T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 598 KARAR NO : 2017 / 23 KARAR TR : 20.02.2017 ÖZET : 1380 sayılı Yasanın 36/e maddesi uyarınca tesis faaliyetlerinin durdurulması ve masrafları kendilerine ait olmak üzere tesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesine ilişkin davanın, aynı Yasa 32 nci maddesi gereği ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : İzmirValiliği Vekili : Av. G. B.E. Davalı : P.P.M.S.Sigara Tütün Sanayi ve Ticaret A.Ş Vekili : Av. E.E. Kaya O L A Y : İzmir Gıda Tarımve Hayvancılık İl Müdürlüğügörevlileri tarafından 02/11/2012 tarihinde davalı şirketinTorbalı’da bulunan tesisinde yapılan denetimde atık sudeşarjından alınan su numunesi analiz raporusonuçlarının “Su ÜrünleriYönetmeliğinin” 11. maddesinde belirtilen “sulara boşaltılabilecekatıklar kapsamında” uygunçıkmadığının belirlenmesi üzerine, TorbalıCumhuriyet Başsavcılığının 17/12/2012 tarih ve2012/1220 İddianame numaralı talepnamesiyle 1380 sayılıYasanın 36/e maddesi gereği davalı şirkete aitişletmenin faaliyetlerinin durdurulması ve masraflarıkendilerine ait olmak üzere tesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır. Torbalı (kapatılan) 2.SulhCeza Mahkemesi: 23.01.2014 gün ve E:2013/32, K:2014/84 sayı ile “Kabahatli P.P.M.S. Sigara Tütün Sanayi veTicaret A.Ş’ nin atık su deşarjındançıkan atık sudan alınan numunelerdeki analizraporlarına göre “Su ÜrünleriYönetmeliği” madde 11 de belirtilen Ek 6 “SularaBoşaltılabilecek Atıklar” kapsamında uygunçıkmadığı belirlenmiş ve mahkememizce sonradanda kabahatli firmanın atık su numunesi alınarakyaptırılan araştırmalarda da sonuçların uygunçıkmadığıanlaşıldığından” gerekçesiyle kabahatlişirketin eylemine uyan 1380 sayılı Yasanın 36/e maddesigereği davalı şirkete ait işletmenin faaliyetlerinindurdurulmasına ve masrafları kendilerine ait olmak üzeretesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesine karar verilmiştir. Davalı vekili aynı günverdiği süre tutum ve 07/02/2014 tarihli itiraz dilekçesiyleyasa yoluna başvurmuştur. TORBALI (KAPATILAN) 2.SULH CEZAMAHKEMESİ:12/02/2014 gün ve E:2013/32, K:2014/84 sayılı ekkarar ile “Kabahatli şirket vekilinin 07/02/2014 havale tarihlidilekçesi üzerine dosyanın yeniden ele alınarakincelenmesi sonucunda; talepnameye ilişkin 5326 Sayılı KabahatlerKanununun 27/8.maddesi gereğince idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararlarındaverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebi ile birlikte idari yargı merciinde görüleceğindenmahkememizin görevsiz olduğu” şeklindeki gerekçeylegörevsizlik kararı vermiş, yapılan itirazınreddedilmesiyle kararın 30/05/2016 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır. Davacı vekili bu kezaynı taleple idari yargı yerine müracaat etmiştir. İZMİR 4.İDAREMAHKEMESİ: 13.10.2016 gün ve E:2016/1356 sayı ile “2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun14/3.maddesinde dava dilekçelerinin görevli yargı yeriyönünden inceleneceği belirtilmiş olup, 15/1-a maddesindeise, adli ve askeri yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceği kuralı yeralmıştır. 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri veİdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı 2.maddesinin değişik 1 numaralıbendinde: "a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebeple, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar" idari dava türleri olarak sayılmıştır. 1380 sayılı SuÜrünleri Kanununun "Cezalar" başlıklı 36.maddesinde; "Bu Kanundaki ve bu Kanunagöre çıkarılacak yönetmeliklerdeki yasak,sınırlama ve yükümlülüklere aykırıhareket edenlere verilecek cezalar aşağıdagösterilmiştir. … e) 20 nci maddeye göreçıkarılan yönetmelikteki yasak, sınırlama veyükümlülüklere aykırı hareket edenler bir milyarlira İdarî para cezası ile cezalandırılır.Suç; fabrika, imalathane ve atölye gibi tesis sahipleri vebunların sorumlu kıldığı kişiler tarafındanişlendiği takdirde, on milyar lira idari para cezasıhükmolunur. Bu gibilerin faaliyetlerinin durdurulmasına vemasrafları kendilerine ait olmak üzere tesislerinin zarar vermeyecekhale getirilmesine mahkemece karar verilir." hükmü yeralmaktadır. Anılan Kanunun"Muhakeme Usulü" başlıklı 32. maddesinde :"Bu Kanunda yer alan mahkemece yerine getirilecek görevler zaruretgörülmeyen hallerde sulh ceza mahkemelerince onbeş güniçerisinde evrak üzerinden inceleme yapılarak kararabağlanır." hükmüne yer verilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 36.maddesinin l/e bendi gereğince, davalı şirketin faaliyetinindurdurulmasına ve masrafları kendilerine ait olmak üzere tesislerinzarar vermeyecek hale getirilmesine yönelik açılan kamudavasında; Torbalı 2. Sulh Ceza Mahkemesinin E:2013/32, K2014/84sayılı kararı ile davalı şirketin 1380sayılı Kanuna aykırı eylemi gerçekleştirdiğisabit olduğundan faaliyetinin durdurulmasına ve masraflarıkendilerine ait olmak üzere tesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesinekarar verildiği; ancak 12.02.2014 tarihli ek karar ile bu kararınkaldırılarak Mahkemenin görevsizliğine ve kararkesinleştiğinde dosyanın resen Nöbetçi İzmirİdare Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, davalıidarenin ilgili karara itirazı üzerine İzmir 5. Sulh CezaHâkimliğince 30.05.2016 tarih ve 2016/1790 D.İşsayılı karar ile itirazın reddedildiği, itirazın reddikararının davacı idareye 23.09.2016 tarihinde tebliğedildiği, bunun üzerine 28.09.2016 tarihli dava dilekçesi ile1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 36. maddesinin l/e bendigereğince, davalı şirketin faaliyetinin durdurulmasına vemasrafları kendilerine ait olmak üzere tesislerin zarar vermeyecekhale getirilmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Torbalı 2. Sulh CezaMahkemesinin 12.02.2014 tarih ve E:2013/32, K:2014/84 sayılı,mahkemenin görevsizliğine ve dosyanın kararkesinleştiğinde Nöbetçi İdare Mahkemesinegönderilmesine ilişkin ek karar uyarınca dava dosyasıİzmir 1. İdare Mahkemesine tevzi edilmiş; İzmir 1.İdare Mahkemesinin E:2016/1069, K:2016/1089 sayılı kararıile Torbalı Sulh Ceza Hâkimliğince verilen görevsizlikkararının kesinleşmesi üzerine, kararda yer alanhüküm uyarınca dosyanın anılan mahkeme tarafındankendiliğinden gönderildiği ve ortada İdare Mahkemesinehitaben usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir davadilekçesi bulunmadığı gerekçesi ile dosyanınesas kaydının kapatılarak, Torbalı Sulh CezaHâkimliğine gönderilmesine karar verildiğigörülmüştür. 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19.maddesinin 1. fıkrasında; adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varması halinde, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuracağı ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği;aynı maddenin 5791 sayılı Yasayla değişik 2.fıkrasında ise, yargı merciinin, önceki görevsizlikkararma ilişkin dava dosyasını da temin ederek, gerekçelibaşvuru karan ile birlikte dava dosyalarını UyuşmazlıkMahkemesine göndereceği hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuathükümlerinin değerlendirilmesinden, 1380 sayılı Kanunaaykırı eylem nedeniyle davacı şirketin faaliyetinindurdurulmasına ve masrafları kendilerine ait olmak üzeretesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesine yönelik istemin, idariyargı yerinde incelenemeyeceği ve bu davanınçözüm ve görüm yerinin Sulh CezaHâkimliği olduğu sonucunaulaşılmıştır. Bu itibarla, Torbalı(kapatılan) 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 12.02.2014 tarih veE:2013/32, K:2014/84 sayılı ek kararı ile idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle verdiğigörevsizlik kararı üzerine Mahkememizde açılan budavada Mahkememizin görevli olmadığı, Sulh CezaHâkimliği’nin görevli olduğu” gerekçesiyle;2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 20.2.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 1380sayılı Yasanın 20 nci maddesine aykırı hareketnedeniyle aynı Yasanın 36/e maddesi uyarınca davalı şirkete ait işletmeninfaaliyetlerinin durdurulması ve masrafları kendilerine ait olmaküzere tesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesiistemiyle açılmıştır. Konuyailişkin olarak yasal düzenlemeler incelendiğinde: 1380 sayılı SuÜrünleri Kanununun “Sulara Zararlı MaddeDökülmesi” başlıklı 20 nci maddesi; Su ürünleri veya bunlarıistihlak edenlerin veya kullananların sağlığınaveyahut istihsal vasıtalarına malzeme, teçhizat, alet veedevata zarar veren maddelerin içsulara ve denizlerdeki istihsalyerlerine veya civarlarına dökülmesi veyadöküleceği şekilde tesisat yapılmasıyasaktır. Hangi maddelerin dökülmesininyasak olduğu yönetmelikte gösterilir. “Cezalar”başlıklı 36 ncı maddesi; Bu Kanundaki ve bu Kanunagöre çıkarılacak yönetmeliklerdeki yasak,sınırlama ve yükümlülüklere aykırıhareket edenlere verilecek cezalar aşağıdagösterilmiştir. … e) 20 nci maddeye göreçıkarılan yönetmelikteki yasak, sınırlama veyükümlülüklere aykırı hareket edenler bir milyarlira idarî para cezası ile cezalandırılır.Suç; fabrika, imalathane ve atölye gibi tesis sahipleri vebunların sorumlu kıldığı kişiler tarafındanişlendiği takdirde, on milyar lira idarî para cezasıhükmolunur. Bu gibilerin faaliyetlerinin durdurulmasına vemasrafları kendilerine ait olmak üzere tesislerinin zarar vermeyecekhale getirilmesine mahkemece karar verilir. 20 nci maddeyeaykırılık teşkil eden durumun kalktığı,Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkililerincetespit edilerek mahkemeye bildirildiği veya tesis sahiplerinin talebiüzerine mahkemece belirlendiği takdirde, aynı mahkemece butesislerin yeniden faaliyetine izin verilir. “Muhakeme Usulü”başlıklı 32 nci maddesi; Bu Kanunda yer alan mahkemeceyerine getirilecek görevler zaruret görülmeyen hallerde sulhceza mahkemelerince onbeş gün içerisinde evrak üzerindeninceleme yapılarak karara bağlanır. 5326sayılı Kabahatler Kanununun “Başvuru Yolu”başlıklı 27 nci maddesi; (1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir. … (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür. Hükümleriniiçermektedir. İncelenen olayda, İzmirValiliği vekilinin şikâyeti üzerine TorbalıCumhuriyet Başsavcılığınca yapılansoruşturma sonrası, İzmir Gıda Tarım veHayvancılık İl Müdürlüğügörevlileri tarafından 02/11/2012 tarihinde davalı şirketinTorbalı’da bulunan tesisinde yapılan denetiminde, atık sudeşarjından alınan su numunesi analiz raporusonuçlarının “Su ÜrünleriYönetmeliğinin” 11. maddesinde belirtilen “sularaboşaltılabilecek atıklar kapsamında” uygunçıkmadığının belirlenmesi sebebiyle, 17/12/2012tarih ve 2012/1220 İd. numaralı talepnameyle 1380 sayılıYasanın 36/e maddesi gereği, davalı şirkete aitişletmenin faaliyetlerinin durdurulması ve masraflarıkendilerine ait olmak üzere tesislerin zarar vermeyecek hale getirilmesiistemiyle, Torbalı 2 nci Sulh Ceza Mahkemesi nezdinde bakılandavanın açıldığı, davalı şirketinvekili vasıtasıyla aynı Yasa uyarınca idarece verilen idaripara cezasının iptalini idari yargı yerinden talep ettiği,Torbalı 2 nci Sulh Ceza Mahkemesinin 5326 sayılı Kanunun 27/8maddesini gerekçe göstererek görevsizlik kararıverdiği anlaşılmıştır. Konuyla ilgili mevzuathükümleri incelendiğinde, 5326 sayılı Kanunun 27 ncimaddesinin idari yaptırım kararlarına karşıbaşvuru yollarını, 1380 sayılı Kanunun 32 ncimaddesinin ise yaptırım kararı vermeye yetkili mercii düzenlediğigörülmektedir. 1380 sayılıYasanın 32 nci maddesinin amir hükmü gereği aynı yasauyarınca yaptırım kararı verme yetkisi Sulh CezaMahkemesinindir. Olayda idari yaptırım kararı verme yetkisiidareye tanınmış ve idarece verilmiş bir kapatmacezası bulunsaydı, bu cezanın iptali isteminin Sulh CezaMahkemesine yapılması durumunda 5326 sayılı Kanunun 27/8nci maddesi uygulama alanı bulurdu. Bu durumda; 1380sayılı Su Ürünleri Kanununun 36/e maddesindeöngörülen yaptırım kararını vermekleaynı kanunun 32 nci maddesi gereği adli yargı yerlerigörevli bulunmaktadır. Açıklanannedenlerle, İzmir 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Torbalı 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 12/02/2014 gün ve E:2013/32, K:2014/84sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 4. İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Torbalı 2.Sulh Ceza Mahkemesinin 12/02/2014 gün ve E:2013/32, K:2014/84sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.02.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy