak ve bu arsalar üzerindemeskenler inşa etmek veya bu amaçla satın alacağıgayrimenkulleri, peşin veya ipotek karşılığında20 seneye kadar vade ve faizli taksitle kendilerine satmak, Kurumunyapacağı hizmetler arasında sayılmıştır. TürkSilahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli tüm askeripersonelin zorunlu üyeliğine dayanan Kurumun gelirleri,mevcutların işletilmesinden elde edilecek gelirler vebağışlar ile üyelerin maaşlarından yapılankesintilerden oluşmakta; 35. madde ile, Kurumun kimi gelir ve muameleleriGelir, Gider, Veraset ve İntikal Vergileri ile Kurumlar Vergisi ve DamgaResminden muaf tutulmaktadır. Ayrıca 37. maddede "Kurumun herçeşit malları ile gelir ve alacakları, Devletmalları hak ve rüçhanlığını haizdir.Bunlara karşı suç işleyenler, Devlet mallarınakarşı suç işleyenler gibi takibata tabi tutulurlar."hükmüne yer verilmektedir. Yasakoyucunun, Anayasaya uygun olmak koşulu ile, kamusalihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangibir alanı yasal statü içine alarak bir kamu hizmeti tesisetmesi olanaklıdır. Nitekim, yasakoyucu tarafından, Türk Silahlı Kuvvetlerimensuplarının diğer Devlet memurları gibi yararlanmaktaoldukları Emekli Sandığı Kanunu ile sağlanan olanaklaryeterli bulunmayarak, T.C. Emekli Sandığınınyardımlarını tamamlayıcı bir şekilde veüyelerin kendi mali olanaklarıyla dayanışmaları ve busuretle gelecek endişesinden kurtularak maddi ve manevi huzura kavuşmalarınısağlamak amacıyla Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunuyürürlüğe konulmuş olup, bu amacıngerçekleştirilmesinde Kurumu kamusal hak ve yetkilerle donatanYasanın, idare hukuku ilkelerine dayanan bir düzenleme olduğuaçıktır. Gerekteşkilat yapısı ve organlarının oluşumu vegerekse Yasa ile verilen kamusal yetkiler, usul ve ayrıcalıklargöz önüne alındığında OYAK'nun bir"kamu kurumu" olduğunda, görevi ve hizmet verdiğikonuların "kamusal" amaçtaşıdığında kuşkuya yer bulunmamaktadır. Diğertaraftan, üyelerin Kurumla olan ilişikleri yönünden hukukidurum incelendiğinde, üyeliğin yasa ile zorunlukılınması ve Kurumun da sadece üyeleri için Yasadabelli edilen sosyal yardımları sağlamak ve kamusal niteliklihizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olmasıkarşısında, bu ilişkinin idare hukuku ilişkisiolduğu açıktır. Her ne kadar;1. maddede "Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerinetabi" olduğuna işaret edilmekteyse de; bu hüküm ileyasa koyucu tarafından, mevcutların işletilmesi venemalandırılması için iktisadi ve ticari alandagösterilecek faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıylaOYAK'nun üçüncü kişilerle arasında olan butür faaliyetleri yönünden özel hukuk hükümlerinetabi kılındığının anlaşılmasıgerekmekte olup, bu hususun, OYAK'nun "kamu kurumu" niteliğineengel teşkil etmeyeceği doğal olduğu gibi, buhükümden hareketle, bu Yasada düzenlenen ve idare hukukuilişkisi niteliği taşıyan "Üye-Kurum"ilişkisinin de özel hukuk hükümlerine tabiolacağı sonucuna ulaşmak olanaksızdır. Kamutüzel kişiliğe sahip olan OYAK tarafından,yapacağı hizmetler arasında sayılan üyelerine konutkredisi verilmesine ilişkin olarak Kuruluş Yasasınınyukarıda sözü edilen 33. maddesinin (f), (g), (h).Fıkralarında öngörülen ilkeler doğrultusundahazırlanan Kurum Konut Kredisi Yönetmeliğiyürürlüğe konulmuş olup; adı geçenYönetmelik hükümleri, konut kredisi sözleşmesinde yeralan genel ilkelere kaynak teşkil etmektedir. Olayda, Kurumtarafından Konut Kredisi Yönetmeliğine göre, davacıyakonut edinmesi amacıyla, koşulları önceden belirlenmişolan Konut Kredisi Sözleşmesinin, davacının bukoşulları kabul ederek talepte bulunması sonucu taraflararasında akdedilmiş olması nedeniyle, ortada özel hukukhükümlerine tabi sözleşmeden doğan hukuki birilişki olduğu kabul edilebilir ise de; sözleşmedekiuygulama usul ve esaslarını belirleyen Genel Kurul Kararlarının,Kuruma Yasa,Yönetmelik ve Yönerge ile tanınan kamusal yetkilere dayalı olarak ve idariusul ve esaslara göre re'sen ve tekyanlı biçimde tesisedilmiş olması ve bu nedenle de sözleşmedenayrılabilir, kesin ve icrai nitelik taşımasıkarşısında, konut kredisinden kaynaklanan ihtilafın idaribir işlem olduğu açıktır. Yukarıdan beri belirtilentüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; gerek OYAK'nuntüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu olması gerek ilişkisinin idare hukuku kurallarına görebelirlenmesi ve gerekse OYAK'nun kuruluş amacı olarak belirlenenhizmetleri yerine getirdiği sırada karar ve yürütmeorganlarınca, kamu gücüne dayanılmak suretiyle re'sen vetek yanlı olarak tesis edilen işlemlerin idari niteliktaşıdığının açık bulunmasıkarşısında, davanın görüm veçözümünün idari yargının görevinegirdiği kuşkusuzdur. Öte yandan OYAK'nun TürkSilahlı Kuvvetleri mensuplarına yasa gereğisağladığı sosyal yardım ve hizmetlerin askeri hizmetlebirlikte yürüyen ve ona bitişik nitelikte olduğu gözönüne alındığında dava konusu işlemin bulunduğunun kabulü gerekmekte;bu duruma göre de, olayda, 1602 sayılı Yasanın 20.maddesinde öngörülen ve koşullarının birliktegerçekleştiği anlaşıldığından,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesigörevli bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesinceverilen 14.1.2016 gün ve E:2016/12, K:2016/52 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle AskeriYüksek İdare Mahkemesi 3. Dairesince verilen 14.1.2016 gün veE:2016/12, K:2016/52 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 10.04.2017 gününde Üye Birgül KURT’unKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Birgül KURT Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Yüksel DOĞAN Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Abdurrahman BEŞİROĞLU . ESAS NO :2017/126 KARAR NO :2017/214 KARŞI OY OYAKüyesi olan davacının, OYAK konut kredisialdığı, sözleşmedeki hükümler gereğincesözleşmenin feshi nedeniyle muaccel hale gelen alacağın,yapılan takip sonucu kendisinden tahsili sonrasında, fazladantahsilat yapıldığından bahisle, 10000.- TL’nin OrduYardımlaşma Kurumundan tahsili istemiyle adli yargı yerindeaçılan davada; davanın görüm veçözümü görevinin Askeri Yüksek İdareMahkemesi olduğu gerekçesiyle verilen görev ret kararınınkesinleştiği; AskeriYüksek İdare Mahkemesinde aynı istemle açılandavada ise davanın görüm veçözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine kararı verildiği ve bu kararında kesinleşmesi üzerne, davacı tarafından olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvurulduğu anlaşılmaktadır. OYAK konut kredisi sözleşmesinin feshi nedeniyle muaccel halegelen alacağın, ipoteğin paraya çevrilmesiyoluyla tahsili sonrasında; fazladan tahsilatyapıldığından bahisle açılan alacakdavasının; özel hukuk hükümleriçerçevesinde çözümlenmesi gerektiğinden;uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenle; uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün adli yargıyayerine ait bulunduğu oyu ile davanın çözümündeAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğu, AskeriYüksek İdare Mahkemesi 3. Dairesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması yolunda verilen kararakatılmıyorum. Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy