T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2017 / 95 KARAR NO : 2017 / 137 KARAR TR : 20.02.2017 ÖZET : Yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle düzenlenen kaza tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : B.Ö. Vekili : Av. O.Y. Davalı : İzmir İl EmniyetMüdürlüğü O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; 25.09.2016günü davacının maliki olduğu 44 FP 215 plakalıaracın Anadolu Caddesi Kayıkhane istikametinden Turan Köprüistikametine seyir halindeyken 35 HTR 33 plakalı araçlayaptığı maddi hasarlı ve yaralanmalı trafikkazasına ilişkin tutulan 25/09/2016 tarih ve 4227 kaza sıra nolu trafikkazası tespit tutanağının iptali istemiyle 18.10.2016 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. İzmir 7.Sulh Ceza Hakimliği: 06.12.2016 gün veD.İş. No: 2016/3622 sayı ile, Sulh Ceza Mahkemelerinin görevlerini belirleyen5235 sayılı yasının 10.maddesini değiştiren 6545sayılı yasanın 48.maddesi gereğince "kanunlarınayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmaküzere yürütülen soruşturmalarda hakim tarafındanverilmesi gerekli kararları almak üzere ve bunlara karşıitirazları incelemek amacıyla Sulh Ceza Hakimliğikurulmuştur.", aynı yasanın 49.maddesi ile 5235 S.Y'nin11.maddesine "hakimliği" ibaresi eklenmiştir. Talep konusuyürütülen soruşturmayla ilgili olmadığıgibi, talep konusunda Sulh Ceza Hakimliğinden karar istenebileceğihususunda mevzuatta bir hüküm bulunmadığı, itirazınidare mahkemesinde görülmesi gerektiği” gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, karar itiraz edilmeksizin 15/12/2016 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez,aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. İzmir 4. İdare Mahkemesi: 04.01.2017 gün ve E:2016/1939 sayı ile “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 15.maddesinde, "Olumsuz görevuyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlikkararım veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesindensonra, ceza davalarında doğrudan doğruya diğer davalardaise taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararımveren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerekUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargımerciinin belirlenmesi istenir." hükmü, Kanunun 19.maddesinde"Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmü yeralmıştır. Dosyanın incelenmesinden;25.09.2016 günü davacının maliki olduğu 44 FP 215plakalı aracın Anadolu Caddesi Kayıkhane istikametinden TuranKöprü istikametine seyir halindeyken 35 HTR 33 plakalı araçlayaptığı maddi hasarlı ve yaralanmalı trafikkazasına ilişkin tutulan trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle İzmir 7. Sulh CezaHâkimliğinin Değişik İş No:2016/3622sayılı dosyasında açılan davanın anılanMahkemenin 06.12.2016 tarihli kararıyla görev yönündenreddedildiği ve bu kararın 15.12.2016 tarihinde kesinleşmesiüzerine 27.12.2016 tarihinde de Mahkememizde bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2.maddesinin l/a bendinde, idariişlemler hakkında şekil, sebep, konu ve maksat yönlerindenbiri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları dava türleri arasında sayılmış,Kanunun 15.maddesinin l/a bendinde, adli ve askeri yargınıngörevli olduğu konularda açılan davaların reddinekarar verileceği hükmüne yer verilmiştir. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 83.maddesinin l/b bendinde, trafikkazalarına, kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerinibelirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzeretrafik zabıtasınca el konulacağı kuralabağlanmıştır. Karayolları TrafikYönetmeliğinin 154.maddesinin a/2 bendinde, trafik kazalarına,kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek "Kaza TespitTutanağı" düzenlemek üzere trafikzabıtasınca (polis veya jandarma) el konulacağı,156.maddesinin a/l bendinde de, kaza tespit tutanağının,örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazayakarışan sürücüler, varsa ölü veyayaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekligörülen diğer hususlar belirtilmek üzeredüzenleneceği ve olay yerinin durumunun bir krokidegösterileceği belirtilmiştir. Yukarıda anılan mevzuathükümleri uyarınca, trafik kazası tespittutanağı, trafik zabıtasınca düzenlenen ve kazayakarışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olan birbelgedir. Trafik kazalarında, kazanın zamanı ve yerini kazayakarışan sürücü ve araçları, bunlardakihasar ve zararları ortaya koyan bu tutanaklar idari bir işlemniteliğinde olmayıp, trafik kaza tutanağına yönelikdavanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir. Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin 06/04/2015 gün ve E:2015/205, K:2015/221 sayılıkararı ile 29/12/2014 gün ve E:2014/1055, K:2014/l 107sayılı kararı da bu yönedir. Bu sebeple, bakılan davadauyuşmazlığın görüm ve çözümüadli yargı yerinin görevindedir” sonucuna varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman HilmiAYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 20.2.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyleaçılmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma vebilirkişilik” başlığını taşıyan83. maddesinde, “Trafik kazalarına; a) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca, b) Kazanın oluşnedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur. Trafik zabıtasınıngörevli olmadığı veya bulunmadığıkarayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespittutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir. Karayollarında meydana gelenve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarındatarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suçoluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk CezaKanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz. Trafik kazalarında yoluntrafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veyagenel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekildeişaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunutrafiğe açmaya yetkilidir. Karayolunun trafiğekapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır. Trafik zabıtası, usulkanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarındabilirkişilik yapar. Trafik kazaları, kaza tahkikmemurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ilediğer esaslar yönetmelikte gösterilir.” hükmü; “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110.maddesinde, “ (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.” hükmü; “Sürücü belgelerinin gerialınmasında ve iptalinde yetki” başlıklı112.maddesinde, “ (Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.) Bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir. Bu Kanunun 51 inci maddesininihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir. Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilenkesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir. Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez. Askeri araçlarısüren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarlailgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır. Askeri görev ve hizmetlerinyürütülmesi sırasında askeri araçsürücülerinin asker kişilere karşıişledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.”hükmü, yine aynı Yasanın “Suç ve cezatutanakları” başlıklı 114.maddesinde“– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.;Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.) (Değişik birincifıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir. Birkaç trafik suçununbir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı cezauygulanır. (Değişik fıkra:3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgilitutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir. (…) Bu maddenin uygulanmasına aitusul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. (Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32md.) Trafik para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Kredikartı ile yapılan tahsilatın saymanlık hesaplarınaaktarılma süresi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar MaliyeBakanlığınca belirlenir.” hükmü yeralmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’na dayanılarakçıkarılmış bulunan Karayolları TrafikYönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EIKonulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır. a) Trafik kazalarına; 1) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca, 2) Kaza nedenlerini, iz vedelillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı”düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca (polis veyajandarma), el konulur. Trafik zabıtasınıngörev alanı dışında kalan yerler ile elkoyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı,örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenirve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş; aynıYönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkinişlemler” başlıklı 156. maddesinde de, Trafik kazaları ile ilgiliolarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslaruygulanır. a) Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi 1) Örneğine uygun olarak;kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışansürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veyazarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmeküzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir. Trafik Kazası TespitTutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasındasaklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yetersayıda düzenlenir. Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerinbir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarlapaylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir. 2) Trafik kazası tespittutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendigereğince trafik zabıtası ve genel zabıtanıngörevli personeli yetkilidir. Tutanaklar en az iki görevlitarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlıkazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir. Ancak, Türk SilahlıKuvvetlerine ait araçların karıştığıtrafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir. 3) Tutanak düzenleyenler,tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadecekazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlalettiğini belirtirler. 4) Karayolu üzerindeölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz vedelillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazasıolduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veyaunsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olayyerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir. 5) Önceden meydana gelmişveya olay yerinden kaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukçahasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanakveya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerinsigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyleyapılır. Ancak; Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri, Karayolu üzerinde birden fazlasayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarlasonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelikçerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası TespitTutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflaraait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi, hallerinde görevlilerce trafikkazası tespit tutanağı düzenlenir. b) Kaza istatistikleri Kazaların nedenlerini tespitetmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerdenyararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir. Düzenlenen istatistikformları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şubemüdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesiyapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğünegönderilir.” hükmüne yer verilmiştir. Diğer taraftan, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde,idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır. Bu düzenlemelere göre, trafikkazası tespit tutanağı, kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, ölümlü/yaralamalımaddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanınidari yargı yerinde görülmesi olanağıbulunmamaktadır. Bu durumda, davacıtarafından; trafik kazası tespit tutanağına itirazenaçılan ve idari yargı yerinde görülmesiolanağı bulunmayan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,İzmir 4.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İzmir 7.Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 06.12.2016gün ve D.İş. No: 2016/3622 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 4.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İzmir 7.SulhCeza Hakimliğince verilen 06.12.2016 gün ve D.İş. No:2016/3622 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 20.02.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy