T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 289
KARAR NO : 2016 / 335
KARAR TR : 6.6.2016
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde usta öğretici olarak görev yapan davacı tarafından, fiilen çalıştığı günler karşılığı kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti alacakları, hafta tatili, resmi tatil ve dini bayramlardaki çalışma ücreti ve kullandırılma-mış yıllık ücretli izin alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın; özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :R. Ö.
Vekili : Av. A. Y.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı(Bitlis/Güroymak Halk EğitimMüdürlüğü’ne İzafeten)
Vekili :Haz.Av. İ. İ.
O L A Y :Davacı vekili; müvekkilinin 13.03.1997 tarihinde Bitlis/GüroymakHalk Eğitim Müdürlüğünde usta öğretici(folklor hocası) olarak işe başladığını,2009 yılının Mart ayında ise anılanMüdürlük tarafından işine son verildiğini;13.03.1997 tarihinden 2008 yılına kadar (2008 yılı dahil)eğitim dönemi olan Ekim - Haziran ayları arasında (9aylık dönem), 2009 yılında ise Ekim-Mart aylarıarasında toplam 108 ay (9 yıl) fiilençalıştığını, günlük mesaisinintamamını işe ayırdığını; bu tarihlerdesigortasının yatırıldığını; işakdinin hiçbir haklı sebep ve gerekçe gösterilmeksizinfeshedilmiş olması nedeni ile kıdem ve ihbar tazminatları,fazla çalışmış olması nedeni ile fazla mesaiücretleri, hafta sonları, resmi tatillerde ve dini bayramlardaçalışmış olması nedeni ile de hafta tatili,resmi tatil ve dini bayramlardaki ücretlerinin keza,kullandırılmayan ücretli izin alacaklarınınödenmesinin gerektiğini ifade ederek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik; kıdem veihbar tazminatı, fazla mesai ücreti alacakları, haftatatili, resmi tatil ve dini bayramlardaki çalışma ücretive kullandırılmamış yıllık ücretli izinalacakları olmak üzere toplam 1.000-TL alacağın, akdinfesih tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi, muhakememasrafları ve avukatlık ücreti ile birlikte davalıişverenden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmış; daha sonra bu miktar arttırılarak,12.216,44.-TL.na çıkartılmıştır.
GÜROYMAKASLİYE HUKUK MAHKEMESİ(İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA):15.2.2012 gün ve E:2011/12, K:2012/32 sayı ile, davanın "kıdem,ihbar tazminatları ile fazla mesai, yıllık ücretli izin vehafta tatili, bayram tatili alacakları" istemine ilişkinbulunduğu; öncelikle "davacının davalı kurum ileolan ilişkisinin iş akdi mi yoksa statü ilişkisi miolduğu"nun çözülmesinin gerektiği; somutolayda; davacı kurs öğretmeninin 657 sayılı DevletMemurları Kanunun 89. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 25/01/1986tarih ve 86/10340 sayılı Kararnamesi ile çıkarılan (Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın EğitimKurumları Yönetmeliğinin 55. Maddesi) gereğinceişe alındığı, Kaymakamlık onayı ile deişe başlatıldığı; bu durumda taraflararasındaki ilişkinin hizmet akdine değil statü hukukunadayandığının kabul edilmesi gerektiği; davacınınsosyal güvenlik bakımından Sosyal Sigortalar Kurumu ileilişkilendirilmiş olmasının sonuca etkisinin bulunmadığı;bu durumda davanın adli yargı yerinde değil idari yargıyerinde görülmesinin gerektiği gerekçesiyle; davadilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş;temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesince; 21.3.2013gün ve E: 2012/16858, K:2013/5919 sayı ile onanan kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Van1.İdare Mahkemesinin 12.1.2015 gün ve E:2013/1014, K:2015/34sayılı ve Ankara 11.İdare Mahkemesinin 16.3.2015 gün veE:2015/79, K:2015/315 sayılı karşılıklıyetkisizlik kararları üzerine, Danıştay 11.Dairesi;18.9.2015 gün ve E:2015/5226, K:2015/4241 sayı ile, davanıngörüm ve çözümünde Ankara 11.İdareMahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
ANKARA11.İDARE MAHKEMESİ: 26.4.2016 gün ve E:2016/56 sayıile, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bukanuna göre sigortalı sayılırlar...” denildiği,aynı Yasanın “UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri” Başlıklı 134. maddesinde,“Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevlimahkemelerde görülür” hükmüne yer verilmişolduğu; 506 sayılı yasa hükümlerinin 01.10.2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırıldığı; 5510sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişinin sigortalı olaraktanımlandığı; 79.madde ile başlayanDördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verildiği; 101. maddesinde “Bu kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” hükmününyer aldığı; öte yandan, 4857 sayılı İşKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile biriş sözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğunun belirtildiği;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiş olduğu; diğer taraftan; 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, İş Kanununagöre işçi sayılan kimselerle (o kanunundeğiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemelerinin kurulacağı hükmününyer aldığı; dosyanın incelenmesinden; davacının,davalı idareye verdiği ve tek taraflı olarakimzaladığı bir taahhütnameye istinaden, BitlisValiliği bünyesinde düzenlenen Meslek Edindirme Kurslarındausta eğitici sıfatıylaçalıştığı; sözleşmesinin 2009yılı Mart ayı itibariyle tek taraflı olaraksonlandırıldığı, bu fesih işlemininardından, davacı tarafından tarafına ödenmesigerektiğini iddia ettiği kıdem ve ihbar tazminatı ile izinücretleri alacaklarına ilişkin, toplam 12.216,44 TLtazminatın sözleşmesinin fesih edildiği tarihten itibarenfaiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmaktaolan davanın açıldığının anlaşıldığı;olayda davacının, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununda tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel,geçici personel ve işçi kapsamındabulunmadığı; idareye verdiği bir taahhütnameyeistinaden, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,dolayısıyla taahhütnameyle kurulan ilişkinin, TürkBorçlar Kanununda tanımını bulan hizmetsözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde zorunlulukbulunduğu; buna göre; davacının statüsüdikkate alındığında ve iş mevzuatındankaynaklanan talepleri gözetildiğinde;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim;Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 30.09.2013tarih ve E:2013/851, K:2013/ 1277 sayılı kararının da buyönde olduğu gerekçesiyle; Mahkemeleriningörevsizliğine, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyiş Hakkında Kanunun19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin, iş bu dosya ile birlikte Mahkemelerince temin edilen,Güroymak Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2011/12 sayılıdosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Zafer TURANLI, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan6.6.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bitlis/Güroymak Halk Eğitim Müdürlüğündeusta öğretici (folklor hocası) olarak görev yapandavacının, 1997-2009 tarihleri arasında fiilençalıştığı günlerkarşılığı kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti alacakları, haftatatili, resmi tatil ve dini bayramlardaki çalışma ücretive kullandırılmamış yıllık ücretli izinalacaklarının faizi ile birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiş; 506sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzunvadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesigereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 79.madde ilebaşlayan Dördüncü Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bukanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanununun1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile biriş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışmaşartları ve çalışma ortamına ilişkin hakve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521 sayılı İş MahkemeleriKanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılarveya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardandoğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalarao yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır.
Fiili ve hukuki imkânsızlıklar dolayısıylaiş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığıhallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesibulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının 1997-2009yılları arasında Bitlis/Güroymak Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici (folklorhocası) olarak çalıştığı; davanın,fiilen çalışmış olduğu günler karşılığıkıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ücretialacakları, hafta tatili, resmi tatil ve dini bayramlardakiçalışma ücreti ve kullandırılmamışyıllık ücretli izin alacaklarının ödenmesiistemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Davacının, 506 sayılı Yasayürürlükte iken mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, davacının taleplerinin İş Kanunundankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Güroymak Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş MahkemesiSıfatıyla) verdiği görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Güroymak AsliyeHukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 15.2.2012gün ve E:2011/12, K:2012/32 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 6.6.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Zafer
TURANLI
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy