T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 504
KARAR NO : 2016 / 556
KARAR TR : 28.11.2016
ÖZET: Davalı kurum bünyesinde birer yıllık sözleşmelerle, Korrepetitör olarak görev yaparken sözleşmesi feshedilen davacıya; kıdem ve ihbar tazminatı, ulusal bayram ile genel ve hafta tatili ücret alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın; davacının statüsü, sözleşmelerin içeriği dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde; özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :V.C.
Vekilleri :Av. İ. U. A. - Av. Ş. Ç.
Davalı :Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. R.G.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin, davalı kurumbünyesinde 12.11.2008 - 31.12.2014 tarihleri arasında 1'eryıllık sözleşmelerle, kesintisiz olarak birçokgörevde Korrepetitör pozisyonunda bale piyanisti olarak görevyaptığını; davalı tarafından, 19.11.2014 tarihliyazı ile görülen lüzum üzerine sözleşmenin31.12.2014 tarihinde yenilenmeyeceğine ilişkin yazı tebliğedilerek, yasal ihbar önellerine uyulmaksızın İşsözleşmesinin sebepsiz, haksız ve dayanaksız olarak tektaraflı olarak feshedildiğini; yapılan sözlübaşvuruda ise, personel ihtiyacı olmadığındansözleşmenin feshedildiğinin belirtildiğini; ancakmüvekkili tarafından boşalacak kadroya hemen yurtdışından başka bir meslektaşı davet edilerek yenigörevlendirme yapıldığını; işsözleşmesi haksız olarak feshedilen müvekkili adınadoğmuş olan hiçbir hak ve alacağının kendisineödenmediğini ifade ederek; müvekkilinin kesintisizçalıştığı döneme ait, şimdilik,diğer hakları saklı kalmak kaydıyla 6100 SayılıHMK'nin 107 ve 4857 sayılı İş Yasası gereğince; 100TL kıdem ve 100,00 TL ihbar tazminatı, 100 TL ulusal bayram ile genelve 100TL hafta tatili ücret alacağı olmak üzere toplam400,00 TL alacağın, faizleriyle birlikte tahsili istemiyle 14.8.2015tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
MERSİN4.İŞ MAHKEMESİ: 2.12.2015 gün ve E:2015/425, K:2015/706sayı ile, “(…) Dosya içerisindeki tüm belge bilgive beyanlar birlikte değerlendirildiğinde; davacınındavalı iş yerinde sözleşmeli personel olarakçalıştığı, her ne kadar sosyal güvenlikhakkı yönünden Mülga 506 sayılı yasa ile 5510sayılı yasanın 4/1-a maddesine tabii ise de, özlükhakları yönünden 4857 sayılı yasaya tabiolmadığı, 657 sayılı yasaya tabi olduğu, bunedenle davaya bakma görevinin adli yargıya değil idariyargıya ait olduğu anlaşılmakla, davanın ve davadilekçesinin usulden reddi yoluna gidilerek aşağıdakihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı gibi,
1-Davadilekçesinin yargı yolunda yanılma nedeniylereddine…” karar vermiş, temyiz edilmesi üzerineYargıtay 7.Hukuk Dairesince, 3.3.2016 gün ve E:2016/6610, K:2016/5416sayı ile onanan görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
MERSİN2.İDARE MAHKEMESİ: 12.5.2016 gün ve E:2016/562 sayı ile,“(…) 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bukanuna göre sigortalı sayılırlar...” denilmiş,aynı Yasanın “UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri” Başlıklı 134. maddesinde,“Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevlimahkemelerde görülür” hükmüne yer verilmiş;506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında; kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise, Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğertaraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1.maddesinde, “İş Kanununa göre işçisayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesininÇ, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerdeçalışanlar hariç) işveren veya işverenvekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan hertürlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.
Bumahkemeler: A) (Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesi kurulmamış olanyerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından,temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usulleregöre bakılır. Fiili ve hukuki imkânsızlıklardolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak göreviniyapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkrahükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birdenfazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundankaynaklanan davaların görüleceği iş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davalı idare bünyesinde12/11/2008- 31.12.2014 tarihleri arasında birer yıllıksözleşmelerle bale piyanisti olarak görev yapandavacının iş akdinin 31.12.2014 tarihinde sona erdirildiği,iş akdinin feshedilmesinden sonra tarafına yapılmasıgereken ödemelerin yapılmadığından bahisle 30.12.2014tarihli noter kanalıyla ödeme yapılması içinihtarname gönderildiği, ödeme yapılmaması üzerinedavacı tarafından kıdem tazminatı, ulusal bayram ve geneltatil ücreti alacağı, hafta tatil ücretalacağının yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle Mersin 4.İş Mahkemesi nezdinde alacak davasıaçıldığı, anılan Mahkemenin 02/12/2015 tarih veE:2015/425 K:2015/706 sayılı kararı ile"davacının sosyal güvenlik hakkı yönündenmülga 506 sayılı yasa ile 5510 sayılı yasanın4/1-a, özlük hakları yönünden 657 sayılıyasaya tabi olduğu, davanın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu" gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar verildiği, anılan kararın Yargıtay7. Hukuk Dairesinin 03/03/2016 tarih ve E:2016/6610 K:2016/5416sayılı kararı ile onandığı, anılangörev ret kararı üzerine davacı tarafından kıdemtazminatı, iş sonu tazminatı, ulusal bayram ve genel tatilücreti alacaklarına karşılık olmak üzere 400,00TL'nin tazmini istemiyle bakılan davanınaçıldığı görülmektedir.
Bakılandavada; davacının tazminat taleplerinin davacının idare ileyapmış olduğu iş akdinden kaynaklanan biruyuşmazlık olduğu ve iş kanununa göreçözümlemesi gerektiği hususu anlaşılmakta olupdavanın görüm ve çözümünde İşMahkemelerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatinevarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Mersin 4. İş Mahkemesi tarafından 02/12/2015 tarihve E:2015/425 K:2015/706 sayılı kararı ile verilengörevsizlik kararının kesinleşmesi üzerinemahkememizde 2016/562 esas sayılı dosya ile açılan davadagörevsiz olduğumuz sonucuna varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanununun 19. ve 20.maddeleriuyarınca ilgili dosya aslının mahkemesinden temin edilmesine vegörevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvuru yapılmasına, Uyuşmazlık Mahkemesindenkarar gelinceye kadar dava hakkında karar verilmesinin ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.11.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyasının onaylı örneği ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumbünyesinde 12.11.2008 - 31.12.2014 tarihleri arasında bireryıllık sözleşmelerle, Korrepetitör pozisyonunda balepiyanisti olarak görev yaparken sözleşmesi feshedilendavacının; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla; kıdem ve ihbar tazminatı, ulusal bayram ile genel vehafta tatili ücret alacağı olmak üzere toplam 400,00 TLalacağın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadelisigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gerekenveya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş;101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında; kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise, Kanunun değişikmaddelerinde yer verilmiştir.
Diğertaraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1.maddesinde, “İş Kanununa göre işçisayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesininÇ, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerdeçalışanlar hariç) işveren veya işverenvekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan hertürlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.
Bumahkemeler:
A)(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B)İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerinekaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğanitiraz ve davalara da bakarlar.
İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerdegörevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır.
Fiili vehukuki imkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinintoplu olarak görevini yapamadığı hallerde deyukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ekfıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunanyerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacının, davalı Kurumda 12.11.2008 -31.12.2014 tarihleri arasında birer yıllıksözleşmelerle, Korrepetitör pozisyonunda bale piyanisti olarakgörev yaparken sözleşmesinin feshedildiği; açılandavada, yasal ihbar önellerine uyulmaksızın işsözleşmesinin sebepsiz, haksız ve dayanaksız olarak tektaraflı feshedildiği, boşalacak kadroya hemen yurtdışından başka bir kişinin davet edilerek yenigörevlendirme yapıldığı iddia edilmesinekarşın, bakılan davanın sözleşmenin feshineilişkin bulunmadığı; davanın, işsözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinden bahisledavacı adına doğduğu iddia edilen kıdem ve ihbartazminatı, ulusal bayram ile genel ve hafta tatili ücretalacaklarının tahsili istemine ilişkin bulunduğuanlaşılmıştır.
Öteyandan,davacı ile davalı Kurum arasında 12.11.2008 - 31.12.2014tarihleri arasında birer yıllık olarak yenilenen “Yabancı Uyruklu Misafir SanatçıSözleşmesi” irdelendiğinde; davacının YabancıMisafir Sanatçı pozisyonunda Korrepetitör ünvanındave sigortalı olduğu; görevi karşılığı,kanuni kesintiler yapıldıktan sonra her ay için alacağınet ücretin aylık çalışma sonundaödeneceği; sanatçıya, sözleşmenin ilkimzalanması sırasında bir defaya mahsus, yurtiçinden veyayurtdışından geliş yol ücretinin idarece ödeneceği,bu geliş yolculuğu ile ilgili şehir içi ulaşımiçin (havaalanı/terminal- otel/misafirhane) yol ücreti kurumaracı ile sağlanmamışsa idarece ödeneceği; TürkMakamlarınca istenilecek tüm belgelerin (ikamet vb.) ve bunlara aitgiderlerin sanatçı tarafından karşılanacağı;sanatçının ikameti, idarece uygun görülen ...gün süre için, otel (kahvaltılı) veya misafirhaneninidarece sağlanacağı, belirlenen süre sonundasanatçının kendi ikametini temin etmekleyükümlü olduğu; sanatçının, misafirhanedeve otelde kaldığı süre içinde, kendi kusurundandoğabilecek demirbaşların hasarından, kaybolmasındanve şahsi harcamalarından kendisinin sorumlu bulunduğu; İdarenin,yurtiçinde ve yurtdışında yapılacak etkinlikleriçin (temsiller, konserler, turneler, festivaller yarışmalarvb.) sanatçıyı, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına uygulananesaslar çerçevesinde (yolluk vererek) görevlendirebileceği;sanatçının, sözleşme süresinde, idareninyürürlükte bulunan kanun, yönetmelik, genelge ve emirlerineuymayı kabul edeceği, sözleşme süresiiçinde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüveya Müdürlüklerince pozisyon unvanı ile ilgili verilen hertürlü görevi yapmakla hükümlü olduğu; sanatçının,sözleşme süresi içinde idarenin izniolmadıkça başka kurum ve kuruluşlarda özel veyaresmi görev alamayacağı, yurtiçi veyayurtdışında idarenin onayı ile başka kurumlardasanatsal etkinliklerde görev aldığı süredeücretsiz izinli sayılacağı; sanatçınıngörevinde ve hizmetin yürütülmesinde, mesai saatlerine veçalışma programına uyumda, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına aitsözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümlerininuygulanacağı; bu sözleşmeye göreçalışanların, sosyal güvenlik yönünden5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 4.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendikapsamında sigortalı sayılacakları; tarafların,sözleşmenin devamı sırasında iptaline kararverdiklerinde bu kararlarını iki ay öncesinden birbirlerineyazılı olarak bildirmek zorunda oldukları; bu durumdasanatçıya dönüş yol ücretinin ödeneceği,sözleşme feshinin sanatçı isterse idarece uygunbulunması durumunda sanatçıya dönüş yolücretinin ödenmeyeceği; sanatçının artistikyetenekleri veya Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğübünyesi içindeki diğer davranışları ve sanatsalçalışmalarının idarece yeterligörülmediği durumlarda 2 aylık süre beklenmeksizin busözleşmenin idarece iptal edilebileceği; bu durumun,sanatçı için herhangi bir yasal itiraz hakkıdoğurmayacağı, sanatçıya idarecedönüş yol ücreti ödeneceği; idare vesanatçı arasında bu sözleşmenin uygulanmasındadoğacak her türlü anlaşmazlıklarda Türk Hukukununuygulanacağı; sözleşmelerin birer yıllıkolduğu yıl sonunda her hangi bir bildirime gerek kalmadan sona ereceğihususlarına yer verildiği, sözleşmenin davacısanatçı ile, idare adına müdür ve sanatyönetmeni tarafından karşılıklı imza altınaalındığı görülmüştür.
Davacınınçalışma biçimi ile idareyle imzalanansözleşme hükümlerine bakıldığında;davacı ile davalı kurum arasındaki hukuki ilişkide hizmetakdinin denetim, gözetim, zaman, bağımlılık veücret unsurlarının bulunduğu, davacının çalışmalarının506 ve 5510 sayılı Yasalar kapsamındagerçekleştiği, sigortasının bu kapsamdayatırıldığı, taraflar arasında, idarisözleşmenin asli unsurları olan, idarenin tek taraflı,üstün hak ve yetkilerle donatılmasına yönelikkuralların bulunmadığı; taraflar arasında hizmetilişkisinin mevcut olduğu, sözleşmeleriniçeriğinde davacının, 657 sayılı Yasaya tabiolduğu yönünde ibarenin bulunmadığı, davacınınstatüsünün ve davadaki istemlerinin 4857 Sayılı Yasakapsamına girdiği değerlendirilmiştir.
Bunagöre; davacının statüsü dikkatealındığında ve iş mevzuatından kaynaklanantalepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır
Açıklanannedenlerle, Mersin 2.İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Mersin 4.İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mersin 2.İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Mersin 4.İşMahkemesinin 2.12.2015 gün ve E:2015/425, K:2015/706 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.11.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy