T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 278
KARAR NO : 2016 / 327
KARAR TR : 6.6.2016
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : N. U. Vekili : Av. S. K. Davalı : BalıkesirBüyükşehir Belediye Başkanlığı Vekilleri :Av.T. S., Av.F. I. O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; sürücü Y.P.’ın,sevk ve idaresindeki 10 .. 775 plakalı araç ile 10.04.2011tarihinde saat 14.00 sıralarında Balıkesir MahmudiyeKöyünden Çandır Köyüne gitmekte iken, yolun1+300 kilometresine geldiğinde, yolun dar olması nedeniylekarşıdan gelen köy minibüsüne yol verebilmekiçin, yol yapımı nedeniyle İl Özel İdareMüdürlüğü tarafından yapılan servis yolununen sağ tarafına doğru yanaştığını, buesnada yeterince iyi yapılmaması nedeniyle yol dolgusunun çöktüğünü, kamyonun yan yatarak dere yalağına devrildiğini; kazada,sürücü Y. P. ile birlikle aynı kamyonda bulunan vekiledeninoğlu olan 1980 doğumlu S. U.’un vefat ettiklerini, kamyondabulunan iki kişinin de yaralandığını; bilirkişiraporlarında ve Ağır Ceza Mahkemesinin dosyasındagörüleceği üzere, Balıkesir İl Özel idareMüdürlüğünün, yolun yapımı vesonrasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği içinkazanın oluşumunda sorumlu tutulduğunu; ölüm nedeniylevekiledenin, 1980 doğumlu oğlu S.’ın ölümünedeniyle destekten yoksun kaldığını ve derinüzüntü duyduğunu ifade ederek; fazlaya dair haklarısaklı kalmak kaydıyla, davacı için 1.000,00 TL maddi,50.000.00 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihinden itibaren,yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle 27.6.2013 tarihinde BalıkesirValiliği İl Özel İdare Müdürlüğünekarşı adli yargı yerinde dava açmış; yargılamasırasında İl Özel İdaresinin lağvedilmesinedeniyle dava Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığına yöneltilmiş; ayrıca, maddi tazminat miktarııslah edilerek 14.376,00 TL.ye yükseltilmiştir. BALIKESİR1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.12.2015 gün ve E:2013/193,K.2015/919 sayı ile, davalı Balıkesir BüyükşehirBelediyesinin(Büyükşehir Belediyesi statüsününkazanılmasından evvelki davalı Balıkesir Valiliğiİl Özel İdare Müdürlüğü) bir kamukurumu olduğu; kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı;somut olayda, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle söz konusukazanın ve ölümün meydana geldiğinin iddiaedildiği; görevin hiç veya gereği gibi yerinegetirilmemesinin hizmet kusuru niteliğinde olduğu; anlatılanolay doğrultusunda davalıdan hizmet kusuruna dayanılaraktazminat istenildiğinin anlaşıldığı; İdareninhizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı; İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1 -b maddesi gereğince İdare’yekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılmasının gerektiği; görev sorununun,açıkça veya hiç ileri sürülmese dekendiliğinden (re’sen) dikkate alınacağı gerekçesiyle;yargı yolu bakımından dava dilekçesinin reddine kararvermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. BALIKESİRİDARE MAHKEMESİ: 13.4.2016 gün ve E: 2016/589 sayı ile, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 13/1. maddesinde"Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ilegörevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayoluyapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmakla yükümlüdür." hükmü ile 14.maddesinde " Karayolu yapısı ve trafik işaretleri ileilgili olarak; a) Karayolu yapısı üzerine, trafiğigüçleştirecek, tehlikeye sokacak veya engel yaratacak, trafikişaretlerinin görülmelerini engelleyecek veyagüçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak,dökmek, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak, b) Karayoluyapısını, trafik işaretlerini ve karayoluna ait diğeryapı ve güvenlik tesislerini, üzerlerine yazı yazarak,çizerek veya başka şekillerde bozmak, yerlerinideğiştirmek veya ortadan kaldırmak,/ Yasaktır. / Meydanagelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca ortadankaldırılır, bozukluk ve eksiklikler yolun yapım vebakımından sorumlu kuruluşça derhal giderilir. zararkarşılıkları ve masrafları sorumlularaödetilir…." hükmüne, yine aynı Kanun'un 19/01/2011tarih ve 27820 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiile değişik 110. maddesinde ise "İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne yerverilmiş olduğu; öte yandan; 5302 sayılı İlÖzel İdaresi Kanunu'nun 6. maddesinde, İl özel idaresinin,mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, yol,su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım vekurtarma, orman köylerinin desteklenmesi,ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkinhizmetleri, belediye sınırları dışında yapmaklagörevli ve yetkili olduğunun belirtildiği; olayda;bakılmakta olan davanın, davalı idarenin yapımı,bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu olduğu birkarayolunda meydana gelen kazadan doğan zararın tazmini istemindenkaynaklandığı ve bu nedenle de 2918 sayılı Kanun'dandoğan bir sorumluluk davası niteliğinde olduğununanlaşıldığı; uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde anılan Kanun'unyukarıda aktarılan 110. maddesi uyarınca adli yargınıngörevli bulunduğu; nitekim, benzer bir uyuşmazlıkhakkında, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünceverilen 30/11/2015 tarih ve E:2015/753, K:2015/771 sayılı kararında bu yönde olduğu gerekçesiyle; 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için UYAP ortamında Mahkemesinden getirtilenBalıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2013/193 sayılıdosyası ile bakılmakta olan dava dosyasının birlikteUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan6.6.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasının birörneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargı,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, karayolundameydana gelen trafik kazasında oğlu vefat eden davacınınuğradığını ileri sürdüğü maddi vemanevi zararın tazmini istemine ilişkin bulunmaktadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun 7.maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkilerine; 8.maddesinde Millî EğitimBakanlığı, Sağlık Bakanlığı veUlaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının; 9.maddesinde Tarım Orman veKöyişleri Bakanlığının; 10.maddesinde belediyetrafik birimlerinin; 12. maddesinde il ve ilçe trafikkomisyonlarının görev ve yetkilerine yer verilmiş;aynı Kanunun 13.maddesinde, karayolunun yapımı,bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütünkuruluşların, karayolu yapısını, trafikgüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlü oldukları belirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyalarınınincelenmesinden; sürücü Y. P.’ın, 10.4.2011 tarihindesevk ve idaresindeki 10 .. 775 plakalı araçla, Balıkesirİli Mahmudiye Köyünden Çandır Köyünegitmekte iken, yolun dar olması nedeniyle karşıdan gelenköy minibüsüne yol vermek amacıyla yol yapımınedeniyle yapılan servis yolunun en sağ tarafına doğruyanaştığı, ancak yeterince iyi yapılmamasınedeniyle yol dolgusunun çöktüğü ve aracın yanyatarak dere yatağına devrildiği, kazada sürücüile aynı kamyonda bulunan davacının oğlu S. U.’un vefatettiği, açılan kamu davasında davalı idarenin % 50,müteveffa sürücünün de % 50 oranında kusurlubulunduğunun tespit edildiği, bilirkişi raporunda veağır ceza mahkemesi dosyasında davalı idarenin yolyapımı ve sonrasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğiiçin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek;uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevizararın tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarındagörülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanantüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Balıkesir İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Balıkesir 1.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlikkararının gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Balıkesir İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Balıkesir 1.AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 16.12.2015 gün ve E:2013/193, K.2015/919sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,6.6.2016 gününde, Üye Süleyman HilmiAYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670 K:2015/671sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 6.6.2016 ÜYE SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy