T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016/230 KARAR NO : 2016/273 KARAR TR : 09.05.2016 ÖZET : Genel Kurmay Başkanlığı, Merkez Orduevi Müdürlüğünde “yardımcı hizmetler” sınıfında aşçı kadrosunda sivil memur olarak görev yapan davacının, sınıfının “teknik hizmetler” olarak değiştirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : M. D.adına Sivil Memurlar Sendikası Vekili : Av. İ.K. Davalı : MilliSavunma BakanlığıVekili : Av. Z.D. O L A Y :Davacıvekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 10.12.2000tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeaşçı olarak göreve başladığını,daha sonra halen görev yaptığı GenelkurmayBaşkanlığı Merkez OrdueviMüdürlüğü’nde yardımcı hizmetlersınıfında “aşçı" kadrosunda sivilmemur olarak görev yaptığını, ancak busınıfta kariyer bakımından ilerlemeolanağının sınırlı olduğunu, oysa MilliEğitim Bakanlığı tarafından müvekkilihakkında düzenlenen 28.9.1998 tarihli Ustalık Belgesi ve yineMilli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlen17.5.1999 tarihli Usta öğreticilik Belgesi dikkatealındığında kariyer açısından kendimesleği ile ilgili yetersiz bir kadro ve sınıftabulunduğunu, halen orduevi mutfağında fiilenaşçılık görevini ifa ettiğini, bu durumda 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36'ncı maddesikapsamında teknik hizmetler sınıfına geçirilmeşartları olarak belirlenen "teknik mesleklerden birine mensupolma” ve “meslekle ilgili görevi fiilen yapma”şartlarını taşıdığını, bu nedenleeğitimine daha uygun olan teknik hizmetler sınıfındagörevine devam etmesi gerektiğini, davalı idarenin bunagöre sınıfınıçalıştığı kadroya (aşçı) uygunhale getirmesi gerektiğini, halen bulunduğu yardımcıhizmetler sınıfı ile geçirilmesini talep ettiğiteknik hizmetler sınıfı arasında yaklaşık 400,00TL maaş farkı bulunduğunu, aşçılıkmesleğinin teknik bilgi, beceri ve tecrübe isteyen bir meslekolduğunu, YÖK'ün 12.9.2012 tarihli toplantısındaalınan karara göre aşçılık önlisansprogramı mezunlarının “tekniker” unvanınıkullanmasının uygun görüldüğünü,müvekkilinin yapmış olduğu aşçılıkgörevinin yardımcı unsur olarakdeğerlendirilemeyeceği, çünküaşçılığın asli unsur olduğu,çalıştığı kurumda yalnızca yemek vetabldot işi ile ilgilenmediğini, aynı zamanda askerin vepersonelin yedikleri yemeğin 5668 sayılı Türk SilahlıKuvvetleri Beslenme Kanununda Günlük Yemek BedeliÖlçüt Tablosunda belirtilen kalori miktarlarını dahihesaplayarak yemeklerini hazırlamakta olduğunu, müvekkilininkendi konusunda uzman, eğitimini eksiksiz tamamlamış veeğitim aldığı Üniversite tarafından daüstün başarıya layık görülmüşolduğunu, bu halde iken halen görev yaptığı"aşçı" kadrosunun yardımcı hizmetlersınıfından teknik hizmetler sınıfınageçirilmesini talep ettiğini, ancak bu talebinin Genkur.Bşk.lığının 22.1.2015 tarihli yazısı ilereddedildiğini, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu vebu nedenle öncelikte 1602 sayılı AYİM Kanunu’nun20’nci maddesinin “ ... sivil memurladır." ibaresininAnayasaya aykırılığı ciddi görülerek iptaliiçin dava dosyasının Anayasa Mahkemesine gönderilmesineve karar verilene kadar bekletici mesele yapılmasınasınıfına geçirilmeme işleminin de iptaline kararverilmesi istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde davaaçmıştır. ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİİKİNCİ DAİRESİ: 28.4.2015 gün ve E:2015/751 K:2015/711 sayıile, Genelkurmay Başkanlığı Merkez OrdueviMüdürlüğünde yardımcı hizmetlersınıfında ’ aşçı’ kadrosunda sivilmemur olarak görev yapan davacının asker kişi olduğu,ancak davacının öğrenim durumu dikkatealınmaksızın yardımcı hizmetlersınıfında “aşçı” kadrosundamemuriyete alındığı, oysa öğrenim durumu vefiilen yaptığı iş dolayısıyla 657sayılı yasanın 36'ncı maddesinde düzenlenen"teknik hizmetler sınıfı” için belirtilenşartları taşıdığını önesürerek, memuriyete giriş tarihi itibariyle teknik hizmetlersınıfına geçirilmemesi işlemini dava konusuyaptığı, bu haliyle "aşçı" kadrosundagörev yapan davacının, yardımcı hizmetler sınıfındanteknik hizmetler sınıfına geçirilmemesi işleminin,bir kamu kurum veya kuruluşunda “aşçı" olarakgörev yapan ve davacıyla benzer öğrenim durumuna sahipolanların teknik hizmetler sınıfına geçirilmemesiişleminden herhangi bir farkı bulunmadığı,işlemin yargısal denetimde askerlik mesleğinin gerekleriniyakından bilmenin önem taşımadığı gibi,"aşçı" kadrosunun yardımcı hizmetlersınıfında ya da teknik hizmetler sınıfında yeralmasının askeri ihtiyaçlarla da bir ilgisininbulunmadığı, bu uyuşmazlığın 657sayılı yasanın 36'ncı maddesi kapsamındaçözüme kavuşturulacak bir işlem olduğu,dolayısıyla davacı hakkında tesis edilen işlem ve onunçözümünde varılacak sonuç ile, aynıdurumdaki sivil kişi hakkında aynı işlemden doğan davave onun çözümünde varılacak sonucun farklıolmadığı, dolayısıyla tesis edilen işlemin Askerihizmete ilişkin olmadığı, Anayasanın 157 ve 1602sayılı Kanunun 20’nci maddeleri uyarınca "askerkişiyi ilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkinbulunma" koşullarının birliktegerçekleşmediği, bu nedenle davanın görüm veçözüm yerinin AYlM değil Genel idari Yargı yeriolduğu kanaat ve sonucuna varıldığıgerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 9 İDARE MAHKEMESİ: 5.2.2016gün ve E:2015/1907 sayı ile, Anayasa’nın 157. ve 1602sayılı Kanunun 20. maddelerinde öngörülen, idariişlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleştiğinden,davanın görüm ve çözümünün AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görevine girdiğine vemahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 09.05.2016 günlü toplantısında:I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,idari yargı dosyasının örneğinin Mahkemece, ekindeaskeri yargı dosyası örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümündeaskeri yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Yakup BAL ileAYİM Savcısı Mehmet ALP’in davada askeriyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının10.12.2000 tarihinde Merkez Orduevi Müdürlüğü emrindeyardımcı hizmetler sınıfında“aşçı" kadrosunda görevebaşladığı ve halen aynı unvanla aynı yerdegörevine devam ettiği, 1998 yılında almışolduğu aşçılık ustalık belgesi ve 10yıldan fazla süredir aşçılık göreviniyapması nedeniyle 657 sayılı Kanunun 36. maddesinin "OrtakHükümler" bölümünde yer alan "teknikmesleklerden birine mensup olma" ve "meslekle ilgili görevifiilen yapma" koşullarını sağladığındanbahisle, sınıfının yardımcı hizmetler yerineteknik hizmetler sınıfı olarak değiştirilmesitalebinde bulunduğu, davalı idare tarafından 22.01.2015 tarihliişlemle, aşçı Unvanının yardımcıhizmetler sınıfında yer aldığı belirtilerekdavacının başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılandavanın açıldığı anlaşılmıştır.657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun ‘Tespit Edilen Sınıflar’başlıklı 36. maddesinde; “Bu Kanuna tabi kurumlardaçalıştırılan memurlarınsınıfları aşağıda gösterilmiştir…II-TEKNİK HİZMETLER SINIFI: Bu Kanunun kapsamınagiren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve merihükümlere göre yüksek mühendis, mühendis,yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi,fizikçi, kimyager, matematikçi, istatikçi, yöneylemci(Hareket araştırmacısı), matematikseliktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmenokullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleğidışında teknik hizmetlerde çalışanlar,Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerindenmezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı,yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 09/05/1969 tarih 1177sayılı Kanunlara göre tütün eksperiyetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru,yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup,en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, TeknikHizmetler sınıfını teşkil eder. …VIII-YARDIMCI HİZMETLERSINIFI: Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlardaher türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak,müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmetyerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerindeçalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak;ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarındahastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ileilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi anahizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özelbünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasınalüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ilegörevli bulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendindetanımlananların dışında kalanları kapsar.(Ek: 28/03/1988 - KHK - 318/1md.) Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesigereken hizmetlerden hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarınıntemizlenmesi, tesisatın bakım ve işletilmesi ve benzeri nitelikteki hizmetlerin üçüncü şahıslara ihaleyoluyla gördürülmesi mümkündür…”şeklindeki düzenleme ile devlet memurluğununsınıfları açıklanmış, davacınıniçinde bulunduğu sınıfın maddenin 8.bendindedüzenlenen “Yardımcı Hizmetler”sınıfı olduğu, geçmek istediğisınıfı ise maddenin 2.bendinde düzenlenen “TeknikHizmetler” sınıfı olduğuanlaşılmıştır. 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun ‘Bir Sınıftan BaşkaSınıfa Geçme’ başlıklı 71. maddesinde;“(Değişik madde: 30/05/1974 - KHK/12; Aynen kabul: 15/05/1975 -1897/1 md.)(Değişik fıkra:29/11/1984 - KHK 243/12 md.) Memurların eşit dereceler arasındaveya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmelericaizdir. Bu şekilde sınıf değiştirecekleringeçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda veyakuruluş kanunlarında belirtilen niteliklere sahip olmalarışarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerineski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerdegeçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerindedikkate alınır.Kurumlar, memurlarınımeslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetlerisınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfındanmeslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliğigözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyleatayabilirler.Eskisınıflarında, görev alacakları yeni sınıfagöre memurluğa daha yüksek bir derece ve kademeden başlamışolup da sınıf değiştirenlerin yeni görevlerindeki ilkilerleme süreleri eski sınıflarında kazandıklarıderece ve kademelere tekabül eden süre kadar uzatılır ve busüre tamamlanıncaya kadar kendilerine sınıfdeğiştirmeleri sırasında bulundukları derecede kademeilerlemesi verilmez.” şeklindeki belirleme ile devletmemurlarının eşit dereceler arasında veya sınavagirmek sureti ile sınıf değiştirmesinin mümkünolduğu, kurumların genel idare hizmetleri sınıfındakibir memuru mesleki bir sınıfa veya mesleki sınıftaki birmemuru genel idare hizmetleri sınıfına atayabilecekleridüzenlenmiştir.Milli SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 2. Bölümünün‘Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğineİlişkin Esaslar’ başlıklı 5. maddesinde;Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmetgrupları, aynı yönetmeliğin ‘GörevdeYükselme ve Unvan Değişikliği Suretiyle AtanacaklardaAranacak Genel Şartlar’ başlıklı 6. maddesi ile‘görevde yükselme talebinde bulunacaklara ilişkinnitelikler belirlenmiş; ‘Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliği Suretiyle Atanacaklarda Aranacak ÖzelŞartlar’ başlıklı 7. maddesinde de özel veayrıksı durumlar ayrıca kaleme alınmıştır. Anayasa’nın 157.maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak,askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir.Buna göre, AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi içindava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.Dava konusu işlemin askerihizmete ilişkin olup olmadığına gelince:İdari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden “askerihizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir askerkişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir.Dosya kapsamındayapılan inceleme neticesinde; davacının 10.12.2000 tarihindeMerkez Orduevi Müdürlüğü emrinde yardımcıhizmetler sınıfında “aşçı" kadrosundagöreve başladığı ve halen aynı ünvanlaaynı yerde görevine devam ettiği, 1998 yılındaalmış olduğu aşçılık ustalık belgesive 10 yıldan fazla süredir aşçılıkgörevini yapması nedeniyle 657 sayılı Kanunun 36.maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünde yeralan "teknik mesleklerden birine mensup olma" ve "meslekleilgili görevi fiilen yapma" koşullarını sağladığındanbahisle, sınıfının yardımcı hizmetler yerineteknik hizmetler sınıfı olarak değiştirilmesitalebinde bulunduğu, davalı idare tarafından 22.01.2015 tarihliişlemle, aşçı Unvanının yardımcıhizmetler sınıfında yer aldığı belirtilerekdavacının başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılandavanın açıldığıanlaşılmıştır.Tüm bu tespitler veyukarıda ayrıntısı ile açıklanan yasal mevzuathükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde; 657 sayılıKanunu’nun 36. maddesinin 8. bendinde düzenlenen yardımcıhizmetler sınıfında yer alan davacının, aynımaddenin 2. bendinde düzenlenen teknik hizmetler sınıfınageçmek istediği, talebinin konusu itibari ile 657 sayılıYasa’nın 71. maddesi kapsamında görevde yükselmetalebi olduğu anlaşılmış olup; davacınınasker kişi olması nedeni ile konunun 657 sayılı Kanungereğince çıkartılan Milli SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 2. Bölümünün‘Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğineİlişkin Esaslar’ başlıklı 5. maddesikapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bu itibarla askerigörev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler gözönünde tutularak tesis edilen iptal istemine konu işlemin, askeri hizmete ilişkin olduğu kanaatineulaşılmıştır.Buradan hareketle dava konusueylemin, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, icra ettiğiaskeri görevler kapsamındaki tutum ve davranışları,askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak veyükümlülükleri, askeri hizmetten kaynaklanandurumları, askeri görevlerin icra ediliş biçimleri,askeri kural ve gerekleri göz önünde tutularakdeğerlendirilmesinde “askeri hizmete” ilişkinlikunsurunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir.Belirtilen durumlara göreve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idari eyleminasker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunmasıkoşulları birlikte gerçekleştiğinden, davanıngörüm ve çözümü Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin görevine girmektedir. Açıklanan nedenlerle, Ankara9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, AskeriYüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi’nin 28.4.2015gün ve E:2015/751 K:2015/711 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 9.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, AskeriYüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 28.4.2015 gün veE:2015/751 K:2015/711 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 09.05.2016 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy