T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 77
KARAR NO : 2017 / 126
KARAR TR : 20.2.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : A.A. Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av. E.G., Av. G.E.L., Av. F.G.
Davalılar : 1-Karayolları GenelMüdürlüğü
2-Malatya Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
3-Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. K.Ş., Av. Ö.Y.
Av. B.T., Av. Ö.A., Av. M.B.
Av. C.Y.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 02/01/2013 tarihinde müvekkilinin271029312 poliçe nosu ile sigortalı Aras Kargo YurtiçiYurtdışı Taşımacılık A.Ş'ye ait 34 FF2783 plakalı kamyonet sürücüsü T.K.’unidaresindeki araç ile Organize Sanayi Bölgesinin Malatyaistikametine seyir halinde iken, gidiş yoluna göre yolun solkaldırımından başlayıp 5 m kadar yol içinetaşan 1,5 m mucur malzemeye kullanmakta olduğu kamyonetin sol öntarafını çarparak direksiyon hakimiyetini yetirmesi sonucuyaralamalı ve maddi hasarlı tek taraflı kazanın meydanageldiğini, trafik kazası tespit tutanağı ve ekspertizraporuna göre kazanın oluşumunda davalıların aslikusurlu ve kazanın oluşumunda sorumlu olduklarını, bu kazanedeniyle müvekkilinin sigortalısına 4.749,39 TL ödemeyaptığını, davalıların 6/8'lik kusur oranınadenk gelen 3.561,75 TL'yi davalıların ödemesi gerektiğini,bu nedenle davalılara rücu yazılarıgönderildiğini, davalıların rücu yazısı ilede ödeme yapmadığını belirterek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 3.561,75 TL tazminatın davalılarabaşvuru tarihi olan 12/02/2014 ve 11/12/2013 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan rücuen tahsiliistemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYAİDARE MAHKEMESİ: 07/05/2014 gün ve 2014/497 Esas, 2014/571 Kararsayı ile ‘‘…2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun 11.01.2011 tarihinde kabul edilen 6099 sayılıKanunun 14. maddesi ile değişen ve 19.01.2011 tarihli Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren değişik 110.maddesinde; işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davalarının adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır." hükmüne; aynı Kanunun19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 21.maddesinde, "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek idareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz."kuralına yer verilmiştir.
Bakılmaktaolan davanın, 34 FF 2783 plakalı aracın kaskosigortacısı olan davacı şirket tarafından, anılanaracın 2.1.2013 tarihinde Malatya İli, Organize Sanayi Bölgesiistikametinden Malatya İl Merkezi istikametine seyri sırasındayol içine taşan mucur malzemeye aracın sol öntarafının çarpması sonucu oluşan 3.561,75.-TL maddizarar meydana gelmesinde, davalı idarelerin 2918 sayılı Yasauyarınca üzerine düşen sorumlulukları yerinegetirmemesi nedeniyle hizmet kusuru olduğundan bahisle, 3.561,75.-TL maddizararının davalı idarelere başvuru tarihinden itibarenişletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle30.4.2014 tarihinde dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıdametinleri yazılı 2918 saydı Yasanın 10., 110. veGeçici 21. maddelerine göre, 2918 sayılı Yasadankaynaklanan sorumluluğa (tazminata) ilişkin davalar, 110. madde deyapılan değişikliğin yürürlüğegirdiği 19.01.2011 tarihinden sonra adli yargı yerlerindegörüleceğinden, bakılmakta olan davanın 30.4.2014tarihinde açılmış olması karşısında,2918 sayılı Yasadan kaynaklı ve sorumluluk hukukuna ilişkinuyuşmazlığın görüm veçözümünün adlı yargının görevinegirdiği sonucuna varılmaktadır…’’ şeklindekigerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiştir. DavalıKarayolları Genel Müdürlüğü vekilinin itirazyoluna başvurması üzerine Malatya Bölge İdareMahkemesi: 31/10/2014 gün ve 2014/1202 Esas, 2014/996 Karar sayı ileitirazı reddedip kararı onamıştır. Kararakarşı davalı vekilince karar düzeltme yolunabaşvurulmuş, Malatya Bölge İdare Mahkemesi 06/02/2015gün ve 2015/63 Esas, 2015/97 Karar sayı ile talebi reddetmiş, buşekilde karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili, aynı istemle; bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Malatya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 25/06/2016 gün ve 2015/346 Esas, 2015/1162Karar sayı ile ‘‘…Yargıtay 17. HD’ninistikrar bulmuş kararlarında da ifade edildiği üzere, kamutüzel kişisi olan davalıların kamu hizmeti görmekleyükümlü bulunmaları nedeniyle kamu hizmetlerisırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı oluşansorumlulukları özel hukuk hükümlerine tabi değildir.Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilengörev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşanzararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olupbu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir. Ohalde mahkemece, hizmet kusuruna dayanılarak davalılar aleyhineaçılan bu davada adli yargının yargı yolubakımından görevsiz bulunması nedeniyle…’’şeklindeki gerekçesiyle görevsizlik kararıvermiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 16/05/2016 gün ve 2016/2084 Esas, 2016/5930 Kararsayı ile ‘‘…Davacı vekili, davacıya kaskosigortalı aracın, yol üzerine dökülen mucuryığınına çarparak direksiyon hakimiyetininkaybedilmesi sonucu hasarlandığını, davacıtarafından 3.561,75 TL hasar ödemesi yapıldığınıbelirterek ödenen bedelin faizi ile birlikte davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talepetmiştir
Mahkemece,iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; hizmet kusurunadayanılarak idare aleyhine açılacak tam yargıdavalarının idari yargı yerinde görülmesigerektiği gerekçesi ile yargı yolu caizolmadığından davanın reddine karar verilmiş;hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemineilişkindir.
Yargıyolu kavramı, bir hukuk sisteminde, herhangi bir davanın o hukuksistemine dahil yargı haklarından hangisindebakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığınhangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genelşartlarından olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir.
Dosyakapsamına göre, aynı konuda Malatya İdare Mahkemesi'neaçılan davada, 2014/497 E. 2014/571 K. sayılı karar ileuyuşmazlığın adli yargı yolunda görülmesigerektiği gerekçesi ile davanın görev yönündenreddine karar verildiği, davacı vekili tarafından Bölgeİdare Mahkemesi'ne itiraz edildiği ancak itirazın reddedilerekkararın onandığı, davacı vekilinin karar düzeltmetalebinin de reddine karar verildiği, bu şekilde kararınkesinleştiği anlaşılmaktadır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinde, "Adli,idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişikikinci fıkra: 23/7/2008 - 5791/9 md.) Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."şeklinde düzenlenmiştir.
Bu durumda,mahkemenin elinde derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamayıdurdurmak suretiyle (UMK m. 19/1), dosyayı kül halinde yargıyolu uyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi, bumahkemece verilecek kararı bekleyerek sonucuna göre karar vermesigerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde kararvermiş olması…’’ hususunun bozmayıgerektirdiğini belirterek kararın bozulmasınahükmetmiştir.
MALATYA 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 01/12/2016 gün ve 2016/1078 Esas,2016/1291 Karar sayı ile bozma ilamına uyarak davada görevlimahkemenin idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, bu karar taraflarca temyiz edilmeksizin 26/12/2016tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili, dilekçesiyle adli ve idari yargı yerlerince verilengörevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan20.2.2017 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davacıvekilince idari ve adli yargı yerlerinde açılan davalarda 2247sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Sinem USTA’nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargı, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 02/01/2013tarihinde davacı şirkete kasko sigortası ile sigortalı 34FF 2783 plakalı kamyonet sürücüsü T.K.’unidaresindeki araç ile Organize Sanayi Bölgesinin Malatyaistikametine seyir halinde iken gidiş yoluna göre yolun solkaldırımından başlayıp 5 m kadar yol içinetaşan 1,5 m mucur malzemeye çarpması neticesinde meydana gelentrafik kazasında, trafik kazası tespit tutanağı veekspertiz raporuna göre kazanın oluşumunda asli kusurlu olandavalılardan 6/8'lik kusur oranına denk gelen 3.561,75 TL'ninrücuen tahsili istemi ile 30/04/2014 tarihinde açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyalarınincelenmesinden; davanın, 02/01/2013 günü meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sonucu davacı şirkete sigortalıolan araçta meydana gelen zararın, olayda kusuru bulunandavalılardan tazmini istemi ile önce Malatya İdareMahkemesi’nde açıldığı, davanıngörev yönünden reddedilmesi üzerine karara itirazedildiği, Malatya Bölge İdare Mahkemesi’nin itirazıreddederek kararı onadığı ve yine davalı vekilinceöne sürülen karar düzeltme istemini reddettiği, bukez Malatya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde davaaçıldığı, Malatya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince deneticeten davada idari yargının görevli olduğu belirtilerekgörevsizlik kararı verildiği, idari ve adli yargıyerlerince verilen görevsizlik kararlarınınkesinleştiği, davacı vekilinin oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için başvurudabulunmasıyla dosyaların Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden; Malatya 2. Asliye HukukMahkemesi’nce verilen 01/12/2016 gün ve 2016/1078 Esas, 2016/1291Karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/12/2016gün ve 2016/1078 Esas, 2016/1291 Karar sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.2.2017 gününde ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞI OY 3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 ve 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592 sayılıkararlarında belirtmiş olduğum düşüncedoğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum.20.02.2017 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy