T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 103
KARAR NO : 2016 / 531
KARAR TR : 28.11.2016
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan T.Elektrik Dağıtım(EDAŞ)A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı :R. Enerji Ltd. Şti.
Vekili :Av. Serap Sönmez
Davalı :T.Elektrik Dağıtım (EDAŞ) A.Ş.
Vekilleri : Av. Işıl Akar
O L A Y :1- Davacılar,1- L. Enerji San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile 2-R. Enerji San.Ve Tic. Ltd. Şti.’nin vekili tarafından; güneşenerjisinden elektrik elde etmek üzere Elektrik PiyasasındaLisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikuyarınca Gaziantep İli, Yavuzeli İlçesi,Keşreobası Köyü, Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91parsel sayılı taşınmazda güneş enerjisi santralikurmak için izin başvurusunda bulunulduğundan bahisle,başvurularının TEİAŞ TM kapasite doluluğunedeniyle reddine ilişkin işlemlerin iptali ile aynı yer 102 parselsayılı taşınmazın A, C ve E bölümleriiçin D.Enerji San. ve Tic. A.Ş.'ye, D bölümüiçin de Ali Kendirci'ye verilen izinlerin iptali, bu istemin kabuledilmemesi halinde ise D.Enerji San. ve Tic. A.Ş.'ye verilenüç izinden ikisinin iptali istemiyle 23.12.2014 tarihinde idariyargı yerinde dava açılmıştır.
Gaziantep 2.İdareMahkemesi; 12.1.2015 gün ve E:2014/1282, K:2015/17 sayı ile, 2577sayılı Kanunun 3. ve 5. maddelerinde belirtilen şartlarıtaşımayan dava dilekçesinin bu haliyle yargısal denetimeimkan verecek usulünce düzenlenmiş bir dilekçe olarakkabulünün mümkün olmadığıgerekçesiyle, dava dilekçesinin, aynı Kanunun 15. maddesinin1. fıkrasının (d) bendi gereğince, uygun şekildedüzenlenecek dava dilekçeleri ile ayrı ayrı yeniden davaaçılmak üzere reddine karar vermiştir.
2-Bu kez, R.Enerji Ltd. Şti. vekili tarafından, dava dilekçesiyenilenerek, Güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzereElektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine ilişkinYönetmelik uyarınca Gaziantep İli, Yavuzeli İlçesi,Keşreobası Köyü, Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91parsel sayılı taşınmazda güneş enerjisi santralikurmak için izin başvurusunda bulunan müvekkilitarafından, başvurusunun TEİAŞ TM kapasite doluluğunedeniyle reddine ilişkin işlem ile D.Enerji Ltd.Şti.'ne verilen3(üç) izinden 2(iki) sinin ve Gaziantep İli,Keşreobası Köyü ile ilgili olarak verilen diğerizinlerin iptali ile aynı yer dahilinde verilen izinlerinyürütmesinin durdurulmasının kabul edilmemesi halinde, D.EnerjiLtd.Şti.' ne verilen 3(üç) izinden 2(iki) sininyürütmesinin durdurulması istemiyle idari yargı yerindeyeniden dava açılmıştır.
Gaziantep2.İdare Mahkemesi; 6.3.2015 gün ve E:2015/155, K:2015/220sayı ile, terditli davaların idari yargıdaki dava türleriiçerisinde yer almadığı gibi, Mahkemelerinin yargıyetkisinin, idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluk denetimi ilesınırlı olduğundan, idari işlem ve eylemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracakbiçimde yargı kararı verilemeyecek olması nedeniylesağlıklı bir yargılama yapmaya olanak tanımayan davadilekçesinin bu haliyle incelenmesine olanak bulunmadığıgerekçesiyle; dava dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrası (d)bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen gündenitibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukatvasıtasıyla 3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmak üzere reddine karar vermiştir.
3- DavacıR. Enerji Ltd. Şti. vekili tarafından, dava dilekçesi bir kezdaha yenilenerek; güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzere"Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimineİlişkin Yönetmelik" uyarınca Gaziantep İli,Yavuzeli İlçesi, Keşreobası Köyü,Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91 parsel sayılıtaşınmazda güneş enerjisi santrali kurmak için izinbaşvurusunda bulunan müvekkili şirket tarafından,başvurusunun TEİAŞ TM kapasite doluluğu nedeniyle reddineilişkin işlem ile D.Enerji Ltd. Şti.'ne aynı yeriçin verilen üç adet izinden iki tanesine ilişkinişlemlerin, hukuka aykırı olduğu, davalı kurumcaolumlu bir başvurunun bulunması halinde diğerinin kabul edilmemesigerektiği, aynı anda üç başvuruyu kabul etmesininaçıkça yasal düzenlemelere aykırı olduğuileri sürülerek iptali istemiyle idari yargı yerinde yenidendava açılmıştır.
Davalıvekilince birinci savunma dilekçesinde, davanın adliyargının görev alanına girdiği önesürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
GAZİANTEP2.İDARE MAHKEMESİ; 23.6.2015 gün ve E: 2015/267 sayı ile, “(…)2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; İdari dava türleri,idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı açılan iptal davaları; idari işlem veeylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır.
İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davalarının; idari dava türlerindenbiri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
İdare,idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen vetek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta vekural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemelerdışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketin,güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzere ElektrikPiyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkinYönetmelik uyarınca Gaziantep İli, Yavuzeli İlçesi,Keşreobası Köyü, Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91parsel sayılı taşınmazda güneş enerjisi santralikurmak için yaptığı izin başvurusunun,TEİAŞ TM kapasite doluluğu nedeniyle reddi üzerine,anılan işleme karşı bakılan davanınaçıldığı, dava konusu işlemin, 02.10.2013 tarihve 28783 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren Elektrik Piyasasında LisanssızElektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik uyarınca kamugücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı iradeaçıklamasıyla tesis edildiği, niteliği itibariyleidari bir işlem mahiyetinde olduğuanlaşıldığından, davanın görüm veçözümü idare mahkemesinin görev alanınagirmektedir.
Açıklanan nedenlerle;davalı idarenin görev itirazının reddine…” ve Mahkemeleriningörevliliğine karar vermiştir.
Davalıvekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun “İdari Dava Türleri veİdari Yargı Yetkisinin Sınırı” kenar başlıklı2. maddesinden bahisle; “Kamu kurumlarınca alınan idarikararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerekaçılan ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amacıise, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek,idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır.
Öteyandan, elektrik piyasasında; 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılıElektrik Piyasası Kanununun 14. maddesi kapsamında,tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketimnoktasına en yakın üretim tesislerindenkarşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasındaküçük ölçekli üretim tesislerinin ülkeekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımınınsağlanması, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıpmiktarlarının düşürülmesi amacıyla lisansalma ile şirket kurma yükümlülüğüolmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veyatüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesiamacıyla hazırlanıp, 02.10.2013 tarihli ve 28783sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren "Elektrik PiyasasındaLisanssız Elektrik Üretimine İlişkinYönetmelik"in, "Lisans alma ile şirket kurmamuafiyeti" kenar başlıklı 5. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde, "kurulu gücü bir megavatveya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde BakanlarKurulu kararı ile belirlenmiş kurulu güç üstsınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarınadayalı üretim tesisleri", önlisans ve lisans alma ileşirket kurma yükümlülüğünden muaf olarakkurulabilecek üretim tesisleri olarak sayılmış; aynımaddenin dördüncü fıkrasında ise bu Yönetmelikçerçevesinde, dağıtım sisteminde yeterli kapasitebulunması halinde bir tüketim tesisi için birden fazlakojenerasyon veya yenilenebilir enerji kaynağına dayalıüretim tesisi kurulmasına izin verilebileceği, her birtüketim tesisi için birinci fıkranın (c) bendikapsamında kurulabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarınadayalı üretim tesisinin veya tesislerinin toplam kurulugücü, birinci fıkranın (c) bendi kapsamındaki azamikapasiteden fazla olamayacağı ve bir gerçek veya tüzelkişinin, uhdesindeki her bir tüketim tesisi için sadece biradet mikrokojenerasyon tesisi kurabileceği hükmebağlanmıştır.
AynıYönetmeliğin "Bağlantı başvurusunundeğerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" kenarbaşlıklı 8. maddesinin dördüncüfıkrasında; "İlgili Şebeke İşletmecisitarafından Şebekeye bağlantısı yapılacak olanüretim tesisinin bağlantısına ilişkindeğerlendirmede;/ a) Başvuruya konu üretim tesisininyenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olması,/ b)Başvuruya konu üretim tesisinin kojenerasyon tesisi olması,/ c)Başvuru sahibinin son bir yıl içindeki tüketimmiktarının diğer başvurulardan yüksek olması,/ç) Başvuruya konu üretim tesisinin tüketim tesisi ileaynı yerde olması,/ d) Başvurunun tüketim birleştirmehükümleri kapsamındaki başvuru olması,/ e)Başvuru sahibinin önceden olumlu bağlantıgörüşü verilmiş bir başvurusunun olmaması,kriterleri sırasıyla uygulanır. Bir yıllıktüketimi olmayan başvuru sahiplerinin yıllıktüketimleri mevcut aylık tüketimlerinin ortalaması dikkatealınarak yıllık bazda, sadece bir aylık tüketimininolması halinde bu tüketimi dikkate alınarak yıllıkbazda hesap edilir. İnşa aşamasındaki tesisler içinyapılan başvurularda proje değerleri dikkate alınarak enyakındaki benzer abonelerin tüketimlerine göre hesapyapılır. Yapılan değerlendirme sonucunda, birden fazlabaşvurunun tüm kriterleri sağlaması durumunda İlgiliŞebeke İşletmecisine veya varsa ilgili İl Özelİdaresine yapılan başvuru tarihi sıralamaya esasalınır." hükümlerine yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinde; güneş enerjisinden elektrik eldeetmek üzere "Elektrik Piyasasında Lisanssız ElektrikÜretimine İlişkin Yönetmelik" uyarınca Gaziantepİli, Yavuzeli İlçesi, Keşreobası Köyü,Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91 parsel sayılıtaşınmazda güneş enerjisi santrali kurmak için izinbaşvurusunda bulunan davacı R. Enerji Ltd. Şirketitarafından, kapasite doluluğu nedeniyle davalı T.ElektrikDağıtım A.Ş. tarafından başvurunun reddineilişkin işlem ile D.Enerji Ltd. Şti.'ne aynı yeriçin verilen üç adet izinden iki tanesine ilişkinişlemlerin iptali talebiyle söz konusu davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
YüksekPlanlama Kurulu'nun 17/03/2004 tarih ve 2004/3 sayılı kararı ilekabul edilen "Elektrik Sektörü Reformu ve ÖzelleştirmeStratejisi Belgesi çerçevesinde, ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 02/04/2004 tarih ve 2004/22 sayılı kararıile T.Elektrik Dağıtım A.Ş., özelleştirme kapsamve programına alınmış olup, ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 11/07/2013 tarih ve 2013/105 sayılıkararı doğrultusunda da, şirketin %100 kamu hissesi EnerjisaElektrik Dağıtım A.Ş.'ye 30/09/2013 tarihinde devredilereközelleştirilmiştir. Bu nedenle, idari yargıda ancak Devleteve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalarabakılabilirken olayda, idare aleyhine dava açılmayıpdavalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunmasıkarşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmekolanaksızdır.
Belirtilen tüm bu hususlaragöre, davanın açıldığı tarihte davalımevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan T.ElektrikDağıtım A.Ş.'nin davalı olmasıkarşısında, davacının, davalı şirketeyaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptaliistemine ilişkin bulunan davanın, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır…” gerekçesiyle 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığı’na gönderilmesine kararvermiştir.
Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’ndan yazılı düşüncesiistenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(...)2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında; İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları idari dava türlerinden biri olaraksayılmıştır. İdaretarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesidolayısıyla, kamu kudretini kullanmak suretiyle tek yanlı olaraktesis ettikleri icrai işlemler veya eylemlerden doğanuyuşmazlıkların idari yargı merciinceçözümlenmesi gerekmektedir İdarîişlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmakamacıyla yapılan tek yanlı ve icraî iradeaçıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, buiradenin sahibi durumunda olan "İdarî makam" kavramıönem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapanmerciye göre belirlenen organik ölçüt tekbaşına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemiİdarî işlem olmadığı gibi, bütünİdarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafındantesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan,İdarî karar alma yetkisi ve gücüyledonatılmış olmalarına karşılık, gerekstatüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleribakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamuhizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamumakamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarınatabi olmaktadır. Yasamaorganı tarafından özel faaliyetler için söz konusuolmayacak bir ayrıcalıklar ve yükümlülüklerrejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamuotoritesi tarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarakkabul edilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunanayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıylatesis edilen, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka birdeyişle, kişilerin hukukî durumlarındadeğişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesizorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, buişlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini içintam yargı davası açılması damümkündür. Elektrikenerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak “üretim”,“iletim”, “dağıtım” ve“ticaret” başlıkları altında toplamakmümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasınınalternatif maliyetleri çok yüksek olduğu içinbütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içindeyürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile 2001 yılında kamutüzel kişiliğini haiz, İdarî ve maliözerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleriyerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemeküzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur. Elektrikpiyasası faaliyetleri, işlem tarihinde yürürlüktekihaliyle 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylıolarak düzenlenmiştir. 4628 sayılı Kanun'un 2. maddesi,elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecektüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptansatış, perakende satış, perakende satış hizmeti,ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri” olaraksıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi“iletim” faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerdeise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzelkişilerinin de hizmetlerin yürütülmesinekatılabileceği öngörülmüştür. Elektrikpiyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özelayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisansalınması zorunluluğu getirilmiştir. Bu itibarla, elektrikpiyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmetigerekliliklerini sağlayacak uyum içinde yürütülmesiadına düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunmaişlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamuhizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. NitekimAnayasa Mahkemesinin 09.12.1994 tarih ve E.1994/43, K: 1994/42-2sayılı kararında elektrik üretim, iletim vedağıtımı ile ilgili etkinliklerin kamu hizmeti olduğuifade edilmiştir. Öteyandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği,"dağıtım" faaliyeti açısından elealındığında, işlem tarihindeyürürlükteki haliyle 4628 sayılı Kanun (m.2/4/c),dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilenbölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarınıyapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacakolan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflararasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımıve bağlantı hizmeti sunma yükümlülüğügetirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım"faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gerekenyükümlülükler açıkçadüzenlenmiştir. Bu yükümlülüklerin yerinegetirilmemesi doğrudan hizmetin aksamasına yol açacakniteliktedir. Bu nedenle elektrik piyasası faaliyetlerinden"dağıtım"ın kamu hizmeti niteliğitaşıdığı görülmektedir. Elektrikdağıtım piyasasının en temel aktörüTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) tüzelkişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi,faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ilesınırlı, elektrik dağıtımıyla,elektriğin tüketicilere perakende satışı vetüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadidevlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindekielektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanunöncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken,4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtımsektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtımlisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesiöngörülmüştür. 17.03.2004 tarihinde YüksekPlanlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarakyürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi)ile elektrik dağıtım ve üretim alanları içinözelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirmeuygulamalarına dağıtım sektöründenbaşlanacağı belirtilmiş, Strateji Belgesi'ndeki eylemplanına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDAŞ,özelleştirme programına alınmıştır. Bukapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yeralan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinintamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olmuş vedağıtım, perakende satış hizmeti yürüten 20dağıtım şirketi oluşturulmuştur. İşlemtarihinde yürürlükteki haliyle 4628 sayılı Kanun'un14. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, "TEDAŞ'ın faaliyet alanındayer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olanişletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmakkaydı ile TEDAŞ ile belirlenen dağıtımbölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrikdağıtım şirketleri arasında işletme hakkıdevir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDAŞ ile %100 hisselerinesahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasındadağıtım varlıklarının işletilmesineyönelik idarî sözleşme niteliğine sahip"İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi"imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun07.11.2005 tarih ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin%100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtımbölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ınuhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkınasahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerininhisselerinin blok olarak satış yöntemi ileözelleştirilmesine karar verilmiştir. Dağıtımbölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletmeHakkı Devri"ne dayalı "Hisse Satış Modeli"uygulanmakta olup bu modele göre yatırımcı,özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğubölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tekşirket olmaktadır. Ancak, yatırımcınınişletme hakkını devraldığı dağıtımtesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunluunsurların mülkiyeti TEDAŞ'ın uhdesinde kalmaya devametmektedir. Yatırımcı, dağıtım şirketininhisselerinin sahibi olarak, TEDAŞ ile imzalanmış olanişletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesindedağıtım varlıklarının işletmehakkını elde etmektedir. Başka bir anlatımla, "hissesatış modeli"nde, mevcut varlıklar ile özelleştirmesonrası yatırımcı tarafındangerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yenivarlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken,yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerinişletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurlarınişletme hakkı ile birlikte tüm yeni yatırımlarıgerçekleştirme yükümlülüğünüüstlenmektedir. Ayrıca yatırımcı, işletmehakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiğiyükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili altdüzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altındagerçekleştirmektedir. Olayda,davacı şirket tarafından, güneş enerjisinden elektrikelde etmek üzere Elektrik Piyasasında Lisanssız ElektrikÜretimine İlişkin Yönetmelik uyarınca Gaziantepİli, Yavuzeli İlçesi, Keşreobası Köyü,Şamıgöl Mevkii, 101 ada, 91 parsel sayılı taşınmazdagüneş enerjisi santrali kurmak için davalı idareye izinbaşvurusunda bulunulduğu, başvurunun TEİAŞ TM kapasitedoluluğu nedeniyle reddedildiği anlaşılmaktadır. Budurumda, özel faaliyetler için söz konusu olmayacaküstün ayrıcalıklara sahip olan veyükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu iledenetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamuhizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetiniyürüten davalı T.Elektrik Dağıtım A.Ş.tarafından, kamu hizmetinin yürütülmesini teminenyapılan başvurunun reddine ilişkin, tek yanlı olarak tesisedilen, ilgilinin hukukunda değişiklik yapan ve İdarîişlem niteliğinde bulunan işlemin yargısal denetiminin, İdarîyargıda yapılması gerektiği sonucunavarılmıştır. SONUÇ:Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesiuyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği...” yolunda yazılıdüşünce vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.11.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin dava adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzere "ElektrikPiyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkinYönetmelik" uyarınca Gaziantep İli, Yavuzeliİlçesi, Keşreobası Köyü, 101 ada, 91 parsel sayılıtaşınmazda güneş enerjisi santrali kurmak için izinbaşvurusunda bulunan davacı şirketin başvurusunun,TEİAŞ TM kapasite doluluğu nedeniyle reddine ilişkinişlem ile D. Enerji Ltd. Şti.'ne aynı yer için verilenüç adet izinden iki tanesine ilişkin işlemlerin iptaliistemiyle açılmıştır. Ortaya çıkan görevuyuşmazlığının çözümüaçısından davalı kuruluşun hukukiyapısını incelemek gerekirse: Türkiye Elektrik Kurumu(TEK), Elektrik sektöründeki yapının yenidendüzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirmepolitikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik DağıtımA.Ş. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi DevletTeşekkülü olarak yenidenyapılandırılmış ve 1994 yılında tüzelkişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra, dağıtım bölgeleri bazalınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve Yüksek Planlama Kurulu’nun 17.03.2004 tarihve 2004/3 sayılı Kararı İle kabul edilen “ElektrikSektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi”çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun02.04.2004 tarih, 2004/22 sayılı kararı ile davalıŞirketin de bağlı olduğu TEDAŞözelleştirme kapsam ve programına alınmış,dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21dağıtım bölgesine ayrılmıştır. ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 11.07.2013 tarih. 2013/105 K. sayılı kararıdoğrultusunda da Sabancı Holding – E.ONortaklığı olan Enerjisa, 15.03.2013 tarihinde T.ElektrikDağıtım A.Ş.’nin hisselerinin tamamını1.725 milyon ABD Doları karşılığında devralmayahak kazanmış, davalı Şirketin %100 Kamu hissesi, EnerjisaElektrik Dağıtım A.Ş.’ye 30.09.2013 tarihindedevredilmiş; davalı Şirket, 01.10.2013 tarihi itibariyle kamukurumu yani idare olma vasfını kaybederek, bu tarih itibariyleözel bir şirket statüsünedönüşmüştür. Olayda, güneş enerjisinden elektrik elde etmeküzere "Elektrik Piyasasında Lisanssız ElektrikÜretimine İlişkin Yönetmelik" uyarınca Gaziantepİli, Yavuzeli İlçesi, Keşreobası Köyü, 101ada, 91 parsel sayılı taşınmazda güneş enerjisisantrali kurmak için izin başvurusunda bulunan davacışirketin başvurusunun, TEİAŞ TM kapasite doluluğunedeniyle reddine ilişkin işlem ile D. Enerji Ltd. Şti.'neaynı yer için verilen üç adet izinden iki tanesineilişkin işlemlerin iptali istemiyle 23.12.2014 tarihinde davaaçılmıştır. 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” başlıklı 2. maddesinindeğişik 1 numaralı bendinde: “a)(Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları, b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleriolarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancakDevlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılandavalara bakılabilir. Bunagöre, davanın açıldığı tarihte davalımevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan T.ElektrikDağıtım(EDAŞ) A.Ş.’nin olmasıkarşısında, idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmekolanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Belirtilennedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile Gaziantep 2.İdare Mahkemesinin 23.6.2015gün ve E: 2015/267 sayılı Görevlilik Kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileGaziantep 2.İdare Mahkemesinin 23.6.2015 gün ve E: 2015/267sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.11.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy