T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 356
KARAR NO : 2016 / 397
KARAR TR : 26.09.2016
ÖZET : Ankara Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeli-ğinin 5. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı : D.Makine Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. H. H.Ç. Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :Av. A.A.A. O L A Y : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı, Fen İşleri DairesiBaşkanlığı Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (Aykome)Şube Müdürlüğünce, davacı D.Makine OtomotivSan.Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 30.7.2012 gün ve…-3013-9900 sayılı işlem ile, Ankara İli, Yenimahalleİlçesi, Ostim Mahallesi, 1181. sokak (eski 11.) 6-8 numaralıadreste, ruhsatsız kazı çalışmasıyapılarak 90,00 m² asfalt zeminin kazıldığınıntespit edildiği, Aykome Müeyyideler Yönetmeliğinin ilgilimaddeleri gereğince belirlenen ceza bedelinin 18.531,00 TL olduğu,anılan para cezasının 30 gün içinde ödenmesigerektiği, aksi halde yasal yollara başvurulacağıdavacıya bildirilmiştir. Davacı vekili, idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur. ANKARA 12. SULHCEZA MAHKEMESİ: 18.11.2012 gün ve D.İş:2012/766 sayıile, itiraza konu cezai bedelin idari para cezası niteliğindeolmadığını belirterek, tazmini nitelikteki cezai bedel ileilgili olarak davanın çözümünün idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez,aynı istemle idari yargı yerinde dava açmış, Ankara2. İdare Mahkemesi’nce 16.12.2013 gün ve E:2013/26, K:2013/1968sayılı karar ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesiüzerine, davalı vekili tarafından karara itirazedilmiş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurul, 15.10.2015gün ve E:2015/876, K:2015/5809 sayılı kararı ile, idaripara cezasının, 5216 sayılı BüyükşehirBelediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddelerinedayanılarak hazırlanan, Ankara Büyükşehir BelediyesiAlt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliği uyarıncaverildiği, söz konusu Yönetmelik ve anılan Kanunlarda idaripara cezasına karşı yapılacak itirazlarda görevliyargı yeri hususunda hüküm bulunmadığı, budurumda Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27. maddeleri uyarınca davanıngörüm ve çözümünün adli yargınıngörevine girdiğini belirterek, davanın görevyönünden reddi gerekirken, uyuşmazlığınesası hakkında karar verilmesinde hukuka uygunlukbulunmadığı gerekçesiyle, itirazın kabulüne,itiraza konu kararın bozulmasına karar vermiştir. ANKARA 2. İDAREMAHKEMESİ : 10.2.2016 gün ve E:2016/311, K:2016/303 sayı ile, bozmakararında yazılı hususları tekrar ederek ve Uyuşmazlık Mahkemesininkonu ile ilgili kararları emsal alınarak davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, verilen kararkesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 26.09.2016 günlütoplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenipdeğerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘cezauyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya daşahsi davacının talebi ile başlayan yargılamasısonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatinehükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasındaçıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’ninadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon MerkeziMüeyyideler Yönet-meliği uyarınca verilen paracezasının iptali istemiyle açılmıştır. Ankara BüyükşehirBelediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliğinin“Amaç ve Kapsam” başlığıaltında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı;Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarıiçerisinde Alt Yapı Koordinasyon Merkezinin sorumluluğundaolan yerlerde, Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Alt Yapı TesisleriRuhsat İşlemleri ve Zemin Açımı UygulamaYönetmeliğinin esaslarına ve ruhsat şartlarına uygunolmayan ruhsatlı çalışmalar ile bildirimsiz veruhsatsız kazı çalışmalarını engelleyerekalt ve üstyapıyı korumaktır.”, “Dayanak” başlıklı 2. maddesinde, “BuYönetmelik 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanununun 8. maddesi, 5393 sayılı Belediye kanununun 14. maddesi,15.maddesinin b bendi, 18. maddesinin f bendi, 34. maddesinin e bendi, 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesine dayanılarakhazırlanmıştır.” denilmiş; “CezalıZemin Tahrip Ücreti” başlıklı 4. maddesinde, “(1) Ruhsatsız veya ruhsatşartlarına aykırı kazı yapılması halinde,Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince her yıl belirlenenzemin tahrip ücretlerinin % 40 fazlası cezalı zemin tahripücreti olarak uygulanacaktır. (2)Ödeme bildiriminden itibaren 30 gün içerisinde ruhsatlıçalışmalar için cezalı bedel, ruhsatsız vebildirimsiz çalışmalar için cezalı bedel ile altyapı tesisi açım ruhsatı bedeli ilgilisinden tahsiledilir.”, “Ruhsatsız Kazı” başlıklı5.maddesinde, “ (1) AYKOME ŞubeMüdürlüğü’nce kazı sezonunda ruhsatsızçalışmanın tespiti halinde çalışmayapılan mevcut zeminin yürürlükteki cezai bedelikadar, Modifiye asfalt olan yerlerde çalışmayapılması halinde ise çalışma yapılan mevcutzeminin yürürlükteki cezai bedelinin 2 (iki) katı kadarcezai bedel tahsil edilir. Ayrıca alt yapı açım tesisiruhsatlandırılması da yapılır. (2)AYKOME Şube Müdürlüğü’nce kazı sezonudışında ruhsatsız çalışmanın tespitihalinde çalışma yapılan mevcut zeminin yürürlüktekicezai bedelinin 1,5 (bir buçuk) katı kadar, Modifiye asfalt olanyerlerde çalışma yapılması halinde iseçalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 4 (dört) katı kadar cezaibedel tahsil edilir. Ayrıca alt yapı tesisi açım ruhsatlandırılmasıda yapılır. (3) Zemin kaplaması yapılırkenAYKOME Şube Müdürlüğü’ne bildirimyapılarak ön ruhsatlandırma yapılabilir.Başkanlığımızdan alınan ön ruhsat için,10 (on) iş günü içerisinde Alt yapı TesisiAçım Ruhsatı alınır. 10 (on) işgünü içerisinde Alt yapı Tesisi AçımRuhsatı alınmadan gerçekleştirilençalışmalar, ruhsatsız olarak değerlendirilir veAYKOME Müeyyideler Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri çerçevesindeişlem yapılır.” hükümleri yeralmıştır. Yönetmeliğin dayanağınıoluşturan Yasalardan, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununun “Alt YapıHizmetleri” başlıklı 8. maddesinde, “Büyükşehiriçindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içindeyürütülmesi amacıyla büyükşehir belediyebaşkanı ya da görevlendirdiği kişininbaşkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerininkatılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur.Büyükşehir ilçe belediye başkanları kendibelediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesindekoordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapıkoordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdekikonularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerdeüst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerekgörüşleri alınır. Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşlar tarafındanbüyükşehir içinde yapılacak alt yapıyatırımları için kalkınma plânı veyıllık programlara uygun olarak yapılacak taslakprogramları birleştirerek kesin program hâline getirir. Bu amaçla,kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar alt yapıkoordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafî bilgi sistemleridâhil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar.Kesin programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafındanaynı anda yapılması gerekenler ortak programa alınır.Ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için belediye vediğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarınınbütçelerine konulan ödenekler, alt yapı koordinasyonmerkezi bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırımhesabına aktarılır. Ortak programa alınan hizmetler içinkamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğinbulunmadığının bildirilmesi durumunda,büyükşehir belediyesi veya ilgisine göre bağlıkuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynakayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortakyatırım hizmetleri için harcanan miktarda ödeneği,yeniden değerleme oranını da dikkate alarak ertesi yılbütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediyeveya ilgili bağlı kuruluşunun hesabına aktarılır.Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya kuruluşu,büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni biryatırım yapamaz. Ortak programa alınmayanyatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye vediğer kamu kurum ve kuruluşları alt yapı koordinasyonmerkezi tarafından belirlenen programa göre harcamalarınıkendi bütçelerinden yaparlar. Koordinasyon merkezleri tarafındanalınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgilikararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıylailgililer için bağlayıcıdır. Alt yapı koordinasyon merkezininçalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamukurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleriBakanlığı tarafından çıkarılacakyönetmelikle belirlenir. İçişleri Bakanlığı,çıkarılacak bu yönetmeliğin, alt yapıyatırım hesabının kullanılması ve ödenektahsisi ve aktarmasına ilişkinkısımları hakkında, Maliye Bakanlığı veDevlet Plânlama TeşkilâtıMüsteşarlığının görüşünüalır.” hükmüne yer verilmiş, diğer dayanakolarak gösterilen 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyeningörev ve sorumlulukları” başlıklı 14.maddesinde, “Belediye mahallî müşterek nitelikte olmakşartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibikentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katıatık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans;şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor;sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma;ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veyayaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklariçin konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler demali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerekkadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler.” denilmiş, 15. maddesinin (b) bendinde“Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesindeyönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak veuygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.” Belediyeninyetkileri ve imtiyazları arasında, 18.maddesinin (f)bendinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç vekatılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesinibelirlemek. ” Belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında,34. maddesinin (e) bendinde, “Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.” Belediye encümeninin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. 2464 sayılı Belediye GelirleriKanununun 97. maddesinde ise, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılmapayı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet içinbelediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerinetabidir.” denilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanununun ilgili maddelerine göre hazırlanan, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon MerkeziMüeyyideler Yönetmeliği uyarınca verilecek paracezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevliyargı yerini belirleyen bir hükme, gerek Yönetmelikte gerekseanılan Kanunlarda yer verilmemiştir. 1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenenidari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacakitirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindekietkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idariyaptırımın, dayanağı olan yasanın amacıdikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27.maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardanolması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genelgörevli kılındığına ve bu nedenle doğangörev uyuşmazlıklarında adli yargı yeriningörevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha sonra, 30.3.2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncümaddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “(1)Bu Kanunun; a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.”denilmiş; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı27. maddesinin 1. fıkrasında ise, “idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir ” düzenlemeleriyer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ilegörevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanunagöre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devametmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, idari para cezasınailişkin görevli mahkemeyi belirleyen yasa kuralıdeğiştirilmiş ve yeni düzenleme 19.12.2006 tarihiitibariyle yürürlüğe girmiş olduğuna göre,görev kuralının geçmişe etkili olacağıyolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, verilen idari paracezasına karşı yapılan itirazın görüm veçözümünde, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun ilgili maddelerinedayanılarak hazırlanan, Ankara Büyükşehir BelediyesiAlt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliği veanılan Kanunlarda görevli yargı yeri hususunda hükümbulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Ankara 12. Sulh CezaMahkemesince verilen 18.11.2012 gün ve D.İş:2012/766sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Ankara 12. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 18.11.2012gün ve D.İş:2012/766 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 26.09.2016 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy