T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016/396
KARAR NO : 2016/ 431
KARAR TR : 26.09.2016
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. F.A.Ö.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. Y.E.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; davacı şirketçesigortalanmış olan 42 KN 895 sayılı aracın,davalı idarenin sorumluluğunda bulunan yolda kazayaptığı, davacı şirket tarafından, kazayapılan yolda 13 cm derinliğinde, 2 metre uzunluğunda 20 cmderinliğindeki çukurlara düşmesi ve araçta meydanagelen hasar neticesinde davalı idarenin sorumlu olduğundan bahisle,21.162,00 TL zararın işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idaredentahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2. İdare Mahkemesi: 15.8.2012 gün veE:2012/1006, K:2012/961 sayı ile, dava konusuuyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminat davasıolduğu, anılan Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu gerekçesiyle adli yargının görevalanına giren davanın 2577 sayılı Yasa’nın15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara davacı ve davalı idare vekilleritarafından itiraz edilmiştir.
KonyaBölge İdare Mahkemesi: 4.12.2012 gün ve E:2012/1288,K:2012/1203 sayı ile, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 14/3.maddesi'nde dava dilekçelerinin yetkiliyargı merci yönünden de inceleneceği belirtilmiş olup,15/1 -a maddesinde ise; idari yargının görevli olduğukonularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılandavanın görev veya yetki yönünden reddedilerek davadosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesinekarar verileceğinin hükme bağlandığı, görevsorununun yetkili yargı mercii olan Afyonkarahisar İdareMahkemesi’nce çözümlenmesi gerektiğigerekçesiyle; yetkili olmayan Konya 2.İdare Mahkemesineaçılan davanın yetki yönünden reddi iledosyanın yetkili Afyonkarahisar İdare Mahkemesine gönderilmesigerekirken, görev yönünden reddine ilişkin kararda hukukiisabet görülmediği; itirazların kabulü ile, Konya2.İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen kararın bozulmasınakarar vermiştir.
Konya 2.İdare Mahkemesi : 23.1.2013 gün ve E:2013/107, K:2013/36sayı ile, bozma kararına uyularak, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 15. maddesinin l/a bendi uyarıncadavanın yetki yönünden reddine, dava dosyasınınyetkili Afyonkarahisar İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
AFYONKARAHİSAR İDAREMAHKEMESİ :6.2.2013 gün ve E:2013/63, K:2013/54 sayı ile, Davanın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, davanın 2577 sayılıYasa’nın 15/1-a maddesi uyarınca görev yönündenreddine karar vermiş, bu karara davacı ve davalı idare vekilleritarafından itiraz edilmiştir.
DenizliBölge İdare Mahkemesi : 24.5.2013 gün ve E:2013/488,K:2013/525 sayı ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun331.maddesinin 2.bendinde, “Görevsizlik, yetkisizlik veyagönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devamedilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder.Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davayabir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerinedavanın açıldığı mahkeme dosya üzerindenbu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeyemahkûm eder.” hükmü yer aldığı, adliyargının görevli olduğundan dolayı görev retlesonuçlanan davalarda yargılama giderlerinin hükümaltına alınmaması gerektiğinden, itiraza konu kararın,yargılama giderlerini davacı üzerinde bırakanhüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmediğigerekçesiyle; itirazın kısmen reddine, kısmenkabulüne (yargılama giderleri yönünden), Afyonkarahisarİdare Mahkemesi'nin kararının görev ret yolundaki sonucununonanmasına, yargılama giderleri yönünden kararınbozulması gerekmekte ise de; bu durum yeniden yargılamayı gerektirmediğindenkararın yargılama giderlerini davacı üzerinde bırakanhüküm fıkrasının, “2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31. maddesinin yollamadabulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331. maddesinin2. bendi uyarınca yargılama giderleri hakkında bu aşamadahüküm kurulmasına yer olmadığına”şeklinde düzeltilerek onanmasına karar vermiş, bu kararataraf vekillerince itiraz edilmiştir.
DenizliBölge İdare Mahkemesi : 26.12.2013 gün ve E:2013/1395,K:2013/1382 sayı ile, Danıştay Dava Daireleri ile İdari veVergi Dava Daireleri Genel Kurullarının temyiz üzerineverdikleri kararlar ile Bölge İdare Mahkemesinin itiraz üzerineverdikleri kararların düzeltme yolu ile yeniden incelenebilmesi, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesindeyazılı nedenlerin varlığı halinde mümkünolup, bu maddede sayılan nedenlerden hiçbirine uymayan karardüzeltme istemlerinin reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBULANADOLU 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ : 29.4.2014 gün veE:2013/441, K:2014/142 sayı ile, 2918 sayılı Yasadatekrarlanan görevlerinden yani yol yapımı, bakım,işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürüttüğü kamu hizmetinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi, bu sebeple açılacak tam yargıdavalarının da idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiğinden davaya bakma görevinin Mahkemelerine aitolmadığı, İdari Yargı mercilerine ait olduğu gerekçesiyle;HMK 114/1-b maddesinde öngörülen yargı yolunun caizolmasına dair dava koşulu gerçekleşmediğindenaynı Yasa’nın 115/2. Maddesi uyarınca davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvuruda bulunmuştur.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.09.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adliyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
I-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyensigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanununkarayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;Şirkete sigortalı vasıtanın geçirdiği trafikkazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olayneticesinde vasıtada maddi hasarın meydana geldiği; tespitedilen hasar bedelinin sigortalı vasıta sahibine ödendiği,olayın meydana gelişinde davalı idarenin yol kusurunun tespitedildiği, meydana gelen hasar nedeniyle sigortalısına tazminatödeyen şirketin kusur nispetine göre faiziyle birliktedavalıdan tahsili istemiyle davanın açılmışolduğu anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, İstanbul Anadolu 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.4.2014gün ve E:2013/441, K:2014/142 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,İstanbul Anadolu 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.4.2014 gün veE:2013/441, K:2014/142 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.09.2016 gününde Üye Süleyman HilmiAYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞI OY
3.11.2015tarih ve 29521 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum. 26.09.2016
ÜYE
Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy