T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 40
KARAR NO : 2017 / 100
KARAR TR : 20.2.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : A.A. Türk Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av. M.T.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. G.Ç.Ü. (Adli yargıda),
Av. N.F.G. (İdari yargıda)
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idareninbakım ve onarımından sorumlu olduğu D-817-07 karayolundaOsmaniye-İskenderun istikameti, Kısık kavşağındayol genişliğinin uygun olmaması ve trafik yoğunluğuolan kavşakta trafik lambalarının olmaması sebebi ile18/09/2010 tarihinde meydana gelen kazada sigortalı araç ile 31 P0585 plakalı aracın çarpışması sonucu davacışirketin kasko güvencesi altında bulunan aracın hasara uğradığını,trafik kaza tespit tutanağına göre olayın meydanagelmesinde davalı idarenin kusurlu olduğunu, bu kaza nedeni iledavacı şirket tarafından sigortalıya 31.314,00 TL tazminatödendiğini belirterek, bu tazminatın davalı idarenin kusuruoranına denk gelen 8.074,00 TL’sinin davalıdan ödemetarihi olan 20/08/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ilebirlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. OSMANİYE1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05/12/2013 gün ve 2013/236 Esas,2013/455 Karar sayı ile özetle ‘‘…Kamuhizmeti görmekle yükümlü idareye 2918 sayılı KarayollarıTrafik Yasası'nın 7/a ve 13. maddelerinde karayollarında mal vecan güvenliği yönünden gerekli işaretlemeleri yaparakönlemleri almak ile trafik güvenliğini sağlamagörevleri verilmiş bulunmaktadır. Davalı idareye yasa ileverilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasındaoluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklananzararlar olup bu zararların tazmini amacıyla idare aleyhine adliyargıda dava açılamaz. Gerek dava dilekçesindeki ilerisürüş ve gerekse savunma ile dosyadaki deliller ve karargerekçesi itibarıyla davalı Karayolları GenelMüdürlüğü’nün hizmet kusurubulunduğunun davada ileri sürülmesine göre idarenin yasagereği yapmak zorunda bulunduğu kamu hizmeti sırasındakusurlu davranışından dolayı tazminat istemini içerenbu davanın hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davasıniteliği taşıdığı ve adli yargıdagörülemeyeceği sonuç ve kanaatinevarıldığı…’’ şeklindekigerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karardavacı vekilince temyiz edilmiştir. Bu karar, Yargıtay 17. HukukDairesi’nin 09/06/2014 gün ve 2014/10491 Esas, 2014/9204 Kararsayılı kararı ile onanmış, davacı vekilinin karardüzeltme talebi Daire tarafından 19/01/2015 gün ve 2014/20484Esas, 2015/473 Karar sayı ile reddedilmiş, karar bu şekilde19/01/2015 tarihinde kesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. Adana 1.İdare Mahkemesi: 23/09/2016 gün ve 2015/792 Esas, 2016/758 Kararsayı ile yetkisizlik kararı vererek dosyayı Gaziantep İdareMahkemesi’ne göndermiştir. GAZİANTEP2. İDARE MAHKEMESİ: 09/12/2016 gün ve 2016/1420 Esas sayıile aynen, ‘‘…2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun "Belediye Trafik Birimleri, Görev ve Yetkileri"başlıklı 10. Maddesinde; "Bu Kanunla belediyelere verilengörevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafikbirimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür. B) Görevve yetkiler Yapım vebakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, Gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmak, Karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek, Karayolundatrafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veyagündüze göre kolayca görülebilecek şekildeişaretlemek veya ortadan kaldırmak, Yolyapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklifedilen tedbirleri almak, Çocuklariçin trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasınısağlamak, Bu Kanun ve buKanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmak." hükmüne yer verilmişolup, "görevli ve yetkili Mahkeme" başlıklı 110.Maddesinin ilk fıkrasında; "(Değişik madde:11/01/2011-6099 S.K./14.mad.)İşleteni veya sahibi Devlet vediğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetverdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanun'dandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır." hükmüne, geçici 21.Maddesinde ise; "(Ek madde: 11/01/2011-6099 S.K/15.mad.) Bu Kanunun 110uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."hükmüne yer verilmiştir. Osmaniye 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 5.12.2013 tarih ve E:2013/326-K:2013/455sayılı görevsizlik kararının 19.1.2015 tarihindekesinleşmesi üzerine Adana 1. İdare Mahkemesi'ndeaçılan ve Adana 1. İdare Mahkemesi'nin E:2015/792-K:2016/758sayılı yetkisizlik kararı ile mahkememiz esasına kaydolandava dosyasında davacı tarafından D-817-07 karayoluOsmaniye-İskenderun istikameti Kısık kavşağındayol genişliğinin uygun olmaması ve trafik yoğunluğuolan kavşakta trafik lambalarının bulunmaması nedeni ile18.9.2010 tarihinde meydana gelen kazada Karayolları GenelMüdürlüğü'nün hizmet kusuru bulunduğundanbahisle kasko sigortalısı olan 31 KY 824 plaka sayılıaracın hasarı için ödenen tazminatın kusuroranına denk gelen 8.074,00 TL'sinin; davalı idarenin bakım veonanırımdan sorumlu olduğu kavşağın yolgenişliğinin uygun olmadığı, trafikyoğunluğu olan kavşakta trafik lambalarınınolmadığı, bu nedenlerle sigortalısı olan aracınkaza yaptığı, idarenin kusurlu olduğu belirtilerek20.8.2012 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte rücuen tazminiistenilmekte olup, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri veaçıklamaların birlikte irdelenmesinden; bakılmakta olandavanın 2918 sayılı Yasa'nın 110. maddesi uyarıncaMahkememizin görev alanına girmeyip adli yargı yeriningörev alanına girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.’’şeklindeki gerekçesi ile davanın adli yargınıngörev alanına girdiğini belirterek, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19.maddesi hükümleri uyarınca görevliyargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadarertelenmesine karar vererek dosyayı Mahkememize göndermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan20.2.2017 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli veidari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimdeolumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemeceadli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Sinem USTA’nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargı, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacısigorta şirketi tarafından kasko güvencesi altında olan 31KY 824 plakalı araç sürücüsüsigortalının 18/09/2010 tarihinde davalı idarenin bakım veonarımından sorumlu olduğu yolda yol genişliğininuygun olmaması ve trafik yoğunluğu olan kavşakta trafiklambalarının olmaması nedeniyle gerçekleştiğiöne sürülen trafik kazası nedeniyle araçtaoluşan hasar nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın davalıidarenin kusuruna denk gelen kısmının ödeme tarihindenitibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdanrücuen tahsiline karar verilmesi istemi ile 17/05/2013 tarihindeaçılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülen kavşaklarave yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dosyalarınincelenmesinden; davanın, 18/09/2010 tarihinde meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sonucu oluşan zarar nedeniyle davacışirket tarafından sigortalıya ödenen tazminatın olaydakusuru bulunan davalıdan rücuen tazmini istemi ile öncelikle Osmaniye1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açıldığı,davanın görev yönünden reddedildiği, kararın davacıvekilince temyiz edilip Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin kararıonaması ve karar düzeltme talebinin reddedilmesiyle kesinleştiği,bu kez Adana 1. İdare Mahkemesi’nde davaaçıldığı, mahkemenin yetkisizlik kararıyladosyayı gönderdiği Gaziantep 2. İdare Mahkemesi’ncedavada adli yargının görevli olduğu belirtilerek; 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 19.maddesigereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi amacı iledosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden Gaziantep 2. İdare Mahkemesi’nceyapılan başvurunun kabulü ile, Osmaniye 1. Asliye HukukMahkemesi’nce verilen 05/12/2013 gün ve 2013/236 Esas, 2013/455Karar sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/12/2013 gün ve2013/236 Esas, 2013/455 Karar sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 20.2.2017 gününde ÜYESüleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY 3.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580K:2015/592 sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.20.02.2017 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy