T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016/ 719
KARAR NO : 2017 / 67
KARAR TR : 20.2.2017
ÖZET : İzmir ili, Bornova İlçesi, Pınarbaşı Mahallesi, 1 pafta, 846 parselde kayıtlı taşınmaza davalı idarelerce kamulaştırmasız el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL’nin kamu alacaklarına uygulanan faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :T.İ.,G.İ., F.S., N.Ö.,
Ö.İ.
Vekilleri : Av. M.K.T., Av. H.K.
Davalılar : 1-İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2-Bornova BelediyeBaşkanlığı
Vekilleri : Av. N.Y.
Av. T.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin, İzmir ili, Bornova İlçesi, Pınarbaşı Mahallesi,1 pafta, 846 parselde kayıtlı taşınmazın malikleriolduğunu, dava konusu taşınmazın mer’i imarplanlarında, “yol ve yeşil alan” olarakayrıldığını, imar planınınyürürlüğe girmesinden itibaren aradan çok uzun zamangeçmesine rağmen taşınmazınkamulaştırılması yapılmadığı gibi, imarve yapılaşma izni de verilmeyerek müvekkillerinin mülkiyethaklarının kısıtlandığını, uzlaşmayönündeki başvurularının kabul edilmediğini,taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planıiçerisinde olup her türlü belediye ve diğer kamuhizmetlerinden iyi derecede yararlandığını belirterek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik8.000,00 TL tazminatın kamu alacaklarına uygulanan faizi ile birliktedavalılardan tahsiline, tazminine karar verilen bedelin ödenmesişartıyla taşınmazın müvekkilleri adına olantapusunun iptali ile yol olan kısımlarının tapudan yololarak terkinine, tapuya tescili mümkünkısımlarının davalı idareler adına tapuyatesciline, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılaratahmiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30/01/2014 gün ve 2011/440 Esas ve2014/28 Karar sayı ile, ‘‘…Davanın,kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılmışbir tazminat ve ecrimisile yönelik dava olduğuanlaşılmaktadır. Dava dilekçesindeki anlatımlardanve mahkememizce mahallinde yapılan keşifler esnasındakigözlemler ile keşifler sonrasında verilen bilirkişiraporlarına göre dava konusu taşınmaza gerek İzmirBÜyükşehir Belediye Başkanlığı, gerekseBornova Belediye Başkanlığı tarafından fiili el atmaolmadığı, davanın hukuki el atma sebebiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
Bununlaberaber, dava konusu taşınmazın imar planında "park,yeşil alan, yol ve dere" olarak ayrıldığı,dosyada mevcut belgeler ve alınan bilirkişi raporlarıyla sabitolup, davacı tarafın iddiasının hukuki el atmaniteliğinde olduğu ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2010/5-662Esas - 2010/651 Karar nolu emsal içtihadında belirtildiğiüzere davacı tarafın kamulaştırmasız el atmanedeniyle tazminat talep edebileceği sonucuna varıldığından,davanın esasına girilmiş, mahallinde keşif yapılaraktaşınmazın değeri yönünden raporalınmıştır.
Ancak,11/06/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılıKanun'un 21. maddesi ile 2942 sayılı Kanun’un Geçici 6.maddesi değişikliğe uğramış, buna göre,anılan kanun maddesinin 10. fıkrası ile aynen "...Uygulamaimar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmaksuretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufukısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabilir. Bu madde hükümleri kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanır..." hükmü getirildiğinden ve 6111sayılı Kanun'un Geçici 2. Maddesi ile 2942 sayılıKanun'un Geçici 6. maddesine atıfyapıldığından, iş bu davaya bakmakta idaremahkemesinin görevli olduğu kanaatine varılmış; bunagöre 6100 sayılı H.M.K.'nun 114.maddesinin (b) bendininyollamasıyla aynı kanunun 115.maddesinin 2. fıkrasınagöre davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usuldenreddi gerektiği sonuç ve kanaatinevarıldığı…’’ şeklindekigerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar tarafvekillerince temyiz edilmeksizin 02/01/2015 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez İzmir ili, Bornova İlçesi,Pınarbaşı Mahallesi, 1 pafta, 846 parselde kayıtlıtaşınmazın mer’i imar planlarında, “yol veyeşil alan” olarak ayrılması sonucu mülkiyethakkının süresiz olarak kısıtlanması, hertürlü tasarruf ve yararlanma imkanının engellenmesinedeniyle taşınmaz bedeli olarak 6.367.500,00 TL’nin davatarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan faizi ilebirlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR2. İDARE MAHKEMESİ: 26/10/2016 tarih ve 2016/342 Esas sayı ile, ‘‘…Bakılandava; Mahkememizde, İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 30.01.2014 tarihve E:2011/440, K:2014/28 sayılı görev ret kararısonrası açılmış olup, davalı İzmir BüyükşehirBelediye Başkanlığı tarafından Mahkememize sunulancevap dilekçesinde, dava konusu parselin 66 m2'likkısmının kaldırım olarakkullanıldığı, fiili el atma olduğu, bu nedenledavanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğigerekçesiyle görev itirazında bulunulması üzerine,görev itirazının çözümlenebilmesi içinMahkememizin 26.05.2016 tarihli ara kararı ile keşif vebilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği,taşınmaza fiili el atma olup olmadığının vetaşınmazın bedelinin tespiti amacıyla mahallindeyapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu, bilirkişilerHarita Mühendisi ve Gayrimenkul Değerleme Uzmanı M. Koray Topuz,Şehir Plancısı ve Konut Değerleme Uzmanı TuğbaGökkaya ve İnşaat Mühendisi ve Gayrimenkul DeğerlemeUzmanı Önsel Koç tarafından hazırlanarak Mahkememizesunulan bilirkişi raporunda; dava konusu parselin 25 metrelik yolkullanımında kalan kısmın 42 m2'sinin kaldırımolarak kullanıldığı ve fiili el atma bulunduğuyönünde görüş belirtilmiştir.
Bu durumda;dava konusu 846 parsel sayılı taşınmaza davalı idarecekamulaştırmasız fiilen el atıldığı, parselinbir bütün olarak düşünülmesi ve el atmanınvarlığı halinde taşınmazın tamamıaçısından el atmanın varlığının kabuledilerek buna göre değerlendirilmesi gerektiği sonucunavarıldığından, bu taşınmaz bakımındanel atmadan doğan zararın tazminine yönelik davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girmektedir.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 14.07.2014 tarih ve H:2014/115, K:2014/714sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle 2247 sayılı yasanın 19. maddesi uyarınca, davadaadli yargı merciinin görevli olduğu ve Mahkememizingörevsizliği kanaatinevarıldığı…’’ ’’şeklindeki gerekçesi ile davanın adli yargınıngörev alanına girdiğini belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri uyarıncagörevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadarertelenmesine karar vererek dosyayı Mahkememize göndermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan20.2.2017 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemeceadli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Sinem USTA’nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İzmirili, Bornova İlçesi, Pınarbaşı Mahallesi, 1 pafta,846 parselde kayıtlı taşınmaza davalı idarelerce kamulaştırmasızel atıldığından bahisle fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL’nin kamu alacaklarınauygulanan faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanınincelemesinden; Bornova Belediye Başkanlığı Plan ve ProjeMüdürlüğü’nün Hukuk İşleriMüdürlüğü’ne 24/03/2015 gün ve 14249sayılı yazısında, söz konusu parselin de içindeyer aldığı bölgenin 04.03.1983 yılında İmarve İskan Bakanlığı tarafından onaylanan 1/1000ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında ve parselinbir kısmının da onama sınırı içinde yeraldığı, 1983 yılında onaylanan İmar Planıkapsamında kalan kısmının yol, park kullanımınaisabet ettiği, İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı tarafından 13.11.1987 tarihinde 186değişiklik no ile onaylanan Pınarbaşı Revizyonİmar Planı kapsamında kalan parselin bir kısmıiçin 1983 yılında onaylanan İmar Planındabelirlenmiş kullanım kararı değiştirilmediği,İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığıtarafından 13.09.1988 tarihinde 235 değişiklik no ile onaylanan1/5000 ölçekli Nazım İmar Planıdeğişikliği kapsamında 331 no.lu parsel ile birliktecivarında bulunan 332, 846, 342, 350, 335 no.lu parsellerin bir kısmınınBelediye Hizmet Alanı (Hal Yeri) olarak ayrıldığı,Nazım İmar Planı değişikliği uyarıncahazırlanmış 331 no.lu parsel ile birlikte civarında bulunan332, 846, 342, 350, 335 no.lu parsellerin bir kısmının BelediyeHizmet Alanı (Hal Yeri) olarak belirlenmesine yönelik Uygulamaİmar Planı değişikliği İzmirBüyükşehir Belediye Başkanlığıtarafından 27.12.1989 tarihinde 311 değişiklik no ileonaylandığı, dava konusu parsel Uygulama İmar Planıdeğişikliği kapsamında Yol, Park. Otopark ve Dere kullanımınaisabet etmediği, dava konusu parselin batı yönünde kalanİzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığıtarafından 16.11.1994 tarihinde 526 değişiklik no ile onaylananHal Yeri olarak belirlenen Belediye Hizmet Alanının Depo Yeri olarakdeğiştirilmiş olup dava konusu parselin onamasınırı dışında bırakılarak 1989yılında onaylanan İmar Planı kullanım kararıdeğiştirilmediği,
Emlak veİstimlak Müdürlüğünün 03/10/2013 gün ve13102 sayılı yazısında; Bornova İlçesi,Pınarbaşı Mahallesi, tapunun 1 pafta, 846 parseldekayıtlı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulamaimar planında park alanında, yolda, yeşil alanda ve birkısmının da derede kaldığı, belediyenin 3.beş yıllık imar programında yer almakta olup, belediyetarafından fiilen bir el atma bulunmadığı,
Park veBahçeler Müdürlüğü’nün 24/03/2015gün ve 14293 sayılı yazısında; dava konusu taşınmazınimar planında park alanında kalan kısımlarında Park veBahçeler Müdürlüğünce herhangi bir el atmayapılmadığı belirtilmiş ise de;
İzmir 2.İdare Mahkemesince 13/07/2016 günü yapılan keşifsonucu hazırlanan bilirkişi raporunda; “1/1000 ölçekliimar planı değişikliği ile dava konusu parselinbüyük bir kısmı “otopark” ve “yeşilalan” kullanımında, bir kısmı kuzeyinden geçen“Piçi Dere Hattı”nda kalmaktadır.
Raporumuz ekikrokiye göre; 846 no.lu parselin yaklaşık 3628,74 m2’likkısmı otopark ve yeşil alanda, 240,58 m2lik kısmı 25metrelik imar yolunda, 375,68 m2lik kısmı dere yatağında,kalması nedeniyle nihai karar mahkemeniz takdirinde olmak üzeretaşınmazın tamamında hukuki el atma söz konusudur.
Davaya konuparsel üzerinde oto yıkama olarak kullanılan yapılar eskive derme çatma niteliktedir. Dava konusu 4.245,00 m2yüzölçümlü parselde keşif günü vesaati itibarıyla imar planında 25 metrelik yol kullanımındakalan kısmın 42 m2’sinin kaldırım olarakkullanıldığı ve fiili el atma bulunduğugörülmüştür.’’ denilmek suretiyletaşınmaza fiilen el atıldığının tespitedildiği anlaşılmıştır.
Belediyelerin3194 sayılı İmar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesininverdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imarplanlarının hazırlanması ve yürürlüğekonulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetlerikapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklananişlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan iradeaçıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemlerolduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerdenkaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerindeçözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesinefiilen el atılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır.
Öteyandan, idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğukamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, suşebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmedenferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuzbir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava MedeniKanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Mahkemecetüm dosya kapsamı ile taşınmazın bir bütünolarak değerlendirilmesi, taşınmazın gerek fiilen gereksehukuken el atılan kısımları yönündendavalıların sorumluluklarının ve tazminat yükümlülüklerininbelirlenmesi ancak dosyanın ve parselin bir bütün halinde elealınması ile mümkün olacağıanlaşılmakla; bu taşınmaz bakımından el atmadandoğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümü adli yargı yeriningörevine girmektedir.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargı yeri görevli olduğundan; İzmir 2. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile İzmir 8. AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 30/01/2014 gün ve 2011/440 Esas ve 2014/28 Kararsayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30/01/2014gün ve 2011/440 Esas ve 2014/28 Karar sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.2.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy