T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 698
KARAR NO : 2017 / 55
KARAR TR : 20.02.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açılan tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S.K. Vekili :Av. B.B.T. Davalılar :1-Ergani Belediye Başkanlığı Vekili :Av. F.K. 2-Diyarbakır Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av. R.Y. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 21GP 095 plakalı aracı ile Ergani-İncehıdır yolundaseyir halinde iken belediye ekiplerince toplu halde dökülenhazır asfalta çarpma sonucu maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiğini, 15/09/2014 tarihli olay yeri tespit tutanağındakaza yerinde 1,5 metre yüksekliğinde 3,5 metre genişliğindemucur olduğu, mucur yığınının 5 metre gerisindede asfalt yığımının olduğu, hiçbiruyarı levhasının bulunmadığı yönündetutanak tutulduğunu, kazanın meydana geldiği yerinBüyükşehir Belediyesinin çalışma alanısahası olup söz konusu yol yapımında Ergani Belediyesi ileBüyükşehir Belediyesinin birlikteçalışmalarının devam ettiğini bu nedenle heriki belediyenin de sorumlu olduklarını belirterek 8.233,41 TLtazminatın tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır. ERGANİASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:26.5.2015 gün ve E:2015/123 K:2015/340sayılı kararı ile “Davacı, davalı her ikibelediyeyi hizmet kusuru nedeniyle dava etmiştir. Kamu hizmetigörmekle yükümlü olan belediyeler, kamu hizmetisırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildirler. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar, niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerekmektedir. Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece re ‘sendikkate alınması zorunludur. Bu yüzden mahkememizin yargıyolu bakımından görevsiz bulunduğu” gerekçesiyledava dilekçesinin yargı yolu yönünden reddine karar vermiş,karar davacı vekilince temyiz edilmiş, Yargıtay 4. HukukDairesi’nin 12.11.2015 gün ve E:2015/11728, K:2015/12926sayılı kararı ile onanmış, onama ilamıdavacı vekiline ve davalılar vekillerine 16.12.2015 tarihindetebliğ olunmuş, tarafların yasal süre içerisindekarar düzeltme yoluna gitmemesi nedeniyle hüküm 04.01.2016tarihi itibarıyla kesinleştirilmiştir Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. DİYARBAKIR 2. İDAREMAHKEMESİ: 24.10.2016gün ve E:2016/96 sayılı kararı ile “…Dava, 21GP 095 plakalı aracın 15/09/2014 tarihinde Ergani-İnceHıdır yolunda seyir halinde iken belediye ekiplerince toplu haldedökülen hazır asfalta çarpması neticesindeoluşan maddi hasarlı trafik kazasına istinaden doğanzararda sorumluluğu bulunan davalı idarelerin trafik uyarılevhaları bulunması gerekirken bulunmaması sebebiyle hizmetkusuru bulunduğundan bahisle onarım gideri, çekici gideri vearaçtaki değer kaybı v.s. tüm zararların fazlayailişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 8.233,41-TL'nin tazminiistemiyle açılmıştır. 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19.maddesinin 1.fıkrasında; adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varması halinde, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuracağı ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği;aynı maddenin 5791 sayılı kanunla değişik 2.fıkrasında ise yargı merciinin, önceki görevsizlikkararma ilişkin dava dosyasını da temin ederek, gerekçelibaşvuru karan ile birlikte dava dosyalarını UyuşmazlıkMahkemesine göndereceği hükmüne yer verilmiştir. 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5.maddesinin1.fıkrasında da; İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemeleriningörev alanına giren davalar ile Danıştay'da çözümlenecekolanlar dışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar ve kanunlarla verilen diğer işlemleriçözümleyeceği hükmebağlanmıştır. Öte yandan, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2. Maddesindede, İdari yargının görev alanının, idariişlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalarla sınırlıolduğu, 14. maddenin (3/a) bendinde, dava dilekçelerinin görevve yetki yönünden inceleneceği, 15.maddenin (l/a) bendinde ise,adli ve askeri yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceği kuralabağlanmıştır. Uyuşmazlıkla ilgili birbaşka düzenleme olan 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 110. maddesinde : "İşleteni veya sahibi Devlet vediğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetverdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne yerverilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; 21 GP 095 plakalı aracın 15/09/2014 tarihindeErgani-İnce Hıdır yolunda seyir halinde iken belediyeekiplerince toplu halde dökülen hazır asfaltaçarpması neticesinde oluşan maddi hasarlı trafik kazasınaistinaden doğan zararda sorumluluğu bulunan davalı idarelerintrafik uyan levhaları bulunması gerekirken bulunmaması sebebiylehizmet kusuru nedeniyle sorumlu bulunduğundan bahisle onarım gideri,çekici gideri ve araçtaki değer kaybı v.s. tümzararların fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla8.233,41-TL'nin tazmini istemiyle Mahkememizin E:2016/96 sayılıesasına kayden -Ergani Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26/05/2015 tarih,2015/123E. ve 2015/340 K. sayılı kararıyla, idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle(kesinleşen) görev yönünden reddi kararı üzerinebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılıYasa'nın 110. maddesinde yer alan hüküm nedeniyle önceliklegörevli yargı yerinin belirlenmesi gerekmektedir.2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 1.maddesiyle TürkiyeCumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari veaskeri yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkeme olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu konudakikararlarının irdelenmesi de yararlı olacaktır. 18/06/2012 gün ve 28327sayılı Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi kararlarınabakıldığında, köprüde trafik kazası yaparakyaşamını yitiren şahsın yakınlarıtarafından, yolun ve köprünün yol bakım, onarımve yapımının uygun olmadığı, hiçbirişaretlemenin bulunmadığı, bu eksiklerin oluşan kazayabüyük ölçüde sebebiyet verdiği, kazanınhizmet kusuru nedeniyle meydana geldiği ileri sürülerekaçılan tazminat davasında çıkan görevuyuşmazlığı sonucu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin04/06/2012 gün ve E.2012/107, K.2012/134 sayılı kararı ile "2918sayılı Yasanın 110. maddesinin 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe girdiği gözetildiğinde,göreve ilişkin hükmün bu tarihten önce (14/05/2010)idari yargı yerinde açılmış olan iş budavanın idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiği" ne karar verilmiş, yine resmi bir aracın yoldabulunan rögar kapağına çarpması nedeniyle hasarauğraması sonucu açılan dava sonucundaçıkarılan görev uyuşmazlığı sonucuMahkemenin, 04/06/2012 gün ve E.2012/101, K.2012/133 sayılıkararı ile " 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren ll0.maddesi gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan davanınadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği”şeklindeki gerekçesi ile davanın adli yargınıngörev alanına girdiğini belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19.maddesi hükümleri uyarıncagörevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş,dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan20.2.2017 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı Belediyelerinsorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyleoluştuğu öne sürülen maddi zararın tazminedilmesi istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacınınaracıyla seyir halindeyken kaza yaptığı, bu kazaneticesinde oluştuğu öne sürülen zararın idareninkusuru oranında tazmini talebiyle bakılan bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü, haklıneden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2,125 ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Diyarbakır 2.İdare Mahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Ergani Asliye HukukMahkemesi’nin 26.05.2015 gün ve E:2015/123 K:2015/340sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ergani AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 26.05.2015 gün ve E:2015/123 K:2015/340sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.02.2017 gününde ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY 03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.20.02.2017 ÜYE SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy