T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 717
KARAR NO : 2017 /151
KARAR TR : 13.3.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen tek taraflı trafik kazası nedeniyle uğranılan maddi zararın davalı idarece tazmin edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : B. K.
Vekili : Av. H.K.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.Ç.I.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkiline ait olan vesürücülüğünü M. O.’ınyaptığı 65 … 616 plakalı aracın, 29.09.2013 tarihinde Yüksekova’dan Başkale ilçesinedoğru gelirken, Van- Hakkâri karayolunun, Ekecek KöyüÖrmetaş Mezrası (Başkale) yakınlarında tektaraflı trafik kazası meydana geldiğini; kazanınmeydana geldiği yer ve zamanda yol çalışmasıyapıldığını, herhangi bir uyarı levhası dabulunmadığını; araç seyir halinde iken yolun anidenbozulmaya başladığını, sürücünün hâkimiyetini kaybettiğini, aracın takla attığını, araçta yer alansürücü ile yolcu Ayhan Orak’ın hayati tehlikegeçirdiklerini; gerek Başkale CumhuriyetBaşsavcılığınca yürütülen 2013/1000soruşturma nolu dosyada yer alan ifadeler, gerekse de kaza tespittutanağına göre, kazanın meydana gelmesinde, yolun asfaltzeminden stabilize zemine geçişi ve yolçalışmasıyla ilgili herhangi bir işaretleme yapmayandavalı kurumun tam kusurunun bulunduğunu ifade ederek; fazlayailişkin talep dava ve sair hakları saklı kalmak kaydıyla, 7.500,00-TLtazminatın 29.09.2013 tarihinden itibaren hesaplanacak ticaritemerrüt (avans faiz oranı) faizleriyle beraber davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle 21.01.2014 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
BAŞKALEASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 8.5.2014 gün ve E: 2014/10, K: 2014/275sayı ile, “(…) İncelenen dosya kapsamı ve toplanandeliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;
Dava “madditazminat (davacının aracında meydana gelen hasarıntazminine ilişkin)” davasıdır.
Devletin kamuhizmetlerine ilişkin görevleri dolayısıylayaptığı idari eylemleri sırasında trafikkazalarına neden olması mümkündür. Örneğin,karayollarının hatalı olarak yapılması, trafikişaret ve levhalarının eksik ya da yanlışkonulması gibi işlem ve eylemlerde devletin kusuru kazalara nedenolabilmektedir. Yıkılan bir köprü yolunun trafiğekapatılmaması, uyarıcı işaret ve levhalarınkonulmaması nedeniyle bir aracın köprüden nehreuçması gibi bir olayda devletin hizmet kusuru bulunmaktadır.Hizmet kusuru, hizmetin olağan işleyişi içerisindeidarenin bir ya da daha çok görevlisine düşen ve fakatsalt kişisel kusur olarak tanımlanmayanyanlışlıklardır. Devletin hizmet kusuru niteliğindekibu tür eylemleri nedeniyle sorumluluğu dolayısıyla devletekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekmektedir. Yol yapımı veyabakımı müteahhit firmaya yaptırılsa dahiKarayolları Genel Müdürlüğünün hizmet kusurvardır. Yükleniciye karşı Adli Yargıda,Karayolları idaresine karşı İdari Yargıda davaaçılabilir. (Yargıtay 17. HDB' nin 27/12/2012 tarih ve2012/9009 esas 2012/14917 karar sayılı ilamı)
Somut olayda,davacı vekilinin, Van - Hakkari karayolunun Ekecek köyüÖrmetaş Mezraası yakınlarında, yolun asfalt zemindenstabilize zemine geçişi sırasında meydana gelen tektaraflı trafik kazası neticesinde, müvekkiline ait araçtameydana gelen hasarın, yol güvenliği tedbirlerini almayan,işaretlemeleri yapmayan idarenin kusurlu davranışı sonucugerçekleştiğini belirterek, zararın kusurludavalıdan tazmini istemiyle mahkememize dava açtığımaddi kabul gereğidir.
Maddiolayın kabul ediliş şekli ile yapılanaçıklamalar ışığında; Bir kamu hizmetigörmekle yükümlü olan Karayolları GenelMüdürlüğü, karayollarının yapım veonarım hizmetleri sırasında verdiği zararlardan dolayıözel hukuk hükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundankaynaklanan zararlar yönünden idare aleyhine tam yargıdavasının idari yargı yerinde açılmasıgereklidir. Esasen 2918 sayılı kanunun hukuki sorumluluğailişkin 85.vd. maddelerinde, araç işletenin sorumluluğudüzenlenmiş olup, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanansorumluluğu bu yasa kapsamı dışında tutulmuştur.Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanınher aşamasında mahkemece resen gözetilmelidir.
Bu kapsamda,davalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhindehizmet kusuruna dayanılarak açılan davacınındavasını, davanın idari yargıda görülecekolması nedeniyle yargı yolunun caiz olmadığıanlaşıldığından, 6100 sayılı HMK'nın114/1-b maddesi delaletiyle 115/2. maddesi gereğince; usulden reddine,karar vermek gerektiği sonucuna varılarak oluşan vicdani kanaatile aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yolunagidilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi Yukarıda AçıklandığıÜzere;
Davacınındavasının yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi delaletiyle 115/2. Maddesigereğince USULDEN REDDİNE…” karar vermiş, bu karartemyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle 16.7.2014 tarihinde idari yargı yerindedava açmıştır.
VAN 2.İDAREMAHKEMESİ: 4.11.2016 gün ve E:2014/823 sayı ile, “(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." kuralınayer verilmiştir.
Davadilekçesinin incelenmesinden, davacıya ait 65 AT 616 plakalıaracın 29.09.2013 tarihinde seyir halinde iken geçirdiği tektaraflı trafik kazası nedeniyle uğranıldığıiddia edilen tazminatın hizmet kusuru bulunduğu belirtilen idaredentazmini istemiyle Başkale Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2014/10sayılı dosyası ile dava açıldığı,anılan davada verilen görevsizlik kararının 25.06.2014tarihinde kesinleşmesi üzerine bu defa yasal süresiiçinde Mahkememizde bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Konu ileilgili benzer bir uyuşmazlıkta 15.2.2016 tarih ve E:2016/57;K:2016/92 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi kararında ;"2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. Maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylameydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır" gerekçesine yer verilerekadli yargı tarafından verilen görevsizlik kararıkaldırılmıştır.
Olayda,yukarıda yer verilen 2918 sayılı Kanunun 110. Maddesihükmü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı birliktedeğerlendirildiğinde, Karayolları Trafik Mevzuatındankaynaklandığı açık olan buuyuşmazlığın çözümünde adliyargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle; adli yargının görev alanına giren davadaMahkememizin görevli olmaması ve Başkale Asliye HukukMahkemesi'nin E:2014/10, K:2014/275 sayılı dosyasındagörevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncaBaşkale Asliye Hukuk Mahkemenin E:2014/10, K:2014/275 sayılıdava dosyası temin edildikten sonra görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan13.3.2017 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde UYAP üzerinden temin edilen adliyargı dosyasının bir örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen tek taraflı trafik kazası nedeniyleuğranılan maddi zararın davalı idarece tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma,yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacıya ait 65 … 616plakalı aracın, 29.09.2013 tarihinde, Van-Hakkârikarayolunun, Ekecek Köyü Örmetaş Mezrası(Başkale) yakınlarında seyir halindeyken tek taraflı trafikkazası meydana geldiği; takla atan araçta yer alansürücü ile bir yolcunun hayati tehlikeatlattığı; kazanın meydana gelmesinde, yolun asfaltzeminden stabilize zemine geçişi ve yolçalışmasıyla ilgili herhangi bir işaretleme yapmayandavalı idarenin kusurunun bulunduğunu iddia edilerek,uğranıldığı ileri sürülen maddi zararıntazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adliyargı yeri görevli olduğundan; Van 2.İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Başkale Asliye Hukuk Mahkemesinin 8.5.2014gün ve E:2014/10, K:2014/275 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Başkale AsliyeHukuk Mahkemesinin 8.5.2014 gün ve E:2014/10, K:2014/275 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.3.2017 gününde, Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞI OY
03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580K:2015/592 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum.13.3.2017
ÜYE
Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy