T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 104
KARAR NO : 2017 / 142
KARAR TR : 20.2.2017
ÖZET : Davacılara ait taşınmazın, Birecik Barajı ve HES inşası için yapılan kamulaştırmalar sonrasında fiilen kullanma imkanı kalmadığından bahisle kamulaştırılması ve belirtilen tazminatın tahsili istemiyle açılan davanın; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-H.K. (İdari yargıda)
2-S.S.K. (H.K.’nun mirasçıları olarak adli yargıda)
3-M.K.
4-S.K.
5-D.K.
6-İ.H.K.
7-S.Ç.
8-F.K.
9-A.A.
10-M.K.
Vekili :Av. F.Ç.
Davalı :Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkili H.K.’nun Şanlıurfaİli, Halfeti İlçesi, Çekem Mahallesi 83 ada, 5 parseldetapuya kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu,mahallenin ev ve arazilerinin Birecik Barajı ve HES sebebiylekamulaştırıldığını, Birecik Barajınedeniyle Bakanlar Kurulu Kararıyla Baraj gölü altındakalacak Halfeti ilçesinde yaşayanlara dağıtılmaküzere 2000 konut yapımına karar verildiğini, ve evleri sualtında kalanlar Karaotlak köyünde yapılan 220 konut ve 19iş yerinin hak sahiplerine dağıtıldığını,Halfeti İlçesi Çekem Mahallesi'nin Bakanlar KurulununHalfeti ilçe merkezi hakkında almış olduğu nakilkararı, ilçe merkezinden 10 km ileriye yeni bir yerleşimyerinin belirlenmesi ve evleri su altında kalan Halfeti halkına buyerlerde ev ve işyeri vermesi, Birecik Barajı ve HES sebebiyleÇekem Mahallesinin yapılan kamulaştırma sonucuköyün tüm yollarının sular altındakaldığını ve hiçbir yerle ilçe merkezi ileulaşım imkanı kalmadığını, ayrıcaköyün elektrik ve telefon şebekesinin iptal edildiğini, bunedenlerden dolayı müvekkilinin mahallesinde yaşamasınınfiilen imkansız hale geldiğini, yani Çekem Mahallesinin meskunbir yer olmaktan çıktığını, Birecik Barajıve HES sebebiyle çevrenin sosyal ve ekonomik ve yerleşmedüzeninin bozulduğunu, müvekkilinin sosyal ve ekonomikyönden arazisinden yararlanamadığını,müvekkilinin dava konusu taşınmazdaki arazisini fiilen kullanmaimkanı kalmadığından KamulaştırmaKanunu’nun 12. maddesi uyarıncakamulaştırılmasını ve belirtilen nedenlerle fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TLtazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ilebirlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ederek idariyargı yerinde dava açmıştır.
ŞANLIURFA1. İDARE MAHKEMESİ: 02/06/2016 tarih ve 2016/554 Esas, 2016/766 Kararsayı ile, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 12.maddesinin 6. fıkrası hükmünün uygulamasındandoğan anlaşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-amaddesi hükmü uyarınca davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karar 21/07/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacılardanmirasbırakan H.K.’nun idari yargı yerinde açılandava sırasında 25/05/2016 tarihinde vefatının ardındanyerine geçen mirasçıları (diğer davacılar) vekilibu kez yine aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
HALFETİASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 07/09/2016 tarih ve 2016/215 Esas, 2016/293Karar sayı ile, ‘‘…Tüm dosya kapsamından davakonusu taşınmazın kısmen Su Kirliliği KorumaYönetmeliğinin 17. maddesi uyarınca mutlak koruma alanındakısmen de yine aynı yönetmeliğin 18. maddesi uyarıncakısa mesafeli koruma alanında kaldığı, ancaktaşınmaza davalı idarece fiilen elatılmadığı, davacılar tarafından aynıtaşınmazlara ilişkin daha önce KamulaştırmaKanununun 12/5 maddesine dayanan mücavir alanda kamulaştırmadavası açıldığı ve mahkemeleri tarafındantaşınmazda değer düşüklüğüolduğu kabul edilerek tazminata hükmedildiği ve bu kararınkesinleştiği, davacının mevcut açtığıdavanın mücavir alanda kamulaştırma davasıolmadığı, Su Kirliliği Yönetmeliği’ndenkaynaklı kısıtlamalara dayanan hukuki el atmadan kaynaklıtazminat davası olduğu anlaşılmış, yukarıdaizah edilen gerekçelerle buna ilişkin yargılamayıyapmakla görevli yargı yerinin idari yargı olduğu kanaatine varılarak HMK'nın 114/1-b maddesinin atfıyla 115/2 maddesi uyarıncadavanın usulden reddine karar vermek gerektiği…’’gerekçesiyle HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, kararkesinleştiğinde Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar vermiş, bu karar 14/11/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan20.2.2017 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; Olay kısmında belirtildiği üzere,tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargıyerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adliyargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1-2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adliyargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlikkararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirtengerekçeli bir karar ile doğrudan UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir. Şu kadarki, başvuru kararının, görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilmesine değin işinincelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasa koyucu,14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, adliyargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmeklebirlikte, bununla yetinilmemiş ve “Karar kesinleştiğindeve talep halinde dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine” denilmesine rağmen, talep olmaksızın, görevli merciin belirtilmesi için re’sen UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmuştur.
Bu haliyle,her ne kadar 2247 sayılı Yasa’da öngörülenyönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvurudabulunulmadığı gözetilerek, Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi’ncere’sen yapılan başvurunun 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ileUyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunangörev uyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse UyuşmazlıkMahkemesi’nin kuruluş amacına uygun olacağından veadı geçen Mahkemece idari yargı dosyası dagönderilmiş olup, usule ilişkin başkaca bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idariyargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Sinem USTA’nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılaraait taşınmazın, Birecik Barajı ve HES inşasıiçin yapılan kamulaştırmalar nedeniyle fiilen kullanmaimkanı kalmadığından bahisle, 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamındakamulaştırılması, taşınmaz ve üzerindekileriçin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla1.000,00 TL'nin dava tarihinde itibaren işleyecek faiziyle birliktetahsili istemiyle açılmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun"Kısmen kamulaştırma" başlıklı 12.maddesinde;“Kısmen kamulaştırılan taşınmaz malındeğeri;
a) Kamulaştırılmayan kısmın değerinde,kamulaştırma sebebiyle bir değişiklikolmadığı takdirde, o malın 11 inci maddede belirtilenesaslara göre takdir edilen bedelinden kamulaştırılankısma düşen miktarıdır.
b) Kamulaştırma dışında kalankısmın kıymetinde, kamulaştırma nedeniyle eksilmemeydana geldiği takdirde; bu eksilen değer miktarı tespitedilerek, kamulaştırılan kısmın (a) bendindebelirtilen esaslar dairesinde tayin olunan kamulaştırma bedelineeksilen değerin eklenmesiyle bulunan miktardır.
c) Kamulaştırmadışında kalan kısmın bedelinde kamulaştırmanedeniyle artış meydana geldiği takdirde ise, artışmiktarı tespit edilerek, kamulaştırılan kısmın(a) bendinde belirtilen esaslar dairesinde tayin edilen bedelinden artandeğerin çıkarılmasıyla bulunan miktardır. Şu kadar ki, (c) bendigereğince yapılacak indirme, kamulaştırma bedelininyüzde ellisinden fazla olamaz. (b) ve (c) bentlerinde sözüedilen bedelin düşüş ve artış miktarları, 11inci maddede belirtilen esaslara göre bedel takdiri suretiyle tespitolunur. Kamulaştırmadışında kalan kısım, imar mevzuatına göreyararlanmaya elverişli olduğu takdirde; kesilen bina, ihataduvarı, kanalizasyon, su, elektrik, havagazı kanalları, makinegibi tesislerden mal sahiplerine kalacak olanlarının eski nitelikleridairesinde kullanılabilecek duruma getirilebilmeleri için gerekengider ve bedel, belirlenerek kamulaştırma bedeline ilave olunur. Bumasraf ve bedeller (b) bendinde yazılı kıymetdüşüklüğü miktarının belirlenmesindegöz önünde tutulmaz. Bir kısmıkamulaştırılan taşınmaz maldan artan kısmıyararlanmaya elverişli bir durumda değil ise, kamulaştırmaişlemine karşı idari yargıda dava açılmayanhallerde mal sahibinin en geç kamulaştırma kararınıntebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılıbaşvurusu üzerine, bu kısmın dakamulaştırılması zorunludur. Baraj inşası içinyapılan kamulaştırmalar sonunda kamulaştırmasahasına mücavir taşınmaz mallar, çevrenin sosyal,ekonomik veya yerleşme düzeninin bozulması, ekonomik veya sosyalyönden yararlanılmasının mümkün olmamasıhallerinde, sahiplerinin yazılı başvurusu üzerine kamulaştırmayatabi tutulur. Bu hususları düzenleyen yönetmelik, Enerji veTabii Kaynaklar Bakanlığınca; İçişleri, Maliye,Bayındırlık, Tarım ve Orman, Köy İşleri veKooperatifler bakanlıklarının görüşü dealınmak suretiyle hazırlanır. Bu yönetmelik, Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıliçerisinde Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğekonulur ve Resmi Gazete'de yayımlanır. Bu suretlekamulaştırılan mücavir taşınmaz mallarhakkında 22 ve 23 üncü maddeler hükmü uygulanmaz.İdare, bu taşınmaz mallar üzerinde imar mevzuatıhükümlerini de göz önünde tutarak dilediği gibitasarrufta bulunabilir ve gerektiğinde Hazineye bedelsiz olarakdevredebilir. Kısmenkamulaştırılan paylı mülkiyete konu taşınmazmal, evvelce paydaşlar arasında fiilen bölünerek bir veyabirkaç paydaşın tasarruf ve yararlanmasınabırakılmış ve yapılan kısmikamulaştırma bu yerin tamamını veya birkısmını kapsıyor ise, bu durumda kamulaştırmayailişkin işlemler sadece bu paydaş veya paydaşlarhakkında yürütülerek kamulaştırma bedeli paylarıoranında kendilerine ödenir. Pay veya paydaşların sadece bukısım için dava hakları vardır. Taşınmazmalın kamulaştırılmayan kısmı üzerindehakları kalmaz ve adları paydaşlar arasındançıkarılır. Kamulaştırılan bu yerler tapusicilinde idare adına tescil olunur. Bu maddenin uygulanmasındandoğacak anlaşmazlıklar adli yargıdaçözümlenir.” hükmüne yer verilmiştir. Davadosyalarının incelenmesinden; davacıların Halfetiilçesi, Çekem Mahallesi 83 ada, 5 parselde tapuyakayıtlı taşınmazın malikleri olduğu ve mahalleninev ve arazilerinin Birecik Barajı ve HES sebebiylekamulaştırıldığı; kamulaştırmanedeniyle ekonomik değeri kalmadığından 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi gereğincemücavir alan kamulaştırması kapsamındataşınmaz için 1.000,00 TL tazminatın dava tarihindenitibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılandavada 2942 sayılı Kanunun 12. maddesi kapsamında kararverilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır. Somut olay vemevzuat hükmü birlikte irdelendiğinde; 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında bulunan vemaddenin uygulanmasıyla çözüme kavuşturulacakuyuşmazlığın, anılan Kanun maddesinin sonfıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevine girdiğisonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu, dolayısıyla HalfetiAsliye Hukuk Mahkemesi’nin 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesi kapsamında görülen başvurusunun reddi ile aynıMahkemece verilen 07/09/2016 tarih ve 2016/215 Esas, 2016/293 Kararsayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle HalfetiAsliye Hukuk Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN REDDİ ile aynıMahkemece verilen 07/09/2016 tarih ve 2016/215 Esas, 2016/293 Kararsayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.2.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy