T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016/165
KARAR NO : 2016/532
KARAR TR : 28.11.2016
ÖZET: Davacı Üniversitenin, 12.06.2013 tarih ve C95616 sayılı Yatırım Teşvik Belgesi'nde yer alan "Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği"nin, revize edilen 25.06.2014 tarih ve D95616 sayılı Yatırım Teşvik Belgesi'nde destek unsurları arasından çıkarılmasına ilişkin Ekonomi Bakanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : T.Ö.Üniversitesi
Vekilleri :Av. M.B.
Davalı :Ekonomi Bakanlığı
O L A Y :Davacı Üniversite vekili dava dilekçesinde özetle,Üniversitenin 12.6.2013 tarih ve C95616 sayılı YatırımTeşvik Belgesinde yer alan “Sigorta Primi İşveren HissesiDesteği’nin” revize edilen 25.6.2014 tarih ve D95616sayılı Yatırım Teşvik Belgesinde destek unsurlarıarasından çıkarılmasına ilişkin EkonomiBakanlığı işleminin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
ANKARA 14.İDARE MAHKEMESİ : 4.11.2014 gün ve E:2014/1799, K:2014/1270sayı ile, 5510 sayılı Yasa’nın 1., Ek 2. ve 101.maddelerinden söz ederek, olayda; uyuşmazlığınesasını, davacının sigorta primi işveren hissesidesteğinden yararlanıp yararlanamayacağınınoluşturduğu, bu konuya ilişkin hukuki düzenlemelerin ise5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde kuralabağlandığı; bu durumda; 5510 sayılı Kanun'da,Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde idari yargı yerleriningörevli olduğu yönünde aksine bir düzenlemeye yerverilmemiş olması karşısında, işbu davanıngörüm ve çözümünde, yukarıda sözedilenYasa hükümleri uyarınca adli yargının görevliolduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
DavacıÜniversite vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 5.İŞ MAHKEMESİ : 7.10.2015 gün ve E:2015/82, K:2015/1276sayı ile, 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddede sayılan ve 82nci madde uyarınca belirlenen prime esas kazanç altsınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin EkonomiBakanlığınca karşılanacağınınbelirlendiği; somut olayda davalı EkonomiBakanlığı'nın davacı Üniversitenin 12/06/2013tarihli yatırım teşvik belgesinde yer alan sigorta primiişveren hissesi desteğinin 25/06/2014 tarihli yatırımteşvik belgesinden çıkartılması yönündekiişleminin 5510 Sayılı Yasa’nın uygulanmasındankaynaklanan bir işlem olmayıp idari bir işlem olduğu; budurumda dava konusu uyuşmazlığın çözümyerinin idari yargının görev alanına girdiği,davanın İdare Mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden6100 sayılı Yasanın 114/1-b maddesi uyarınca yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddi gerektiği kanaatine varıldığıgerekçesiyle davanın yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı Üniversitevekili idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğu önesürülengörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvuruda bulunmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.11.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı Üniversitenin, 12.06.2013 tarih ve C95616sayılı Yatırım Teşvik Belgesi'nde yer alan"Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği"nin, revizeedilen 25.06.2014 tarih ve D95616 sayılı YatırımTeşvik Belgesi'nde destek unsurları arasındançıkarılmasına ilişkin EkonomiBakanlığı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sosyal sigortalar ilegenel sağlık sigortası bakımından kişilerigüvence altına almak, bu sigortalardan yararlanacak kişileri vesağlanacak hakları, bu haklardan yararlanma şartları ilefinansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek, sosyalsigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişiile ilgili usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş;Ek 2. maddede, "Yatırımlarda Devlet yardımlarıhakkında kararlar çerçevesinde düzenlenen teşvik belgelerikapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarla istihdamedilen sigortalılar için, 81 inci maddede sayılan ve 82 ncimadde uyarınca belirlenen prime esas kazanç altsınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin;işveren hisselerinin tamamına veya Bakanlar Kurulunca istatistikibölge birimleri sınıflandırması, kişibaşına düşen milli gelir veya sosyoekonomikgelişmişlik düzeyleri dikkate alınmak suretiyle belirlenenillerde işveren hisseleri ile birlikte sigortalı hisselerinintamamına kadar olan kısmı Ekonomi Bakanlığıbütçesinden karşılanır. Bakanlar Kurulu ayrıcaEkonomi Bakanlığınca karşılanacak tutarınuygulama süresini, karşılama oranım ve kapsamını;yatırımın sektörü, büyüklüğüve bulunduğu illere göre farklılaştırmaya yetkilidir.
PrimlerinEkonomi Bakanlığınca karşılanabilmesi içinişverenlerce, çalıştırdıklarısigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim vehizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kuruma verilmesi veEkonomi Bakanlığınca karşılanmayan tutarın yasalsüresi içinde ödenmiş olması şarttır.
Bu maddehükümleri, 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasıkapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile sosyalgüvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurtdışında çalışan sigortalılar hakkındauygulanmaz.
EkonomiBakanlığınca karşılanan prim tutarlarıişverenler bakımından gelir ve kurumlar vergisimatrahının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkatealınmaz. Bu Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde,çalıştırdığı kişileri sigortalıolarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilençalışmadığının tespit edilmesi halindeişverenler bir yıl süreyle bu maddeyle sağlanan destekunsurlarından yararlanamaz. Bu madde kapsamındaki teşviktenyersiz olarak faydalanıldığının tespiti halindeişverenden yararlanılan teşvik tutarı gecikme zammı vegecikme cezası ile birlikte tahsil edilir. Ayrıca, işyerindesigortalının fiilen çalışmadığı haldebildirildiğinin tespit edilmesi halinde işveren hakkındaCumhuriyet başsavcılığına suç duyurusundabulunulur.
Bu maddeninuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ekonomi Bakanlığıile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıtarafından müştereken belirlenir." hükmüne yerverilmiştir.
5510sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanununun, “Prim oranları veDevlet katkısı” başlıklı 81.maddesinde; “Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranlarıaşağıdaki şekildedir:
a)Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarıprim oranı, sigortalının prime esas kazancının %20’sidir. Bunun % 9’u sigortalı hissesi, % 11’iişveren hissesidir.
b)(Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) Bu Kanundabelirtilen fiilî hizmet süresi zammı uygulanan işlerde 4üncü maddenin birinci fıkrasının;
(…)
ı) (Ek:15/5/2008-5763/24 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılarıçalıştıran özel sektör işverenlerinin, bumaddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göremalullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarıprimlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmınaisabet eden tutar Hazinece karşılanır. İşverenhissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için,işverenlerin çalıştırdıklarısigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim vehizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal GüvenlikKurumuna vermeleri, sigortalıların tamamına ait sigortaprimlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinecekarşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasalsüresinde ödemeleri, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari paracezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammıborcu bulunmaması şarttır.(…)” hükmüne;
“Primbelgeleri ve işyeri kayıtları” başlıklı86.maddesinde; “İşveren bir ay içinde 4 üncüve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığısigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbisigortalıların;
a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimliknumaralarını,
b) 80 incimaddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını,
c) Primödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,
gösterenve örneği Kurum tarafından çıkarılacakyönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmetbelgesini, 4 üncü maddenin birincifıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için engeç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğersigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumcabelirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veyasigortalı çalıştırmadığı takdirde, buhususu sigortalı çalıştırmaya son verdiğitarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
İşveren,işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgiliolduğu yılı takip eden yıl başından başlamaküzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle,tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevlerisüresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilenmemurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibrazetmek zorundadır.
İşverenin,sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7 ncimaddesine göre başka bir işverene iş görme ediminiyerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde,sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisisüresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynısüre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden,işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.
Ayiçinde bazı işgünlerindeçalıştırılmadığı ve ücretödenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden azçalıştıklarını ispatlayan belgelerinişverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesine eklenmesişarttır. (Değişik ikinci cümle: 13/2/2011-6111/40 md.)Kurumca belirlenen işyerlerinde bu şartaranmaz.
Sigortalılarınotuz günden az çalıştığınıgösteren bilgi ve belgelerin aylık prim ve hizmet belgesininverilmesi gereken süre içinde Kuruma verilmemesi veya verilen bilgive belgelerin Kurumca geçerli sayılmaması halinde, otuzgünden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesiKurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanunhükümlerine göre tahsil olunur.
(Mülgaaltıncı fıkra: 13/2/2011-6111/40 md.)
(Değişikyedinci fıkra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumundenetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilenyapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarındanyapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarıncakendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim veincelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalartarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerdençalıştığı anlaşılansigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gerekenbelgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesiveya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenirve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverenetebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilenprim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ayiçinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibidurdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararıntebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili işmahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, primborcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesihalinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkinhükümleri uygulanır.
(Ekfıkra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim vekontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılantespitlerden ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendimevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim veincelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızınçalıştığı belirlendiği halde,hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kurumabildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespitedilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esaskazançlarının, en fazla tespitin yapıldığıtarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkinkısmı dikkate alınır.
Aylıkprim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veyaçalıştıkları Kurumca tespit edilemeyensigortalılar, çalıştıklarını hizmetleriningeçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıliçerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacaklarıilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararındabelirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödemegün sayıları dikkate alınır.
Sigortalınınçalıştığı bir veya birden fazla işte, buKanunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasınarağmen, kendisi için verilmesi gereken aylık prim ve hizmetbelgesinin işveren tarafından verilmediği veya verilenaylık prim ve hizmet belgesinde kazançların veya primödeme gün sayılarının eksik gösterildiğiKurumca tespit edilirse, hastalık ve analık sigortalarındangerekli ödemeler yapılır.
Bu maddedebelirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde,102 nci maddeye göre işlem yapılır.
Kamuidarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle prim belgelerininfarklı sürelerde verilme zamanını belirlemeye, Kurumyetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslarile belgelerin içerik ve şekli, Kurum tarafındançıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”hükmüne; aynı Kanunun “Uyuşmazlıklarınçözüm yeri” başlıklı 101.maddesinde ise;“Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.”hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasınınincelenmesinden; Davalı idare davacıya ait yatırımteşvik belgesinde “Sigorta Primi İşveren HissesiDesteğini” 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu’nun sigorta primi işverenhissesi desteğine dayanak teşkil eden ve 31.5.2012 tarih ve 6322sayılı Kanunun 32. maddesiyle değişik Ek.2 maddesinde; bumadde hükümlerinin 5335 sayılı Kanunun 30/2 kapsamınagiren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri hakkındauygulanamayacağını, vakıf yüksek öğretimkurumlarının da bu kurumlar kapsamına girdiği sebebiyleÜniversitenin 12.6.2013 tarihli C95616 numaralı“Yatırım Teşvik Belgesi”nde yer alan “Sigortaprimi işveren hissesi desteği”, 25.6.2014 tarihli belgesindençıkarıldığı yönündeki işlemitesis ettiği, davacı Üniversitenin de bu işlemin iptaliistemiyle dava açtığıanlaşılmıştır.
Sigorta primiişveren hissesi desteğinin ilgili Kanun ve kararlarçerçevesinde Bölgesel, Büyük Ölçeklive Stratejik Teşvik uygulamaları kapsamında yer alan ve ilgilihükümlerde belirtilen şartları sağlayanyatırımlar için yatırım teşvik belgelerindeöngörülen bir destek unsuru olduğu; sigorta primiişveren hissesi desteği uygulaması, yatırımteşvik belgesinin tamamlama vizesinin yapılmasınımüteakip başladığı; sözkonusu destekkapsamında yeni yatırımlarda, teşvik belgesi kapsamındagerçekleşen yatırımla sağlanan istihdam için,diğer yatırım cinslerinde ise yatırım teşvikbelgesi düzenlenmesinden önceki dönemde kayıtlı mevcutistihdama teşvik belgesine konu yatırım ile ilave edilenistihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işverenhissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmınınBakanlık bütçesinden karşılandığıgörülmektedir.
Olayda, 5510Sayılı Kanun kapsamında davacı üniversitenin prim desteğininkesilmesinin söz konusu olduğu gözetildiğinde, sözkonusu Yasa’nın uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığa bakmakla adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle Ankara 5. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİNgörevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5. İş Mahkemesinceverilen 7.10.2015 gün ve E:2015/82, K:2015/1276 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.11.2016 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy