T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 428
KARAR NO : 2016 / 460
KARAR TR : 24.10.2016
ÖZET: Sivil memur olan davacının, ek özel hizmet tazminatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :M.S.C. Davalı :Milli Savunma Bakanlığı Vekili :Av. Ü.K.A. O L A Y :Davacı dava dilekçesinde özetle; Milli SavunmaBakanlığı Adana İnşaat Emlak BölgeBaşkanlığı'nda 2000 yılından itibaren inşaatmühendisi sivil memur olarakçalıştığını, Bölge Başkanlığısorumluluğunda bulunan Adana ve çevredeki 11 il olmak üzeretoplam 12 ilde yer alan askeri birliklerin inşaat, onarımfaaliyetleri ile ilgili teknik destek, keşif ve kontrolörlükişlemlerinin kendisi dahil Bölge Başkanlığıteknik personeli tarafındanyürütüldüğünü, bölgedeki askeribirliklerin yeni bina inşa, onarım, ihale hazırlık,keşif, Belediye ve TOKİ ile yapılan protokol gereğikontrol, yeni bina kabul işlemleri sebebiyle sık sık asligörev yerinden başka yerde/başka ilde bulunan arazi, arsa, binamahallerine gittiğini, 2000-2012 yılları arasındagittiği görevler sebebiyle tahakkuk eden ek özel hizmettazminatlarını aldığını, ancak 2012yılından itibaren Bölge Başkanınınimzalamaması nedeniyle tahakkuk eden ek özel hizmettazminatlarını alamadığını, 5.8.2015 tarihlidilekçe ile 2012-2015 yılları arasında hak ettiğihalde tarafına ödenmeyen ek özel hizmettazminatlarının ödenmesini talep ettiğini, ancak talebininek özel hizmet tazminatının sadece yeni binainşaatları kontrolörlük faaliyetlerine ödeneceğigerekçesiyle reddedildiğini, Devlet Memurları Kanunu GenelTebliği No:160 C maddesi 6'ncı bendinde "II sayılıcetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 6'ncısırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolardabulunan personelden, büro, atölye, ısı santralı,laboratuvar, tesis (Sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmetbinaları dışında olmak şartıyla arazi,şantiye, inşaat, baraj ve benzeri açıkçalışma mahallerinde görevlendirilmişolmaları" ibaresinin bulunduğunu, görevyaptığı Bölge Başkanlığı hizmetbinasının, bahsi geçen "hizmet binaları"kapsamına girdiğini, yani hizmet binasındananlaşılması gerekenin personelin asıl görevyaptığı binanın anlaşılmasıgerektiğini, Kanunda geçen "hizmet binalarıdışında olmak şartıyla" ifadesinin iseçalışılan bina dışında olmakşartıyla anlamında kullanıldığını, yineaynı maddede arazi, şantiye, inşaat vb. açıkçalışma mahallerinde görevlendirilmişolmalarının yeterli olduğunun belirtildiğini, burada kanununamacının teknik personelin çalıştığıhizmet binasından dışarıda olan inşaat ve şantiyesayılan bütün işlerde ve arazide yaptığıçalışmalardan dolayı ek bir ödeme almasıolduğunu, yine Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği No:160 Cmaddesi 6'ncı bendi (b) fıkrasında, "faal durumdaki hizmetbinalarının tadilat, bakım ve onarım işleriaçık çalışma mahalli kapsamındadeğerlendirilmeyecektir." denildiğini, buradan, Kanundabelirtilen hizmet binaları kavramının personelinçalıştığı bina olduğundan hareketle,personelin sadece çalıştığı hizmetbinasında yapılan tadilat, bakım ve onarım işlerininçalışma mahalli olarak değerlendirilemeyeceğinden eközel hizmet tazminatı alınamayacağınınanlaşıldığını, bu kapsamda BölgeBaşkanlığı ve Daire Başkanlığıtarafından ihalesi yapılan bütün işlerin hizmetbinası dışında ve birer inşaat ve şantiyeolmasından hareketle, söz konusu ek özel hizmettazminatının bu işlerin kontrolörlüğündegörev yaptığı takdirde de verilmesinin gerektiğini,örneğin arazide ve açık alanda yaptığışehitlik onarımı, kanalizasyon, çatı, dışcephe, elektrik hattı, yol yapılması işlerinde de tazminatödenmesi gerektiğini belirterek; 2012-2015 yıllarıarasında hak ettiği halde tarafına ödenmeyen ek özelhizmet tazminatlarının ödenmesi talebinin reddi işlemininiptaline karar verilmesi istemiyle genel idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalıİdare vekili tarafından; 11.11.2015 tarihli savunma iledavacının, askeri bir personel olması ve dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olması nedeniyle Askeri Yüksekİdare Mahkemesi lehine görev itirazında bulunulmuştur. ADANA 3.İDARE MAHKEMESİ : 16.02.2016 tarih ve E:2015/257 sayı ile, davacınınMilli Savunma Bakanlığı Adana İnşaat Emlak BölgeBaşkanlığı'nda inşaat mühendisi olarak görevyaptığı; büronun/hizmet binasının dışında,açık çalışma mahallerinde fiilençalışması nedeniyle, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 152. maddesine göre, devlet memurlarına ödenecek zamve tazminatlara ilişkin Bakanlar Kurulunca 17.04.2006 tarihinde 2006/10344sayılı kararla kararlaştırılıp 05.05.2006gün ve 26159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Bakanlar Kurulu kararına Ekli 11sayılı cetvelin 6. maddesi kapsamında kendisine ek özelhizmet tazminatı ödenmesi istemiyle yaptığıbaşvuru üzerine davalı idarece işlem tesis edilirken vedevamında açılan davanın yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden birdeğerlendirme yapılması gerekmeyeceğigözetildiğinde dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkinbulunduğundan söz etmek olanaksız olduğu gerekçesiyle Anayasanın 157. ve 1602 sayılıYasanın 20. maddelerinde öngörülen “asker kişiyiilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkin bulunma”koşulları birlikte gerçekleşmediğinden, davanıngörüm ve çözümünde genel idari yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle davalı idareningörevsizlik itirazının reddine karar vermiştir. Davalıidare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içerisindeverdiği dilekçesi üzerine dava dosyası Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığınagönderilmiştir. ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI : OlaydaAnayasa’nın 157'nci ve 1602 sayılı Kanunun 20'ncimaddelerinde öngörülen, idari işlemin asker kişiyiilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunmasıkoşulları birlikte gerçekleştiğinden; davanıngörüm ve çözümü Askeri Yüksek İdareMahkemesinin görevine girdiği gerekçesiyle; 2247sayılı Yasanın 10, 12 ve 13 üncü maddeleri gereğiAdana 3'üncü İdare Mahkemesi'nin işbu davada görevliolduğuna dair 16.02.2016 tarih ve 2015/257 E. sayılıgörevlilik kararının kaldırılması ve AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğuna kararverilmesinin gerektiği yönünde düşüncevermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan24.10.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesi’nce, idari yargı dosyası ile 2247 sayılıYasa’nın 10. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, askeriidari ve idari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde genelidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Yakup BAL davadagenel idari yargının, AYİM Savcısı Yusuf ŞEKERise davada askeri idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2012 yılından itibaren tarafına ek özel hizmettazminatı ödenmesi istemiyle yapmış olduğubaşvurunun reddine ilişkin 01.09.2015 günlü işleminiptali ile 2012 yılından itibaren hak ettiği parasalhakların yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Bunagöre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davayabakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “askerkişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince: İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 152 nci maddesi; “… II. Tazminatlar: A - ÖZELHİZMET TAZMİNATI: … c) TeknikHizmetler sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan… Teknik HizmetlerSınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açıkçalışma mahallerinde fiilen çalışanlara,bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalıiçin belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemleritibariyle toplam 60 puanı aşmayacak şekilde, dönemsonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatıverilebilir. …” III -OrtakHükümler: Bu zam vetazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerdebulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul veesasları ilgili kurumların yazılı isteği ve DevletPersonel Başkanlığının görüşüüzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumlarıkapsayacak şekilde ve 154 'üncü madde uyarıncakatsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumuhariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır veBakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur..."hükmüne amirdir. 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesine göre"Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkinKarar"ın Bakanlar Kurulu'nca 17.04.2006 tarihinde 2006/10344sayılı kararla kararlaştırılarak 05.05.2006 günve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe girdiği ve bahse konu Bakanlar KuruluKararına ekli II sayılı cetvelin E(Teknik Hizmetler)bölümünün 6 ncı maddesinin:" Teknik HizmetlerSınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro,atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesislerdahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışındaolmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park,bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım vehayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açıkçalışma mahallerinde fiilen çalışanlara(belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil),çalışılan her gün için aşağıdagösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatıödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım veonarımı işleri açık çalışma mahallikapsamında değerlendirilmez. a) 1/a, b ve csıralarında sayılanlara............... 3,0 b) 1/dsırası ile 2 nci sırada sayılanlara.......... 2,0 c) 3 ve 4üncü sıralarda sayılanlara................ 1,2 Bu ek özelhizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esasalınır. Tazminatınkimlere ödeneceği; iş programları veçalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak,üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birimamirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesindensonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamıüçer aylık dönemler itibarıyla, a) 1/a, b ve csıralarında sayılanlara............... 60 b) 1/dsırası ile 2 nci sırada sayılanlara........... 40 c) 3 ve 4üncü sıralarda sayılanlara................. 24oranlarını aşamaz." şeklinde düzenlenmişolduğu anlaşılmıştır. DevletMemurları Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 160)'nın C-IISayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar Başlıklı6 ncı maddesinde; "II sayılı Cetvelin (E) Teknik HizmetlerBölümünün 6 ncı sırasında, Teknik HizmetlerSınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro,atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesislerdahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışındaolmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park,bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım vehayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açıkçalışma mahallerinde fiilen çalışanlara(belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılanher gün için %3, %2 ve %1,2 oranlarında ek özel hizmettazminatı ödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özelhizmet tazminatı toplamının üçer aylıkdönemler itibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarınıaşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlereödeneceğinin ise iş programları ve çalışmamahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçeraylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceğive ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonraüçer aylık dönem sonlarındayapılacağı hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlığailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay ile birlikteirdelendiğinde, dava konusu olayda, davacının Milli SavunmaBakanlığı Adana İnşaat Emlak BölgeBaşkanlığında İnşaat Mühendisi, sivil memur olarakgörev yaptığı, 5.8.2015 tarihli dilekçe ile 657sayılı Yasa'nın 152’nci maddesine göre kendisine eközel hizmet tazminatı ödenmesi istemiyle yaptığıbaşvurunun reddedilmesi üzerine davaaçıldığı; bu durum dikkatealındığında davalı idarece işlem tesis edilirkenve devamında açılan davanın yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden bir değerlendirmeyapılması gerekmeyeceği kanaatine ulaşılmakla davakonusu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan söz etmekolanaksızdır. Belirtilenduruma göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasanın 20. maddelerinde öngörülen “asker kişiyiilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkin bulunma”koşulları birlikte gerçekleşmediğinden, davanıngörüm ve çözümünde genel idari yargı yerigörevli bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığınca yapılan başvurusununreddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde GENELİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığıncayapılan BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 24.10.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy