T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 /94 KARAR NO : 2016 / 382 KARAR TR : 26.9.2016 ÖZET : Davalı İdare tarafından, davacı adına düzenlenen ve tahsilat makbuzuyla ödenmiş bulunan kanalizasyon harcamalarına katılma payı, gecikme zammı ile KDV bedellerinin iadesine ilişkin yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın; taraflar arasında bir abonelik ilişkisinin bulunması ve söz konusu katılma payının, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olması nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :H. B. Vekilleri : Av. S. B.E.,Av. M. Ş. Davalı :Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü (DESKİ) Vekilleri : Av.İ.S.,Av.E.O. A. O L A Y : Davacıvekili dilekçesinde; müvekkilinin, Karaman Mah. 1747 Sok.No:3 adresinde bulunan üçüncü bir şahsa ait olantaşınmazı, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskliyapı kategorisine girmesi sebebiyle müteahit olarakyıkıp yerine yeni bir bina yaptığını;anılan Kanunun 7/10 maddesinde, "...Gerçek kişilerce veözel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan risklialanlardaki yapıların mevcut alanları için daha öncebelediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadecekullanım maksadı değişiklikleri ile yapıalanındaki artışlar için hesaplanan harç veücret farkları alınır…”; 6306sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16/9-b maddesinde;"... Riskli alanlarda gerçek kişiler veya özel hukuktüzel kişilerince, İlgili kurum adına değil de kendiadlarına uygulamada bulunulması halinde, riskli alanlardakiyapıların mevcut alanları için daha öncebelediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadecekullanım maksadı değişiklikleri ile yapıalanındaki artışlar için hesaplanan harç veücret farkları alınır..." denildiğini; yani,riskli alanlardaki yapılarda yalnızca kullanım maksadıdeğişikleri ve yapı alanındaki artışlar sözkonusu olduğunda davalı idarenin tahsilat yapabilmehakkının bulunduğunu; 16/9-d maddesinin;"...Alınmaması gereken harç, vergi ve ücretlerşunlardır. 1-2/7/1964 tarihli ve 492sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesi uyarıncaalınan noter harçları 2-Harçlar Kanununun 57 ncimaddesi uyarınca alınan tapu ve kadastro harçları. 3-26/5/1981 tarihli ve 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 79 uncu, 80 inci, 84üncü ve Ek 1 inci maddesi uyarınca belediyelerce alınanharçlar. 4-1/7/1964 tarihli ve 488sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisine tâbikâğıtlar sebebiyle alınan damga vergisi. 5-8/6/1959 tarihli ve 7338sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarıncaalınan veraset ve intikal vergisi. 6-Kurum ve kuruluşlarca dönersermaye ücreti adı altında alınan bütünücretler; Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı, 87 nci, 88 inci ve 97nci maddeleri ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun21 inci ve 23 üncü maddeleri uyarınca alınan hertürlü ücret ve riskli olarak tespit edilen binaya ilişkinolarak 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan Otopark Yönetmeliği uyarınca alınanlar dadahil olmak üzere, belediye meclisi kararı ile belirlenen vealınan her türlü ücret. 7-Kullandırılacak kredilerdendolayı lehe alınacak paralar sebebiyle 13/7/1956 tarihli ve 6802sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınmasıgereken banka ve sigorta muameleleri vergisi..." hükümlerinihaiz olduğunu; bu itibarla, kullanım maksadını ve mevcutalanını değiştirmeksizin yeni yapınınyapılmış olması halinde herhangi bir harç ve masrafalınamayacağını; ancak davalının, müvekkilialeyhine 0275949 no.lu, 27.10.2014 tarihli makbuzlarında; kanalizasyonharcamalarına katılım payları bedeli olan 5.280,39.-TL,gecikme zammı bedeli olan 190,78.-TL ile KDV bedeli olan 955,04.-TLtutarı borç tahakkuk ettirdiğini; kesilen bedellerin iadesi veişlemin iptali amacı ile davalıya yazılı olaraktalepte bulunulduğunu ancak, davalının 83512825-622.01-171/600sayı ve 29.01.2015 tarihli yazı ile bedellerin hangi hukuki ve yasaldayanağa binaen iade edilmediğine ilişkin olarak bilgivermediğini, yerleşik mevzuatı yazı içeriğineaktarmakla yetindiğini ifade ederek; Denizli BüyükşehirBelediye Başkanlığı DESKİ GenelMüdürlüğü tarafından müvekkili aleyhinekesilmiş olan 0275949 makbuz no.lu 27.10.2014 tarihli tahsilatmakbuzundaki kanalizasyon harcamalarına katılma payları, gecikmezammı bedeli ve KDVnin iadesine ilişkin olarak DenizliBüyükşehir Belediye Başkanlığı DESKİGenel Müdürlüğü'ne hitaben kendilerine iletilmiş16.01.2015 tarihli dilekçe içeriğinin reddini ihtiva edenkurum işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle, DenizliBüyükşehir Belediye Başkanlığı DESKİGenel Müdürlüğüne karşı idari yargıyerinde dava açmış; İdare Mahkemesi, hasım düzeltmekararıyla, Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü(DESKİ)’nü hasımmevkiine almıştır. Davalıvekilleri süresi içinde verdikleri cevap dilekçesinde,davanın adli yargıda görülmesi gerektiğini belirterekgörev itirazında bulunmuştur. DENİZLİ İDAREMAHKEMESİ: 30.6.2015 gün ve E:2015/415 sayı ile, 2577sayılı Yasanın 2. maddesinde; idari dava türlerinin, idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı açılan iptal davaları; idari işlem veeylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayıldığı; idari yargının idarieylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmaklagörevli olduğunun kurala bağlandığı; idarenin, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarakre'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesisetmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliğikazandırdığı, kural olarak bu işlemlerin özelyasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabibulunduğu, yine bu işlemlerden kaynaklanan tam yargıdavalarının görüm ve çözümünde deidari yargı yerlerinin görevli bulunduğu; uyuşmazlığakonu tazminat talebinin, davacı tarafından adına düzenlenen27.10.2014 tarihli tahsilat makbuzunda ödenen kanalizasyonharcamaları katılım payları bedeli olarak 5.280,39.-TL,gecikme zammı bedeli olarak 190,78.-TL ile KDV bedeli olarak da 955,04.-TLtutarın iadesine yönelik yaptığı başvurununreddine ilişkin DESKİ Genel MüdürlüğüKanalizasyon Dairesi Başkanlığı'nın 29.01.2015 tarihve 171/600 sayılı işleminden kaynaklandığı ve buhaliyle söz konusu işlemin üstün kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklaması sonucu tesisedildiği açık olduğundan,uyuşmazlığın görüm veçözümünde Mahkemelerinin görevli bulunduğugerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazınıreddederek görevlilik kararı vermiştir. Davalı vekillerinin, adliyargı yararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdikleridilekçe üzerine dava dosyası Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; “(…)Bilindiği gibi, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun “İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır. Kamu kurumlarınca alınan idarikararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerekaçılan ve 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarınınamacı ise, idari işlemlerin idari yargı organlarıncadenetlenerek, idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır. Öte yandan, 03/07/2005 gün ve5393 sayılı Belediye Kanununun ''Belediyenin Yetkileri veİmtiyazları" kenar başlıklı 15. maddesinin (d)bendinde, özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim,harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk vetahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındakiözel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz,su, atık su ve hizmet karşılığı alacaklarıntahsilini yapmak veya yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazlarıarasında sayılmıştır. Konuyla ilgili, 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanununun ''Ücrete Tabi İşler" kenarbaşlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanundaharç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerinisteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet(...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göreücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işlerkendi özel hükümlerine tabidir." hükmü yeralmakta olup, aynı Kanuna 3914 sayılı Kanunla eklenen ve"Çevre Temizlik Vergisi' kenar başlıklımükerrer 44. maddesinde de; belediye sınırları vemücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atıktoplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri vediğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlikvergisine tabi olduğu, çevre temizlik vergisinin katıatıklar için maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı,belediyelerin, atık su ile ilgili olarak da, katı atıklarlailgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrıayrı dikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamaküzere meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisialacakları, atık su ile ilgili çevre temizlik vergisinin sutüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmişsayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su vekanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunanbelediyelerde ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkinuygulamanın kendi kanunlarındaki hükme bağlı olduğuhükmüne yer verilmiştir. Diğer taraftan, İstanbulBüyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetleriniyürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisikurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzereİstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü kurulmasına dair, 20/11/1981 tarih ve2560 sayılı "İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanun"un, "Görev ve Yetkiler" kenar başlıklı2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde,"Kullanılmış sular ile yağışsularının toplanması, yerleşim yerlerindenuzaklaştırılması ve zararsız bir biçimdeboşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yenidenyararlanılması için abonelerden başlanarak busuların toplanacakları veya bırakılacakları noktayakadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veyayaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya dakurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunlarınbakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekliyenilemelere girişmek,(d) bendinde ise "Su ve kanalizasyon hizmetlerikonusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleriyürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak," görevleriİSKİ'nin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. Aynı Kanunun Ek 5. maddesinde ise"Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde deuygulanır." hükmüne yer verilmek suretiyle söz konusuKanunun hükümlerinin tüm büyükşehirbelediyelerinde geçerli olacağı vurgulanmıştır. Bunların dışında,atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraftesislerinin kurulması, bakımı, onanını,işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgiliolarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyetesaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafındanbelirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevreselaltyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğinisağlamak amacıyla hazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010tarih ve 27742 sayısında yayımlanarakyürürlüğe giren "Atıksu Altyapı ve EvselKatı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde UyulacakUsul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, söz konusu Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "Su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği; aynıYönetmeliğin "Abonelik" kenar başlıklı 10.maddesinde ise "atıksu altyapı yönetimlerinin hizmetvermekle yükümlü olduğu tüm gerçek vetüzel kişilerin abone olmasının zorunlu olduğu"hükme bağlanmıştır. Yine, Denizli BüyükşehirBelediyesi sınırları içinde, su satışı,kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, arıtılması ile buişlemlere ilişkin hizmetlerle ilgili tarifelerin hangi esaslaragöre tespit edileceğini ve uygulanacağını belirlemekamacıyla hazırlanan "Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü TarifelerYönetmeliği"nin "Tanımlar" kenarbaşlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (f)bendinde, Yönetmeliğin uygulanmasında abone kavramınınDESKİ ile hizmet sözleşmesi yapan gerçek veya tüzelkişiyi ifade ettiği vurgulanmış; 16. maddesinin birincifıkrasında ise "su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan,özel veya tüzel kişilerle su abone sözleşmesi yapılacağı"belirlenmiştir. Dosyanın incelenmesinden,davalı Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğünce, davacının davaya konuyapısının riskli bina raporunda toplam yapı alanı68,60 m'2 olup, riskli bina tespitinden sonra yıkılan yapınınyerine yapılan toplam alanı 1271,80 m'2 olan yeni yapı ileilgili olarak daha önce katılım payıödemediğinden ve ödediğini de belgeleyemediğindenbahisle kanalizasyon harcamaları katılım payları bedeliolarak 5.280,39 TL, gecikme zammı bedeli olarak 190,78 TL ile KDV bedeliolarak da 955,04 TL'nin belirlendiği ve dosya kapsamında söz konusutaşınmaz ile ilgili olarak su aboneliğinin bulunduğuanlaşılmıştır. İptali istenilen kanalizasyonharcamaları katılım paylarının vergi, resim,harç ve benzeri mali yükümlülük niteliğindeolup olmadığının değerlendirilmesi bakımındanbazı Yüksek Mahkeme kararlarınabakıldığında; Anayasa Mahkemesi’nin 14/02/1991gün ve E: 1990/18, K: 1991/4 sayılı kararında, “Vergibenzeri mali yükümlülüklerin en belirgin özellikleri(...) genellikle, bir kamu hizmeti karşılığında kamugücüne dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri,harç ve resme göre, daha çok ücretgörünümünde olmalarıdır./Atık su bedeli,kullanılmış suların uzaklaştırılmasıkarşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonmansözleşmesine göre alınmaktadır. Başka birdeyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak-borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİile kişi arasında abonman sözleşmesiyle özel hukukilişkisi kurulmasından sonra yapılan hizmetkarşılığında maliyet- kâr esasına görebelirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı, kamugücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında yapılanabonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerinyapılmaması durumunda İSKİ alacağını, AmmeAlacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa'ya göre değil,özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasaya görealacaktır. Abone ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi(İSKİ) arasında yapılan abonman sözleşmesi, dahaçok "tip” sözleşmegörünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin,sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerinekatılımı (iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum,idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamuhukuku ilişkisine dönüştürmez. (...)/Açıklanan nedenlerle, atık sularınuzaklaştırılması karşılığındaalman ücretlerin vergi, resim, harç benzeri maliyükümlülük olarak kabul edilmemesi gerekir ” denilmiştir. Su abonesi olmayan kişihakkında İSKİ Tarifeler Yönetmeliğihükümlerine göre tahakkuk ettirilen atık su bedelineilişkin faturanın iptali istemiyle açılan bir davada;Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nce verilen;14/10/1991 gün ve E: 1991/29, K1991/29 sayılı kararda; gerek2560 sayılı Kanunun 23. maddesi gerek buna dayanılarakçıkarılan İSKİ TarifelerYönetmeliği’nin 5, 16 ve 17. maddelerinde,İSKİ’ye ait kanalizasyonu kullananlardan atık su bedelinintarifeye göre alınacağının açıkçabelirtildiği ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeyedayandırılacağının hükmebağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmünsözleşme yapılmaksızın atık su üretenleri desözleşme yapmakla yükümlü kıldığı,bu hükme uymayanların sözleşme yapma durumundaolmaları nedeniyle atık su bedeli ödemektenkaçınmalarına olanak bulunmadığı,sözleşmeden kaçınmanın söz konusu bedelinödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı vebunların da sözleşmeli sayılmalarınıngerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ileöngörülen usul ve esaslara göre İSKİtarafından düzenlenen tarifelerle tespit edilen atık subedelinin Anayasa’nın 73. maddesindeöngörüldüğü biçimde kanunla konulan vergi,resim, harç ve benzeri bir mali yükümlülükolduğundan söz edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli,vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükolmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borçilişkisini içeren abonman sözleşmesine dayalı veidarece düzenlenen bir tarife uyarınca alınan bir bedelolduğundan, bu konuyla ilgili anlaşmazlığınçözümünün adli yargının görevinegirdiği" sonucuna varmıştır. Konuyla ilgili olarakUyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/06/2003 gün, E:2002/57, K: 2003/34sayılı ve 02/04/2007 gün, E:2004/127,K:2007/31 sayılıkararlarında, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmişbulunan büyükşehir belediyeleri bakımından, atıksu bedelinin tahsiline ilişkin davaların görüm veçözümünde adli yargı yerinin, TarifelerYönetmeliği ile buna dayanan tarife kararlarınınyargısal denetiminde ise idare mahkemelerinin görevli bulunduğusonucuna varmıştır. Bu konuda Yargıtay 3. HukukDairesinin 13/03/2014 tarih ve 2013/19261 Esas, 2014/3921 Kararsayılı kararında da "Dava konusu konuta ilk kez aboneolunduğu, ilk kez abone olan kişiden kanal katılım veşebeke hisse bedeli istenmesinde yasaya bir aykırılıkbulunmadığı, davalı idarenin konutun bulunduğubölgeye alt yapı hizmetlerini götürdüğü; bunedenle davacının kanal katılım ve şebeke hissebedelinden sorumlu olduğu, mahkemece de doğru olarak tespitedilmiş bulunmaktadır." aynı Dairenin 20/03/2014 tarih ve2013/19514 Esas, 2014/4444 Karar sayılı kararında da"davalı idarece yasanın yürürlük tarihinden sonrayeni kanalizasyon ve içme suyu tesisleri yapılmışolması veya mevcutların iyileştirilmesinin yapılmasıhalinde, tesislerin hizmet edeceği saha dâhilindeki gayrimenkulsahiplerinden yönetmelikte belirlenen ilkelere göre su vekanalizasyon tesisleri katılım payı talebe hakkıvardır" sonucuna varılmıştır. Yukarıda bahsedilen mevzuathükümleri ile Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi veYargıtay kararlarında da açıkçavurgulandığı üzere, taraflar arasında şayetabonelik ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık subedelinin vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp,idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulanözel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücretolduğu açıktır. Somut olayda, davalı Denizli Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından davacı adına kanalizasyon harcamalarıkatılım payları bedeli olarak 5.280,39 TL, gecikme zammıbedeli olarak 190,78 TL ile KDV bedeli olarak da 955,04 TL'nin ödenmesineilişkin işlemin, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel birkanun ile düzenlenmiş olan Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü tarafından tesis edilmişolması ve yukarıda işaret edilen yasal düzenlemeler vemahkeme kararlarında açıklandığı üzere, buişlemin vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükmahiyetini taşımaması, gerekse de taraflar arasında birabonelik ilişkisinin bulunması hususları birliktedeğerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle kişiarasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukukilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmıştır. Bu nedenle davalı DenizliBüyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından davacı adınakanalizasyon harcamaları katılım payları bedeli olarak5.280,39 TL, gecikme zammı bedeli olarak 190,78 TL ile KDV bedeli olarakda 955,04 TL ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılan davanın adli yerinde görülmesigerekmektedir.” şeklindeki gerekçesi ile 2247sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’ndan da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI;İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyonhizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmeküzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü kurulmasına dair, 20/11/1981 tarih ve2560 sayılı "İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanun"un, "Görev ve Yetkiler" kenar başlıklı2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde,"kullanılmış sular ile yağış sularınıntoplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılmasıve zararsız bir biçimde boşaltma yerineulaştırılması veya bu sulardan yenidenyararlanılması için abonelerden başlanarak busuların toplanacakları veya bırakılacakları noktayakadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak;kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım veonarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemeleregirişmek", (d) bendinde ise, "su ve kanalizasyon hizmetlerikonusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleriyürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak," görevleriİSKİ'nin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. Aynı Kanunun ek 5. maddesinde ise,"Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde deuygulanır." hükmüne yer verilmek suretiyle söz konusuKanunun hükümlerinin tüm büyükşehir belediyelerindegeçerli olacağı vurgulanmıştır. Bunların dışında,atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraftesislerinin kurulması, bakımı, onarımı,işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarakverilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslıtarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafındanbelirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevreselaltyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğinisağlamak amacıyla hazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010tarih ve 27742 sayısında yayımlanarakyürürlüğe giren "Atıksu Altyapı ve EvselKatı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde UyulacakUsul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik"in 4. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, söz konusu Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği; aynıYönetmeliğin "Abonelik" kenar başlıklı 10.maddesinde ise "atıksu altyapı yönetimlerinin hizmetvermekle yükümlü olduğu tüm gerçek vetüzel kişilerin abone olmasının zorunlu olduğu"hükme bağlanmıştır. Yine, Denizli BüyükşehirBelediyesi sınırları içinde, su satışı,kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, arıtılması ile buişlemlere ilişkin hizmetlerle ilgili tarifelerin hangi esaslaragöre tespit edileceğini ve uygulanacağını belirlemekamacıyla hazırlanan Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin"Tanımlar" kenar başlıklı 4. maddesinin birincifıkrasının (f) bendinde, Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının DESKİ ile hizmetsözleşmesi yapan gerçek veya tüzel kişiyi ifade ettiğivurgulanmış; 16. maddesinin birinci fıkrasında ise,"su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan, özel veya tüzelkişilerle su abone sözleşmesi yapılacağı"belirlenmiştir. Dosyanın incelenmesinden,davalı Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğünce, davacının davaya konuyapısının riskli bina raporunda toplam yapı alanı68,60 m'2 olup, riskli bina tespitinden sonra yıkılanyapının yerine yapılan toplam alanı 1271,80 m'2 olan yeniyapı ile ilgili olarak daha önce katılım payıödemediğinden ve ödediğini de belgeleyemediğindenbahisle kanalizasyon harcamaları katılım payları bedeli5.280,39 TL, gecikme zammı bedeli 190,78 TL ile KDV bedeli 955,04TL'nın belirlendiği ve dosya kapsamında söz konusutaşınmaz ile ilgili olarak su aboneliğinin bulunduğuanlaşılmıştır. Somut olayda, davalı Denizli Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından davacı adına kanalizasyon harcamalarıkatılım payları bedeli 5.280,39 TL, gecikme zammı bedeli190,78 TL ile KDV bedeli 955,04 TL'nın ödenmesine ilişkinişlemin, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun iledüzenlenmiş olan Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından tesis edilmişolması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisininbulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sözkonusu ücretin idareyle kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmış olup, söz konusu işlemin iptaliistemiyle açılan işbu davanın görüm veçözümü adli yargının görev alanınagirmektedir. SONUÇ : Açıklanannedenle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi gereğince yapılanbaşvurunun kabulü gerektiği…” yolundadüşünce vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 26.9.2016 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekillerininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesive 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmalarıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı adınadüzenlenen ve tahsilat makbuzuyla ödenmiş bulunan kanalizasyonharcamalarına katılma payı, gecikme zammı ile KDVbedellerinin iadesine ilişkin yapılan başvurunun reddine ilişkinDESKİ Genel Müdürlüğü işleminin iptaliistemiyle açılmıştır. 03/07/2005 gün ve 5393sayılı Belediye Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkilerive İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin(d) bendinde, özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi,resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh,tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harçdışındaki özel hukuk hükümlerine göretahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığıalacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak belediyenin yetki veimtiyazları arasında sayılmış iken, 20.11.1981 tarihve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanun’un 1. maddesi ile, İstanbul BüyükşehirBelediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve buamaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanlarıdevralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbulBüyükşehir Belediyesine bağlı müstakilbütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz birkuruluş olarak İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü kurulmuştur. Anılan Kanunun "Görev veYetkiler" kenar başlıklı 2. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde, "kullanılmış sularile yağış sularının toplanması, yerleşimyerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız birbiçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya busulardan yeniden yararlanılması için abonelerdenbaşlanarak bu suların toplanacakları veyabırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisinetüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde buprojelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıpişletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak,yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek", (d) bendinde ise,"su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindekibelediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardakiyetkileri kullanmak," görevleri İSKİ'nin görev veyetkileri arasında gösterilmiş; Kanunun 13. maddesinin (a)bendinde, su satışı ve kullanılmış sularınuzaklaştırılmasına karşılık, tarifesinegöre abonelerden alınacak ücretler, (b) bendinde, BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerindenyararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılmapayları İSKİ’nin gelirleri arasındasayılmış; Kanunun değişik 23. maddesinde, “Susatışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdekikullanılmış suların uzaklaştırılması,septik çukurların boşaltılması giderleri içinayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde yönetimve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gideryazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsimasrafları ve %10’dan aşağı olmayacak nispetinde birkâr oranı esas alınır. Tarifelerintespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ilebelirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir. Kanunun ek 5. maddesinde ise, "BuKanun diğer büyükşehir belediyelerinde deuygulanır." hükmüne yer verilmek suretiyle, söz konusuKanunun hükümlerinin tüm büyükşehirbelediyelerinde geçerli olacağı vurgulanmıştır. Öte yandan; atıksualtyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerininkurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi,kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilentüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslıtarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafındanbelirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevreselaltyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğinisağlamak amacıyla hazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010tarih ve 27742 sayısında yayımlanarakyürürlüğe giren "Atıksu Altyapı ve EvselKatı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde UyulacakUsul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği;"Abonelik" kenar başlıklı 10. maddesinde ise"atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekleyükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzelkişilerin abone olmasının zorunlu olduğu" hükmebağlanmıştır. Son olarak, DenizliBüyükşehir Belediyesi sınırları içinde, susatışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdekikullanılmış suların uzaklaştırılması,arıtılması ile bu işlemlere ilişkin hizmetlerle ilgilitarifelerin hangi esaslara göre tespit edileceğini veuygulanacağını belirlemek amacıyla hazırlanan DenizliSu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü TarifelerYönetmeliği'nin "Tanımlar" kenarbaşlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (f)bendinde, Yönetmeliğin uygulanmasında abone kavramınınDESKİ ile hizmet sözleşmesi yapan gerçek veya tüzelkişiyi ifade ettiği vurgulanmış; 16. maddesinin birincifıkrasında ise, "su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan,özel veya tüzel kişilerle su abone sözleşmesiyapılacağı" belirlenmiştir. Dosyanın incelenmesinden,davacının, müteahit olarak Karaman Mahallesi, 1747 Sok. No:3adresinde, üçüncü bir şahsa ait bulunan riskliyapı kategorisine giren taşınmazı yıkıp yerineyeni bir bina yaptığı; 68,60 m'2’lik riskli binaniteliğindeki yıkılan yapının yerine yapılan yenibinanın 1271,80 m'2 olduğu; davalı Denizli Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğünce, yeni yapı ileilgili olarak daha önce katılım payıödemediğinden ve ödediğini de belgeleyemediğindenbahisle, davacı adına Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğihükümlerine göre kanalizasyon harcamalarına katılmapayı bedeli olarak 5.280,39 TL, gecikme zammı bedeli olarak 190,78 TLile KDV bedeli olarak 955,04 TL'nın tahakkuk ettirildiği; davacı tarafından, makbuz karşılığındaödendiği belirtilen bedelin iadesine ilişkin talebinreddedilmesi üzerine, bakılan davanınaçıldığı; dosya kapsamında, sözkonusu taşınmaz ile ilgi olarak davacı adına suaboneliğinin de bulunduğuanlaşılmıştır. Somut olay ve mevzuathükümleri birlikte irdelendiğinde, davalı Denizli Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından davacı adına kanalizasyon harcamalarınakatılma payı bedeli, gecikme zammı bedeli ile KDV bedelininödenmesine ilişkin işlemin; gerek su ve kanalizasyon hizmetleriözel bir kanun ile düzenlenmiş olan Denizli Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü tarafından tesisedilmiş olması, gerekse de taraflar arasında bir abonelikilişkisinin bulunması hususları birliktedeğerlendirildiğinde, söz konusu katılma payının,idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulanözel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücretolduğunun görüldüğü; anılan işleminiptali istemiyle açılan işbu davanın görüm veçözümünün de adli yargının görevalanına girdiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Denizli Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü vekillerinin görevitirazının reddine ilişkin Denizli İdare Mahkemesiningörevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekillerinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE ilişkin Denizli İdareMahkemesi’nin 30.6.2015 gün ve E:2015/415 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.9.2016 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy