T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 39
KARAR NO : 2017 / 99
KARAR TR : 20.2.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açılan tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.G.
Vekili : Av. İ.G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri :Av. D.G.Ç., Av. D.Ç.I. (Adli yargıda),
Av. İ.K.A. (İdari yargıda)
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 16/10/2012 tarihindedavacının sevk ve idaresindeki 27 F 2040 plaka sayılıaracı ile Özalp İlçesinden Van İli istikametinedoğru seyir halinde iken yolun sol şeridinde yolunmıcırlı olması sebebiyle solunda bulunan tepelik alanaçarpıp takla atması sonucunda yaralamalı ve maddihasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalı idareninyolun yapım ve bakımından sorumlu olması nedeni ilekazanın oluşumunda kusurlu olduğunu, kazada davacınınaracının kullanılamaz hale geldiğini ve 2.500,00 TL hurdabedeli ile satıldığını, mezkur aracın bedelinin20.000 TL civarında olduğunu, davacının hayatınıhurda hale gelen kamyonet ile idame ettirdiğini, bu nedenlebüyük çöküntü yaşadığını,manevi açıdan da yıprandığını belirterekfazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla olaytarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte araçtameydana gelen maddi hasar ve yoksun kalınan kar nedeni ile şimdilik21,000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın davalı kurumdantahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde davaaçmıştır.
VAN 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12/11/2013 gün ve 2012/697 Esas,2013/593 Karar sayılı kararı ile ‘‘…davanınKarayolları Genel Müdürlüğü’nekarşı hizmet kusuru nedeniyle açıldığı,kamu hizmeti görmekle yükümlü olan davalının kamuhizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı özelhukuk hükümlerine tabi olmadığı, davalı idareninkarar ve eylemlerinden doğan zararın ödetilmesi isteklerinin tamyargı davasının konusunu oluşturacağı, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılandavaların tam yargı davaları kapsamında idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği…’’şeklindeki gerekçesi ile davanın görev yönündenreddine karar vermiş, bu karar taraflarca temyiz edilmeksizin 04/03/2014tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
VAN 2.İDARE MAHKEMESİ: 30/11/2016 gün ve 2014/369 Esas sayı ile ‘‘…2576 sayılı Kanunun İdare MahkemelerininGörevleri başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında,İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ileilk derece Danıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14.maddesinin 3/a bendinde; dava dilekçelerinin görev ve yetkiyönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; aynıKanununun 15. maddesinin l/a bendinde ise; adli ve askeri yargınıngörevli olduğu konularda açılan davaların görevyönünden reddine karar verileceği belirtilmiştir.
Öteyandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." kuralına yerverilmiştir.
Davadilekçesinin incelenmesinden, davacının, kendi sevk veidaresindeki 27 F 2040 plakalı araçla 16.10.2012 tarihinde Van-Özalp Karayolunda seyir halinde iken yolun mıcırlıolması nedeniyle meydana gelen tek taraflı trafik kazasısonucunda yaralandığı ve araçta hasaroluştuğunun belirtildiği, meydana gelen trafik kazasınedeniyle uğranıldığı iddia edilen toplam 41.000,00 TLtazminatın hizmet kusuru bulunduğundan bahisle davalı idaredentazmini istemiyle Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2012/697 sayılıdosyası ile dava açıldığı, anılan davadaverilen görevsizlik kararının 04.03.2014 tarihindekesinleşmesi üzerine bu defa yasal süresi içindeMahkememizde bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Konu ileilgili benzer bir uyuşmazlıkta 15.2.2016 tarih ve E:2016/57;K:2016/92 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi kararında;"2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. Maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır"gerekçesine yer verilerek adli yargı tarafından verilengörevsizlik kararı kaldırılmıştır.
Olayda,yukarıda yer verilen 2918 sayılı Kanunun 110. maddesihükmü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı birliktedeğerlendirildiğinde, Karayolları Trafik Mevzuatındankaynaklandığı açık olan buuyuşmazlığın çözümünde adli yargımercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.’’şeklindeki gerekçesi ile davanın adli yargınıngörev alanına girdiğini belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19.maddesi hükümleri uyarıncagörevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vererek dosyayı Mahkememize göndermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 20.2.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli veidari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adliyargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Sinem USTA’nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargı, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 16.10.2012tarihinde davacının sevk ve idaresindeki 27 F 2040 plakalıaraçla Van- Özalp karayolunda seyir halinde iken yolunmıcırlı olması nedeniyle meydana gelen tek taraflıtrafik kazası sonucunda yaralanması ve aracınınhasarlanması nedeniyle uğranıldığı iddia edilenmaddi ve manevi tazminatın hizmet kusuruna dayanılarak davalıidareden tahsili istemi ile 25/12/2012 tarihinde açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyalarınincelenmesinden; davanın, 16.10.2012 tarihinde meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sonucu oluşan maddi hasarın veuğranıldığı iddia edilen manevi zararın olaydakusuru bulunan davalıdan tazmini istemi ile Van 4. Asliye HukukMahkemesi’nde açıldığı, davanıngörev yönünden reddedilmesi üzerine bu kez Van 2. İdareMahkemesi’nde dava açıldığı, Van 2. İdareMahkemesi’nce davada adli yargının görevli olduğu belirtilerek;2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 19. maddesigereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi amacı iledosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden Van 2. İdare Mahkemesi’nceyapılan başvurunun kabulü ile, Van 4. Asliye HukukMahkemesi’nce verilen 12/11/2013 gün ve 2012/697 Esas, 2013/593Karar sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Van 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12/11/2013 gün ve 2012/697 Esas, 2013/593Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.2.2017 gününde ÜYE Süleyman HilmiAYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞI OY
3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580K:2015/592 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.20.02.2017
ÜYE
Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy