T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 411
KARAR NO : 2016 / 545
KARAR TR : 28.11.2016
ÖZET: Davacılara murislerinden intikal eden taşınmazın üzerinde bulunan ve davalı belediyece yıkılan/yıktırıldığı iddia edilen bina ve diğer eklentilerine kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, uğranılan zararın tazmini istemi ile açılan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümleri çerçevesinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :V.T. Mirasçıları
1-M.T.
2-N.K.
3-N.Ç.
4-F.T.
5-Y.O.
6-D.G.
7-Muh.T.
8-H.Y.
9-Y.T.
Vekilleri :Av. M.E., Av.Ş. Ö., Av.M.G.N.
Davalı :Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. M. Ü.
O L A Y :Davacılar vekili dilekçesinde; müvekkillerinin murisi V.T.’ın,Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, YıldırımBeyazıt Mahallesi, 3255 ada, parsel 108’de kayıtlı bulunantaşınmazın maliki olduğunu; bu parselekamulaştırmasız el atılması nedeniyle davalıbelediye aleyhine açmış bulundukları davanın,Kayseri 3 Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2010/1143, K:2011/551sayılı ilamıyla kabul edildiğini, dosyanınYargıtay’dan onanarak kesinleştiğinden parselin ifrazgörerek yol ve yeşil alanda kalan kısımlarınmülkiyetinin davalı idareye, konut alanında kalan 184 noluparselin mülkiyetinin muris adında kaldığını; belirtilenparsel üzerinde davacı müvekkillerinin yapı ve diğermüştemilatı (ağaç vs.) da mevcut iken, buyapılar ve diğer müştemilatın yaklaşık 1 ayönce davalı belediye tarafından kamulaştırmayapılmaksızın yıkıldığını; yıkımdankısa bir süre önce mahallinde yaptırdıkları deliltespiti sonucunda Asliye Hukuk Mahkemesi dosyası üzerinden düzenlenen24.06.2013 tarihli bilirkişi raporunda parsel üzerinde bulunanyapı ve müştemilatın vasıflarınınayrıntılı olarak ortaya çıkartıldığını; bu işlemler tesis edilirken davalı tarafından herhangi birkamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi,taşınmazın bedelinin de ödenmediğini; bu olaylardamüvekkillerinin de rızasınınalınmadığını, bu şekilde taşınmazafiilen el atıldığını, müvekkilinin anayasalhakkı olan "mülkiyet hakkı”nınengellendiğini; Yargıtay kararlarında; kamu hizmetineayrılan yerlere rastlayan yapılarınkamulaştırılmadıkçayıkılamayacağı, aksine davranışınkamulaştırmasız el atma olduğu ve bu gibi durumda isetazminata hükmedilmesi gerektiğinin belirtildiğini ifade ederek;dava konusu önceki arsa üzerinde bulunan ve davalı belediyeceyıkılan/yıktırılan bina ve diğer eklentilerinekamulaştırmasız el atılmasından dolayı binabedeline ilişkin olarak fazlaya ilişkin her türlü talep vedava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatındava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle 27.9.2013 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
KAYSERİ1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 21.1.2014 gün ve E:2013/305, K:2014/6sayı ile, “(…) Dava kamulaştırmasız elatma nedeniyle tazminat talebine ilişkindir.
Tüm dosyakapsamından Kayseri ili Melikgazi ilçesi YıldırımBeyazıt Mahallesi 3255 ada 108 parselde tapuya kayıtlıtaşınmazda davacılar murisinin malik olduğu, davalıidarece dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapı vemüştemilatının her hangi bir kamulaştırmaişlemi yapılmadan yıkıldığı ve bu suretletaşınmaza fiilen el atıldığı iddiası ileiş bu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Davacıtaraf dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan müştemilatınbedel ödenmeden davalı idare tarafındanyıkıldığı iddiası ile tazminat talep etmektedirBu durumda öncelikle yargı sorununun çözümlenmesigerekmektedir.
Davacıtaraf taşınmaz üzerindeki yapı vemüştemilatının davalı idareceyıkıldığını iddia etmektedir. Davalı ise birkamu tüzel kişisidir İşlem ve eylemleri kural olarakkamusal nitelik taşır. Davacının tazminat istemine konuolayın kamu hizmetinin görüldüğü bir sıradadoğduğu, yani hizmetle ilgili bulunduğuanlaşılmaktadır. Yargıtay 4. HD.nin 2013/12410 - 2013/15857esas karar sayılı kararında daaçıklandığı üzere idarenin hizmet kusuruniteliğindeki eylemleri sonucu meydana gelecek zararlardan dolayıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi gereğiidareye karşı ancak idari vargıda dava açılmasımümkün olup mahkememizin görevli olmadığısonucuna varılmıştır. 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanununun 114/l-b ve 115/2. maddeleri uyarınca yargıyolunun caiz olması dava şartı olduğundan davanınusulden reddine karar vermek gerekmiştir.
(…)
HÜKÜM;Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davadaİdare Mahkemelerinin görevli olması sebebiyle yargı yoluyokluğundan dolayı HMK.nın 114/1-b, 115/2 maddelerigereğince davanın USULDEN REDDİNE…” kararvermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 18.HukukDairesince 28.9.2015 gün ve E:2015/12083, K:2015/13184 sayı ileonanan karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili bu kez, davakonusu önceki arsa üzerinde bulunan ve davalı belediyecekamulaştırmasız el atılmasından dolayı bina,müştemilat ve ağaç bedeline ilişkin olarak fazlayailişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın adli yargıdakidava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle 11.12.2015 tarihinde idari yargı yerindedava açmıştır.
KAYSERİ2.İDARE MAHKEMESİ; 4.4.2016 gün ve E:2015/1405 sayıile,”(…) Dava dosyasının incelenmesinden;davacıların maliki olduğu Kayseri İli, Melikgaziİlçesi, Yıldırım Beyazıt Mahallesi, 3255 ada,108 parselde kayıtlı taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığından bahisle Kayseri 3. Asliye HukukMahkemesinde açılan dava sonucu parselin ifrazınınyapıldığı ve ifraz sonucu yeşil alan ve yolda kalankısmının Belediye adına, konut alanında kalankısmının ise davacıların murisi adına tescil edildiği,ancak davalı idare tarafından parsel üzerine bulunandavacılara ait yapı ve müştemilatının herhangibir kamulaştırma işlemi yapılmaksızınyıkıldığından bahisle davacılar tarafındanuğranıldığı ileri sürülen 10.000,00 TLzararın tazmini istemiyle Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde davaaçıldığı, Mahkeme'nin 21/01/2014 tarih veE:2013/305, K:2014/6 sayılı kararı ile davanıngörüm ve çözümünün idari yargınıngörevinde olduğu gerekçesiyle davanın reddedildiği,ret kararının 24/11/2015 tarihinde kesinleşmesi üzerineMahkememizde bakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Belediyelerin3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8.maddesi ve 18.maddesininverdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imarplanlarının hazırlanması ve yürürlüğekonulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetlerikapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklananişlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan iradeaçıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem veişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır.
Bunakarşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlarafiilen el atılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır.
Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Bu durumdadosyada mevcut tüm bilgi ve belgelerin birliktedeğerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazda idarenin davakonusu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızınfiilen el atmasından doğan zararın tazminine yönelik olandavanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesiuyarınca, Kayseri 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2013/305 sayılıdosyasını da içeren Mahkememiz dosyasının,görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 28.11.2016günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınMahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılaramurislerinden intikal eden taşınmazın üzerinde bulunan vedavalı belediyece yıkılan/yıktırılan bina vediğer eklentilerine kamulaştırmasız elatıldığından bahisle; bina, müştemilat veağaç bedeline ilişkin olarak fazlaya ilişkin hertürlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 10.000,00 TL.’nin faizi ile birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır.
İdare,kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilereverdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilenzararın idari eylem ve işlerden doğması halinde buzararlar idari yargıda açılacak tam yargı davası ileistenebilir.
İdariusul ve esaslar dışında idarece yapılan eylemler,“haksız fiil” niteliğinde olup, idarilik karakteritaşımayan bu eylemlerden dolayı, ancak adli yargıdadava açılması mümkündür. İdarenin bir kamuhukuku kuralına, yasa, tüzük, yönetmelik gibi bir kuralişlem veya bir idari işleme, ya da bir yargı yeri kararınadayanmadan kendiliğinden "haksız fiil" niteliğindeeylemde bulunması mahkeme içtihatları ve doktrinde 'fiiliyol" olarak nitelendirilmekte ve idarilik karakteritaşımayan bu eylemlerden dolayı idarenin alelade bir fertdurumuna geleceği, sonuçta özel hukuk hükümlerinegöre çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklara yolaçılacağı kabul edilmektedir.
Davadosyalarının incelenmesinden; davacıların murisi V.T.tarafından; maliki olduğu Kayseri İli, Melikgaziİlçesi, Yıldırım Beyazıt Mahallesi, 3255 ada,108 parselde kayıtlı taşınmaza davalı idarece yolyapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, herhangi birkamulaştırma işlemi yapılmadığı,taşınmaz bedelinin de ödemediği, taşınmaza filenel atılmakla imar projesinin başlamış olduğugözetilerek imar planında büyük bir bölümükamu hizmetine ayrılan alanda kalan taşınmazın fiilen el atılmayangeri kalan bölümünün bedelinin dekarşılanması gerektiğinden bahisle fazlaya ilişkinhakları da saklı tutarak 15.000,00 TL tazminatın faiziylebirlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davada; Kayseri3. Asliye Hukuk Mahkemesince; 17.2.2011 gün ve E:2010/1143, K:2011/55sayı ile, davanın kabulü ile kamulaştırmasız elatma nedeniyle 1.000.000,00 TL tazminatın faizi ile birliktedavalıdan tahsiline, dava konusu 3255 ada,108 parsel sayılıtaşınmazın karara ekli teknik bilirkişinin raporunda yolile gösterilen 871,85 m2’lik kısım ile park ilegösterilen 680,83 m2’lik kısımlardaki davacınınhissesi oranında tapusunun iptali ile bu taşınmazlarıntapudan yol ve park olarak terkinine davalı Melikgazi Belediyesiadına tesciline karar verildiği, bu kararınYargıtay’ca onandığı; karar sonucu parselinifrazının yapıldığı, ifraz sonucu parselin yeşilalan ve yolda kalan kısmının Belediye adına, konutalanında kalan kısmının ise davacıların murisiadına tescil edildiği, daha sonra davacılar tarafından; belirtilenparsel üzerinde yapı ve diğer müştemilatı(ağaç vs.) da mevcut iken, bu yapılar ilemüştemilatın davalı belediye tarafındankamulaştırma yapılmaksızınyıkıldığı, bedelinin ödenmediği,mülkiyet haklarının ihlal edildiği ileri sürülerek; bina, müştemilat ve ağaç bedelinin tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacılartarafından dava dilekçesine eklenen ve Kayseri 4.Asliye HukukMahkemesi'nin 2013/20 D.İş sayılı dosyasıüzerinden yaptırılan 24.06.2013 tarihli bilirkişiraporunda, yıkım öncesi tespitlere yer verilmiştir. Dosyaiçerisinde davacıların taşınmazlarında bulunanyapı, müştemilet ve ağaçlara fiilen el atılarakyıkıldığına ilişkin doğrudan bir belgeyerastlanılmamıştır. Davalı Belediye İmar veŞehircilik Müdürlüğünün 29.1.2015 tarih,548-2604336 sayılı yazısında ve Mahkememize gönderilen20.7.2016 tarih ve 3551-2706278 sayılı yazıda, parseldebulunan taşınmazla ilgili herhangi bir yıkım işlemigerçekleştirilmemiş olduğu, herhangi biryıkım kararının alınmadığı ifadeedilmiştir. Buna karşılık, davacılar vekilitarafından adli ve idari yargı yerlerinde açılandavalarda malik oldukları parseldeki yapı vemüştemilatın yıkım işleminin gerçekleştirildiğiileri sürülerek, davalı idareye karşıkamulaştırmasız el atılmasından kaynaklı tazminattalep edildiği görülmüştür.
Tüm bu bilgi ve belgelerışığında dava konusu dosya incelendiğinde;uyuşmazlığın, bir idari eylemden değil haksızfiil iddiasından kaynaklanmakta olduğu, davacılartarafından gerçekleştiği iddia edilen yıkımişleminin; kim tarafından yapıldığı, usulüneuygun olup olmadığı konularında inceleme yaparak kararverme görevinin haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümleri gereğince adli yargının görevalanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumdahaksız fiil niteliğindeki eylem nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zararıntazmini istemine ilişkin uyuşmazlığın çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan; Kayseri 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Kayseri 1. Asliye HukukMahkemesinin 21.1.2014 gün ve E:2013/305, K:2014/6 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 2. İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin21.1.2014 gün ve E:2013/305, K:2014/6 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.11.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy