T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016/425
KARAR NO : 2016/457
KARAR TR : 24.10.2016
ÖZET:, Jandarma Genel Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı Adli Müşavirliğinde Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapan davacının, adalet hizmetleri tazminatının kesilmesine ilişkin işlemin iptali ve ödenmeyen tazminatların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : G.K. Vekili : Av. R.S. Davalı :İçişleri Bakanlığı O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2011yılından itibaren J.Gen.K.lığı Hukuk Hiz.Başkanlığı ve Adli Müşavirliği’ndeyazı işleri müdürü olarak görev yapmaktaolduğunu, bu görevi dolayısıyla kendisine sürekliadalet hizmetleri tazminatının ödendiğini, ancakJ.Gen.K.lığının 26.02.2015 tarihli emri ilemüvekkiline ödenmekte olan adalet hizmetleri tazminatınınkesildiğini, söz konusu emrin 03.03.2015 tarihinde tebliğinemüteakip Ocak ve Şubat aylarına ait borççıkartıldığını, müvekkili ileaynı konumdaki TSK’da mevcut 28 adli müşavirlik personelininbu tazminatı almakta olduğunu, nitekim müvekkili ile aynıstatüde ki, KKK.lığı Adli MüşavirliğiYazı İşleri Müdürünün bu tazminatıalmakta olduğunu, bu tazminat konusunda Devlet PersonelBaşkanlığı’nın 24.04.2014 tarihliJ.Gen.K.lığına gönderilen görüşyazılarında “Hukuk Hiz. Başkanlığı ve AdliMüşavirliğine bağlı olarak teşkil edilen hukukhizmetleri kaleminin adalet hizmetleri tazminatındanyararlanmasının mümkün olduğunun mütalaaedildiğini, ancak bu konuda Maliye Bakanlığı’ndangörüş alınması gerektiğininvurgulandığını, müvekkilinin Hukuk Hiz.Başkanlığı ve Adli Müşavirliğinebağlı olarak teşkil edilen hukuk hizmetleri kaleminde yazıişleri müdürü kadrosunda görev yapması nedeniylekendisine adalet hizmetleri tazminatının ödenmesigerektiğini, bu nedenle müvekkiline ödenmekte olan adalethizmetleri tazminatı ödenmemesi işleminin açıkçahukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, aksi yönde tesisedilen işlemin iptaline ve kesilen adalet hizmetleritazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle askeri idari yargı yerinde dava açmıştır. ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ 2. DAİRESİ: 27.5.2015 gün ve E:2015/883,K:2015/848 sayı ile; Davaya konu uyuşmazlığındavacının kadro görevi itibarıyla fiilen yapmışolduğu işin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152nci maddesine göre Devlet memurlarına ödenecek Zam veTazminatlara ilişkin Bakanlar Kurulunca 17.04.2006 tarihinde 2006/10344sayılı kararla, kararlaştırılıp 05.05.2006gün ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren Bakanlar Kurulu kararına6’ncı maddesi kapsamında karara ekli I Sayılı Cetvel(İnfaz ve Koruma Memuru olarak temininde güçlükzammı) ve karara ekli III Sayılı Cetvelde (İnfaz ve KorumaMemuru olarak adalet hizmetleri tazminatı) belirtilen görevlerdenolup olmadığı hususu olduğu; bu yönüyle sorununsadece TSK da görevli ve durumları davacı gibi olan personellesınırlı olmayıp Kamu Kurumlarında (AdaletBakanlığı vb.) 657 sayılı Kanun kapsamındagörev yapan ve davacıyla aynı durumda olan personelintamamını ilgilendirdiği; davanınçözümünde ne davacının 1602 sayılıKanunun 20’nci maddesi uyarınca asker kişisayılmasının ne de görev ve hizmet yerinin TSKkadrolarında yer almasının en ufak bir etki ve önemininbulunmadığı; Kamu Kurumlarında 657 sayılı Kanunkapsamında görev yapan ve davacıyla aynı durumda olanpersonelin İş Güçlüğü, İş Riskive Temininde Güçlük Çekilen Personel Zam Puanı ileAdalet hizmetleri tazminatı hangi esas usul ve mülahazalara göretakdir ve tespit edilmiş ise, davacının davaya konu ettiğiuyuşmazlığın da aynı esas usul ve mülahazalaragöre takdir ve tespit edileceği; bir diğer deyişleuyuşmazlıkla ilgili uygulanacak kuralınöngörülmesinde, askeri hizmetin gerekliliklerinin hiç mihiç gözetilmediği; bu itibarla, davacının 1602sayılı Kanunun 20’nci maddesi kapsamında asker kişiolduğu, ancak dava konusu adalet hizmetleri tazminatı ödenmemesiişleminin askeri hizmete ilişkin olmadığı,dolayısıyla davanın görev ve çözümyönünden AYİM’de değil Genel İdari YargıYeri’nde görülmesinin uygun olduğu, bu nedenlegörevsizlik kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatinevarıldığı gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 5. İDARE MAHKEMESİ: 22.4.2016gün ve E:2015/1839 sayı ile, iptali istenen işlemin askerkişi ve askeri hizmetle ilgili olduğu sonucunavarıldığından; uyuşmazlığın askeriidari yargı hükümlerine göre görüm veçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevliolduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun’un19.maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 24.10.2016 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde yapılan incelemeye göre; askeri ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, askeri idari yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının incelenmesine oy birliği ile kararverildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde askeri idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Yakup BAL ile AYİM Savcısı YusufŞEKER’in davada genel idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Jandarma GenelKomutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı AdliMüşavirliğinde Yazı İşleri Müdürüolarak görev yapan davacının, adalet hizmetleritazminatının kesilmesine ilişkin işlemin iptali veödenmeyen tazminatların yasal faiziyle birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın 157. maddesinde,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak,askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılıYasa ile değişik 20. maddesinin birinci fıkrasında,“Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına;askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusuidari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve“askeri hizmete ilişkin bulunması”koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusu işlemin askeri hizmeteilişkin olup olmadığına gelince: İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanınAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesigerekmektedir. Dava konusu işleme ilişkinmevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 152’nci maddesi; " I - Zamlar a) Niteliği veçalışma şartları bakımındangüç olan işlerde çalışanlara işgüçlüğü zammı, b) Hayat ve sağlık içintehlike arz eden hizmetlerde çalışanlara iş riskizammı, c) Sayıştay'a hesap vermekleyükümlü olan saymanlarla, vezne açığındanmalen sorumlu olan veznedar ve diğer görevlilere mali sorumlulukzammı, d) Temininde, görevdetutulmasında veya belli yerlerde istihdam edilmesindegüçlük bulunan elemanlar için teminindegüçlük zammı ödenir. II. Tazminatlar: Görevin önem, sorumluluk veniteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadroünvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar gözönüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek DevletMemuru aylığının (ek gösterge dahil) brüttutarının,… G- ADALET HİZMETLERİTAZMİNATI "Yüksek Mahkemeler,Yüksek Seçim Kurulu, Sayıştay, İl veİlçe Seçim Kurulları, Adli, idari, Askeri Yargıda(ceza infaz kurumlan ve icra müdürlükleri personeli dahil)görevli bu Kanuna tabi personelden; a) Genel idare HizmetleriSınıfında bulunanlar için % 180 ine, b) Yardımcı HizmetlerSınıfında bulunanlar ile Teknik HizmetlerSınıfında olduğu halde bu sınıfın özelhizmet tazminatından yararlanamayanlar için % 56 sına, c) (a) ve (b) sıralarındasayılanlar dışında kalan hizmet sınıflarındabulunanlar için kendi hizmet sınıfları içinöngörülen tazminatlara ek olarak ayrıca % 22 sine, d) Cezaevi Müdürü,İnfaz ve Koruma Baş memuru, İnfaz ve KorumaMemurlarına ayrıca % 10 una, H- Bu kanunda belirtilen hizmetsınıflarında olup da yukarıdaki bölümlerde yeralan tazminatlardan yararlanmayan personelden; a) Yardımcı HizmetlerSınıfına ait kadrolarda bulunanlar için % 45 ine, b) Diğer hizmetsınıflarına ait kadrolarda bulunanlar için % 50 sine,kadar, bu nispetleri aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca belirlenecekesas, ölçü ve nispetler dahilinde yukarıdaki tazminatlarödenir. Hizmetin niteliği itibariyle birdenfazla özel hizmet tazminatı verilmesi gereken durumlarda bu tazminatlardanfazla olanı ödenir. Mülki idare Amirliği Özel HizmetTazminatı, Emniyet Hizmetleri Tazminatı, Din HizmetleriTazminatı ve Adalet Hizmetleri Tazminatı (C ve Gbölümlerinin (c) bentlerinde sayılanlar hariç)ödenenlere özel hizmet tazminatı ödenmez." hükmü, “III - Ortak Hükümler: Bu zam ve tazminatların hangiişi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği,miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumlarınyazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü üzerine Maliye Bakanlığıncabütün kurumları kapsayacak şekilde ve154’üncü madde uyarınca katsayının BakanlarKurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defaolmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ileyürürlüğe konulur...” hükmüne amirdir. 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 152’nci maddesine göre “DevletMemurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkinKarar”ın Bakanlar Kurulu’nca 17.04.2006 tarihinde 2006/10344sayılı kararla kararlaştırılarak 05.05.2006 günve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe girdiği ve bahse konu Bakanlar KuruluKararının 1’inci maddesinin: “(1) 657 sayılı DevletMemurları Kanunu ile aynı Kanunun ek geçici 9’uncumaddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara, bu Kanunun 152nci maddesine göre 2006 yılında; a) Ödenecek “İşGüçlüğü, İş Riski, TeminindeGüçlük ve Mali Sorumluluk Zammı”, bu Karara ekli Isayılı Cetvelde, ... hükmünü; Bakanlar Kurulu Kararının6’ncı maddesinde “Zam ve tazminatların ödenebilmesiiçin I, II, III sayılı cetvellerde gösterilen personelinkadro unvanı ile kariyer ve yürüttüğügörevin gerektirdiği hizmetleri kanunlarınöngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilenyapması zorunludur. ” hükmünü, Karara ekli I Sayılı Cetvelinİş Güçlüğü, İş Riski, TeminindeGüçlük ve Mali Sorumluluk Zammı: (A) GENEL İDARE HİZMETLERİBÖLÜMÜ İş İş Tem. Mali Güçlüğü Riski Güçlük Sorum. S- No KADRO (GÖREV) UNVANI Zammı Zammı Zammı Zammı 1 Müsteşar: a) BaşbakanlıkMüsteşarı : 2000 - 2500 - b)Diğerleri : 1800 - 2200 - 30 İnfaz veKoruma Başmemuru : 700 600 600 - 31 İnfaz veKoruma Memuru : 600 600 500 - 1- Bu bölümde yer alangörev unvanları Genel İdare Hizmetleri Sınıfıdışındaki sınıflarda yer alsa dahi bunlara bubölümdeki zamlar ödenir. “ hükmünü, Karara ekli III SayılıCetvelin Adalet Hizmetleri Tazminatı: “F. ADALET HİZMETLERİTAZMİNATI. Yüksek Mahkemeler, YüksekSeçim Kurulu, Sayıştay, İl ve İlçeSeçim Kurulları ile adli, idari ve askeri yargıda (Cezaİnfaz Kurumlan ve İcra Müdürlükleri personeli dahil)fiilen görev yapan memurlardan; 1- Genel İdare HizmetleriSınıfında bulunanlardan; a-Anayasa MahkemesiGenel Sekreter Yardımcısı :180…, f- İnfaz ve KorumaBaşmemurları ile İnfaz ve Koruma Memurlarından;-1-4üncü dereceli kadrolara atanmışolanlar…………………………..:100 -1-4 üncü derecelerdenaylık alanlar…..…: 75 -5-9 uncu derecelerden aylıkalanlar……..: 66 -Diğer derecelerden aylıkalanlar ………..: 64 ... “ hükmünüiçermektedir. Anayasanın 145 nci maddesi“Askeri Yargı” yı düzenlemekte; 156 ve 157 ncimaddeleri ise Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesiile ilgili hükümler öngörmektedir. 1632, 353, 1600 ve 1602sayılı Kanunlarla da anılan Anayasal hükümlerdoğrultusunda, genel olarak “askeri ve askeri idari”yargıyı ihtiva eden hükümlere yer verilmiştir.“Askeri yargı” hizmeti Türk Silahlı Kuvvetlerininifa ettiği “askeri hizmet” in ayrılmaz birparçası olup, askeri hizmet gerektirdiği için buyargı düzeni tesis edilmiş bulunmaktadır. Askeri yargıdüzeni içerisinde görev yapan devlet memurlarınayukarıda belirtilen mevzuat uyarınca ödenmekte olan“adalet hizmetleri tazminatı” da, anılan özellikli kamuhizmetinin (askeri yargı hizmetinin) birkarşılığıdır. Askeri yargı yerlerindegörev ifa eden devlet memurlarına (askeri yargı kalemlerindeçalışanlara) ve buna bağlı olarak Askeri Ceza veTutukevlerinde görevli (infaz koruma memuru) kimi devlet memurlarınaödenmekte olan bu tazminatın kendisine de ödenmesigerektiğini öne süren davacı hakkında işlem tesisedilirken, çalıştığı yerin (Askeri Hastane) veifa ettiği görevin (gardiyanlık) “askeriyargıda” devlet memurlarınca ifa edilen görevle paralellikgösterip göstermediği, dolayısıyla askerihizmete ilişkinlik unsurunu taşıyıptaşımadığı irdelenecektir. Dolayısıyla,davada askeri kural ve gerekler yönünden değerlendirilebilecekolan bu husus dikkate alındığında “askeri hizmeteilişkinlik” unsurunun gerçekleştiğinin kabulügerekmektedir. Açıklanan nedenlerle;Anayasanın 157 ve 1602 sayılı Kanunun 20. maddelerindeöngörülen “asker kişiyi ilgilendirme” ve“askeri hizmete ilişkin bulunma” koşullarınınbirlikte gerçekleştiği anlaşıldığından,davanın görüm ve çözümünde askeri idariyargı yeri görevli bulunmaktadır. Bu kabul uyarınca, Ankara5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Askeri Yüksekİdare Mahkemesi 2. Dairesince verilen 27.5.2015 gün ve E:2015/883,K:2015/848 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması reddi gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi İkinci Dairesi’nin 27.5.2015 gün veE:2015/883, K:2015/848 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,24.10.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy