T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 326
KARAR NO : 2016 / 368
KARAR TR : 6.6.2016
ÖZET : 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nun 47. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın, bu Kanunda yapılan değişiklik ve bu Kanunu yürürlükten kaldıran 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ş. T.
Davalı :Uşak İl Gıda Tarım ve HayvancılıkMüdürlüğü
O L A Y : UşakValiliği İl Tarım Müdürlüğü’nün 5.10.2006 gün ve ……2204-10685 sayılıİdari Para Cezası Kararı ile, menşe şahadetnamesiz veveteriner sağlık raporsuz hayvan sevk ettiğinin tespitedildiğinden bahisle, davacı adına 3285 sayılı HayvanSağlığı ve Zabıtası Kanunu’nun 47. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 2.470,00 YTL idaripara cezası verilmiştir.
Davacı,idari para cezasına karşı adli yargı yerinde itirazdabulunmuştur.
UŞAK 2. SULH CEZAMAHKEMESİ: 1.10.2007 gün ve D.İş No: 2007/158 sayıile; 3285 sayılı Kanun uyarınca verilen idari paracezalarına karşı, 3285 sayılı Kanun’un 56.maddesinde bu Kanunda yazılı olan idari para cezalarınakarşı idare mahkemesine itiraz edilebileceğinin belirtildiğiaçıklanarak, itirazın incelenmesinde idari yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıvermiş, davacı tarafından yapılan itiraz, Uşak 2.Ağır Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak redde-dilmiştir.
Davacı bu kez, aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
MANİSA 2.İDARE MAHKEMESİ: 29.4.2014 gün ve E:2014/243, K:2014/374sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanununda, KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıKanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğerKanunlarda görevli mahkemenin gösterildiği durumlarda iseuygulanmayacağının düzenlendiği, 3285 sayılıHayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nun 56.maddesinde ise, bu Kanunda yazılı olan idari para cezalarınakarşı idare mahkemesine itiraz edilebileceği yer almışiken; 5728 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda,ilgili maddenin “Bu kanunda yazılı olan idariyaptırımlara mahalli mülki amir tarafından kararverilir” şeklinde değiştirilerek idari paracezalarına karşı İdare Mahkemelerinde davaaçılabilme olanağına son verildiğiningörüldüğü açıklanarak, 5326sayılı Kanun uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıylayapılan 6.6.2016 günlü toplantısında:
1-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durumgözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak,davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 3285sayılı Hayvan Sağlığı ve ZabıtasıKanunu’nun 47. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nunolay tarihinde yürürlülükte bulunan 19.4.2001 tarih ve 4648sayılı Kanun’un 4. maddesi ile değişik 47.maddesinde, “Bu Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrası ile24 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümlerisaklı kalmak şartıyla;
a) Hayvanpark, pazar ve panayırlarından başka yerlerde canlı hayvansatanlara ikiyüz elli milyon lira,
b) 22 ncimaddenin dördüncü fıkrasında belirtilen menşeşahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz olup menşei ilemenşeinde salgın hastalık olmadığı tespit edilenhayvanları naklederken veya naklettirirken 23 üncü maddedebelirtilen görevliler tarafından yakalanan veya ele geçirilenhayvan sahiplerine yedi yüz elli milyon lira,
(……)
İdarîpara cezası verilir.
Ayrıcahayvan ve hayvan maddelerini, Bakanlık tarafından belirlenenşartlara uygun olmayan vasıtalarla ve uygun olmayan şekilde taşıyanlarınnakil vasıtaları bir ay süre ile trafikten men edilir.”hükmü yer almış; 56. maddesinin 4854 sayılı Kanun’un5. maddesi ile eklenen ikinci fıkrasında, bu Kanundayazılı olan idari para cezalarının o yerin enbüyük mülki amiri tarafından verileceği, verilenidarî para cezalarına dair kararların ilgililere 11.2.1959tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerinegöre tebliğ edileceği, bu cezalara karşı tebliğtarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesineitiraz edilebileceği öngörülmüşken; 56. madde,23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 456. maddesiyle,“Bu Kanunda yazılı olan idarîyaptırımlara mahallî mülkî amir tarafındankarar verilir” şeklinde değiştirilmiş, 5728sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008tarihinde yürürlüğe girmiştir.
3285sayılı Hayvan Sağlığı ve ZabıtasıKanunu’nda yapılan değişiklikle idari para cezasınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmemiştir.
13.6.2010gün ve 27610 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan11.6.2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, BitkiSağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 47. maddesinde, “……(3) 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı HayvanSağlığı ve Zabıtası Kanunuyürürlükten kaldırılmıştır.”; 48.maddesinde, “…….. (3) Mevzuatta bu Kanun ileyürürlükten kaldırılan kanunlara yapılanatıflar bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmışsayılır.”; ve 49. maddesinde, “(1) Bu Kanunun;
a) 46 ncı maddesinin birinci fıkrası,1/4/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımıtarihinde,
b) 31 inci maddesinin birinci fıkrası, 33üncü maddesi, 46 ncı maddesinin ikinci veüçüncü fıkraları ile geçici 1 incimaddesinin dördüncü fıkrası yayımı tarihinde,
c) Diğer hükümleri yayımıtarihinden itibaren altı ay sonra,
yürürlüğe girer”;“Geçişhükümleri” başlıklı Geçici 1. maddesindeise, “(1) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler ileuygulamaya ilişkin usul ve esaslar bu Kanunun yayımı tarihindenitibaren en geç onsekiz ay içinde yürürlüğekonulur. Söz konusu usul ve esaslar ile çıkarılacakyönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanunlayürürlükten kaldırılan 5179 sayılıGıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair KanunHükmünde Kararnamenin Değiştirilerek KabulüHakkındaki Kanun, 1734 sayılı Yem Kanunu, 3285 sayılıHayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631sayılı Hayvan Islahı Kanunu ve 6968 sayılı ZiraîMücadele ve Ziraî Karantina Kanununa dayanılarak çıkartılanyönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırıolmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” denilmiştir.
Diğertaraftan anılan Kanun’un “Cezaların Uygulanması,Tahsili ve İtirazlar” başlıklı 42. maddesinde, “(1)Bakanlık tarafından istenen resmî evrakta tahrifat veyasahtecilik yaparak Bakanlığı yanılttığıtespit edilenlerin işlemleri durdurulur ve savcılığasuç duyurusunda bulunulur.
(2)Bu Kanunda belirtilen idarî yaptırımları uygulamaya, iltarım müdürü yetkilidir. İl tarımmüdürü bu yetkisini ilçe tarım müdürlerineyazılı olarak devredebilir. Ancak, resmî kontrollersırasında, insan sağlığı, gıda ve yemgüvenilirliği, bitki ve hayvan sağlığıaçısından tehlike oluşturması ve acil tedbirlerigerektirmesi durumunda, idarî para cezaları hariç olmaküzere diğer idarî yaptırımları uygulamayakontrol görevlisi de yetkilidir. Verilen idarî para cezalarıotuz gün içinde ödenir.
(3)İtlaf ve imha işlemleri, tüm masrafları sahibitarafından karşılanmak üzere Bakanlık gözetimindegerçekleştirilir. Malların sahipsiz yakalanması durumundamasraflar Bakanlık bütçesinden karşılanır.
(4)Sahipleri tarafından piyasadan toplatılması gereken canlıhayvan ve ürünlerin sahibi veya sorumlusu tarafındantoplatılmaması durumunda Bakanlık tarafındantoplatılır, toplatma masrafının iki katı tutarınsorumlular tarafından ödenmesi için bir aylık ödemesüresi verilir.
(5)Bu Kanunda verilen süreler içinde ödenmeyen tutarlar ilebelirlenen idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunhükümlerine göre takip ve tahsil edilir.” hükmüneyer verilmiştir.
Olayda, davanın idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açıldığı, 5996sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı,Gıda ve Yem Kanunu’nda da idari para cezası verilecek hususlarındüzenlendiği, ancak idari para cezasınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği anlaşılmıştır.
Öteyandan; 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır";Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin 1. fıkrasında ise, "İdari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleriyer almıştır.
Budüzenlemeye göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasaylakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir.
İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 3285 sayılıHayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nu yürürlükten kaldıran 5996 sayılı VeterinerHizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve YemKanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasahükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Uşak 2. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 1.10.2007 gün veD.İş No: 2007/158 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Uşak 2. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 1.10.2007 gün veD.İş No: 2007/158 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 6.6.2016 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy